Viêm xoang bướm: 5 dấu hiệu cảnh báo và 4 biến chứng sọ não nguy hiểm

Viêm xoang bướm vốn được mệnh danh là “sát thủ thầm lặng” trong các bệnh lý về đường hô hấp bởi vị trí nằm sâu hiểm hóc và những cơn đau nhức nhối khó lòng diễn tả bằng lời. Nếu bà con đang phải chịu đựng tình trạng nghẹt mũi kéo dài, đau nhức vùng chẩm sau gáy hay thị lực giảm sút, hãy cùng Đỗ Minh Đường chúng tôi tìm hiểu kỹ để bảo vệ sức khỏe trước khi những biến chứng nguy hiểm kịp gõ cửa.

Thế nào là viêm xoang bướm dưới góc nhìn y khoa?

Trong hệ thống các xoang mặt, xoang bướm giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Nó là một cặp xoang nhỏ nằm sâu nhất trong hốc mũi, ngay phía sau hốc mắt và sát dưới nền sọ. Xung quanh xoang bướm là “ngã tư” của các mạch máu quan trọng và các dây thần kinh thị giác.

Viêm xoang bướm xảy ra khi lớp niêm mạc lót bên trong xoang này bị vi khuẩn, virus hoặc các tác nhân dị ứng tấn công gây viêm nhiễm. Khi bị viêm, niêm mạc sưng nề, bít tắc lỗ thông xoang khiến dịch mủ tích tụ lại. Do vị trí nằm quá gần sọ não và mắt, nên bất kỳ một tổn thương nào tại đây cũng tiềm ẩn nguy cơ lan rộng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và các chức năng quan trọng của cơ thể.

Bà con cần lưu ý: Xoang bướm nằm sâu nên các triệu chứng ban đầu thường mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với đau đầu thông thường hoặc mệt mỏi do thay đổi thời tiết. Việc chủ quan bỏ qua giai đoạn “vàng” có thể khiến bệnh chuyển sang mãn tính rất khó đối phó.

Những dấu hiệu điển hình cảnh báo bà con đang bị viêm xoang bướm

Không giống như viêm xoang trán hay xoang hàm dễ nhận biết qua cảm giác đau vùng mặt, viêm xoang bướm thường có biểu hiện kín đáo nhưng lại vô cùng dai dẳng:

• Đau đầu vùng chẩm và đỉnh đầu: Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất. Bà con sẽ thấy đau âm ỉ hoặc dữ dội ở vùng sau gáy (vùng chẩm), cảm giác đau xuyên thấu lên đỉnh đầu hoặc lan ra sau hốc mắt.
• Nghẹt mũi và chảy dịch: Dịch mủ thường không chảy ra mũi trước mà có xu hướng chảy xuống họng (dịch sau họng). Điều này khiến bà con thường xuyên phải khạc nhổ, vướng víu ở cổ họng và gây hôi miệng.
• Giảm khứu giác: Khả năng ngửi mùi kém đi rõ rệt do niêm mạc sưng tấy ngăn cản phân tử mùi tiếp xúc với dây thần kinh khứu giác.
• Rối loạn thị giác: Vì nằm sát dây thần kinh thị giác, người bệnh có thể thấy mắt mờ đi, nhìn đôi (song thị) hoặc đau nhức sâu trong nhãn cầu.
• Triệu chứng toàn thân: Sốt nhẹ hoặc sốt cao (nếu nhiễm trùng cấp), mệt mỏi, ho kéo dài do dịch chảy xuống họng gây kích ứng.

Điểm mặt những nguyên nhân khiến xoang bướm bị viêm nhiễm

Có rất nhiều “thủ phạm” gây ra tình trạng viêm nhiễm tại xoang bướm mà chúng tôi thường gặp trong quá trình tiếp đón bà con đến thăm khám:

• Nhiễm khuẩn và Virus: Phổ biến nhất là vi khuẩn Streptococcus pneumonia hoặc Haemophilus influenza. Thông thường, một đợt cảm lạnh hoặc cúm không được chăm sóc tốt sẽ là tiền đề để vi khuẩn tấn công sâu vào xoang bướm.
• Nhiễm nấm: Trường hợp này thường gặp ở những người có môi trường sống ẩm mốc hoặc hệ miễn dịch suy yếu.
• Dị ứng thời tiết và môi trường: Bụi bẩn, phấn hoa, khói thuốc lá hoặc ô nhiễm không khí kích thích niêm mạc mũi sưng nề, gây tắc nghẽn lưu thông khí và dịch.
• Bất thường cấu trúc mũi: Lệch vách ngăn mũi, phì đại cuốn mũi hoặc có polyp mũi làm cản trở đường thoát dịch tự nhiên của xoang bướm.
• Sức đề kháng kém: Những người mắc bệnh lý nền như tiểu đường hoặc đang trong tình trạng stress kéo dài khiến hàng rào bảo vệ cơ thể lỏng lẻo, tạo điều kiện cho tác nhân gây bệnh xâm nhập.

Cảnh báo biến chứng nguy hiểm: Đừng để “nước đến chân mới nhảy”

Tại phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn trăn trở khi tiếp nhận những ca bệnh đã xuất hiện biến chứng. Do vị trí “đắc địa” gần các bộ phận nhạy cảm, viêm xoang bướm nếu không xử lý kịp thời có thể dẫn đến:

1. Biến chứng tại mắt

Đây là nhóm biến chứng thường gặp nhất. Nhiễm trùng từ xoang bướm dễ dàng lan sang hốc mắt gây: viêm mô tế bào hốc mắt, áp xe mí mắt, viêm dây thần kinh thị giác dẫn đến suy giảm thị lực đột ngột, thậm chí là mù lòa vĩnh viễn.

2. Biến chứng sọ não

Nằm ngay dưới nền sọ, ổ vi khuẩn tại xoang bướm có thể xuyên qua màng xương gây viêm màng não, áp xe não hoặc viêm não. Đây đều là những tình trạng cấp cứu nội khoa cực kỳ nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao.

3. Biến chứng mạch máu

Huyết khối xoang hang là biến chứng đáng sợ nhất. Khi nhiễm trùng lan vào các tĩnh mạch lớn trong não, nó gây ra cục máu đông, dẫn đến liệt các dây thần kinh vận nhãn và đe dọa tính mạng nhanh chóng.

4. Biến chứng đường hô hấp khác

Dịch mủ chứa đầy vi khuẩn chảy xuống họng gây viêm họng mãn tính, viêm amidan, viêm tai giữa, hoặc lan xuống đường hô hấp dưới gây viêm phế quản, phổi.

[Image of complications of sphenoid sinusitis]

Các phương pháp tiếp cận điều trị hiện nay

Hiện nay, y học có nhiều cách để kiểm soát viêm xoang bướm. Tùy vào mức độ nặng nhẹ mà người bệnh sẽ được chỉ định phương pháp phù hợp:

Điều trị bằng Tây y

Mục tiêu chính của Tây y là tiêu diệt vi khuẩn, giảm viêm và thông dẫn lưu xoang. Bà con thường được chỉ định các loại thuốc như:

• Kháng sinh: Dùng trong trường hợp xác định có nhiễm khuẩn.
• Thuốc kháng viêm (Corticosteroid): Dạng xịt hoặc uống để giảm phù nề niêm mạc.
• Thuốc giảm đau, hạ sốt: Như Paracetamol để xoa dịu các cơn đau đầu vùng chẩm.
• Phẫu thuật: Phương pháp nội soi mở xoang bướm được cân nhắc khi việc dùng thuốc không còn hiệu quả hoặc khi đã có dấu hiệu biến chứng. Tuy nhiên, bà con cần trao đổi kỹ với bác sĩ vì mọi cuộc phẫu thuật đều tiềm ẩn những rủi ro nhất định.

Hỗ trợ tại nhà bằng mẹo dân gian

Với những trường hợp nhẹ hoặc hỗ trợ giảm triệu chứng, bà con có thể áp dụng một số kinh nghiệm dân gian lành tính:

• Sử dụng nước muối sinh lý: Rửa mũi hằng ngày giúp làm sạch mủ, sát khuẩn và làm dịu niêm mạc.
• Tận dụng tỏi: Trong tỏi có chứa hoạt chất kháng sinh tự nhiên. Nhiều người dùng nước ép tỏi hòa loãng nhỏ mũi để sát trùng (Lưu ý: Cần pha loãng đúng cách để tránh bỏng niêm mạc).
• Gừng tươi: Một ly trà gừng mật ong ấm vào buổi sáng không chỉ giúp làm ấm cơ thể mà còn hỗ trợ giảm đau đầu, kháng viêm hiệu quả nhờ tính ấm của gừng.

Lời khuyên từ Đỗ Minh Đường: Các mẹo dân gian chỉ mang tính chất hỗ trợ giảm triệu chứng tạm thời, không thể thay thế phác đồ điều trị chuyên sâu. Đặc biệt, với những người có niêm mạc mũi nhạy cảm hoặc trẻ nhỏ, bà con cần hết sức thận trọng khi nhỏ các loại nước lá, nước cốt củ trực tiếp vào mũi.

Chế độ sinh hoạt giúp bảo vệ hệ xoang bướm khỏe mạnh

Để ngăn ngừa bệnh tái phát và hỗ trợ quá trình phục hồi, bà con nên duy trì những thói quen tốt trong sinh hoạt hằng ngày:

• Luôn giữ ấm vùng cổ, ngực và mũi khi thời tiết chuyển lạnh hoặc khi nằm điều hòa.
• Đeo khẩu trang khi đi ra ngoài để tránh khói bụi và các tác nhân gây dị ứng.
• Uống đủ nước mỗi ngày (khoảng 2 lít) để làm loãng dịch nhầy, giúp việc đào thải mủ ra ngoài dễ dàng hơn.
• Bổ sung thực phẩm giàu Vitamin C để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
• Hạn chế stress, tránh thức khuya vì khi cơ thể mệt mỏi, hệ miễn dịch suy yếu sẽ là cơ hội cho viêm xoang bùng phát.

Viêm xoang bướm là căn bệnh đòi hỏi sự kiên trì và hiểu biết đúng đắn. Đừng để những cơn đau đầu hành hạ làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Nếu bà con thấy mình có những dấu hiệu kể trên, hãy chủ động đi thăm khám sớm tại các cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và tư vấn hướng xử lý phù hợp nhất với cơ địa của mình.

Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi luôn sẵn lòng đồng hành và chia sẻ cùng bà con trên hành trình chăm sóc sức khỏe. Chúc bà con luôn mạnh khỏe và bình an!