6 nguyên tắc dinh dưỡng cho bệnh nhân suy thận cấp phục hồi nhanh

Chào bà con, khi chẳng may gặp phải tình trạng suy thận cấp, tâm lý chung của chúng ta thường là lo lắng và chỉ tập trung vào việc dùng thuốc mà quên mất rằng “bệnh tòng khẩu nhập”. Một chế độ dinh dưỡng đúng cách không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng cho đôi tay lọc của cơ thể mà còn là chìa khóa vàng để hỗ trợ bảo tồn chức năng thận, ngăn chặn những biến chứng nguy hiểm phải chạy thận nhân tạo.

Hiểu đúng về suy thận cấp dưới góc nhìn Nam y

Suy thận cấp là tình trạng chức năng lọc của cầu thận bị suy giảm đột ngột, diễn ra chỉ trong vài giờ hoặc vài ngày. Bà con có thể hình dung thận giống như một bộ máy lọc nước của cơ thể; khi bộ máy này bỗng nhiên “đình công”, các độc tố, chất thải và điện giải dư thừa không được đào thải ra ngoài mà tích tụ lại trong máu, gây ra những xáo trộn nghiêm trọng.

Khác với suy thận mạn tính diễn tiến âm thầm, suy thận cấp thường bùng phát rất nhanh với các biểu hiện điển hình mà bà con cần đặc biệt lưu tâm:

• Rối loạn tiểu tiện: Lượng nước tiểu ít đi rõ rệt (thiểu niệu) hoặc thậm chí không có nước tiểu.
• Tích nước gây phù: Sưng phù ở mắt cá chân, bàn chân hoặc nặng mi mắt do cơ thể không thoát được nước.
• Triệu chứng toàn thân: Cảm thấy tức ngực, khó thở, nhịp tim không đều do rối loạn điện giải.
• Ảnh hưởng tiêu hóa và thần kinh: Buồn nôn, nôn ói liên tục, cơ thể mệt mỏi, suy nhược, trường hợp nặng có thể dẫn đến co giật hoặc hôn mê.

Tại phòng khám Đỗ Minh Đường (ĐMĐ), chúng tôi luôn quan niệm rằng thận là gốc của tiên thiên. Khi thận bị tổn thương cấp tính, chính khí suy giảm, tà khí tích tụ, việc thiết lập một chế độ ăn uống khoa học chính là cách để bồi bổ cơ thể, giúp “gốc” vững vàng hơn để chống chọi với bệnh tật.

Nguyên tắc “vàng” trong dinh dưỡng cho bệnh nhân suy thận cấp

Bên cạnh việc tuân thủ các hướng dẫn y tế từ chuyên gia, bà con cần nhớ rằng dinh dưỡng là một phần không thể tách rời của quá trình phục hồi. Mục tiêu cốt lõi của chế độ ăn lúc này là: Cung cấp đủ năng lượng nhưng không làm thận phải “làm việc quá sức”.

Lời khuyên từ ĐMĐ: Việc xây dựng thực đơn cần cá nhân hóa dựa trên cân nặng và mức độ tổn thương của từng người. Đừng nghe theo các lời đồn thổi về việc nhịn ăn hay kiêng khem quá mức dẫn đến suy kiệt cơ thể.

Để bảo vệ chức năng thận, bà con cần nắm vững các nguyên tắc cơ bản sau:

• Đủ năng lượng: Đảm bảo cơ thể không bị gầy sút, duy trì sự sống cho các tế bào.
• Kiểm soát đạm (Protein): Cắt giảm lượng đạm nạp vào để giảm thiểu amoniac và các chất thải nitơ trong máu.
• Hạn chế chất béo xấu: Ưu tiên chất béo từ thực vật để bảo vệ hệ tim mạch.
• Bổ sung vi chất: Tăng cường các loại Vitamin nhóm B, C, E và sắt để hỗ trợ quá trình tạo máu và tăng sức đề kháng.

Chi tiết chế độ ăn khoa học giúp bảo tồn chức năng thận

Dựa trên các chỉ số y khoa, ĐMĐ gợi ý cho bà con cách tính toán và lựa chọn nhóm chất phù hợp nhất trong giai đoạn thận đang bị tổn thương cấp tính này:

1. Năng lượng và Carbohydrate (Chất bột đường)

Năng lượng là yếu tố tiên quyết để cơ thể hoạt động. Bệnh nhân cần nạp khoảng 35kcal trên mỗi kg cân nặng. Với một người trưởng thành bình thường, con số này rơi vào khoảng 1800 – 1900 kcal mỗi ngày.

Chất bột đường nên chiếm khoảng 50 – 60% tổng năng lượng. Bà con nên ưu tiên các loại thực phẩm chứa ít đạm như: Miến dong, gạo xay, bún, phở, khoai lang, khoai sọ hoặc bột sắn dây. Những thực phẩm này vừa cung cấp năng lượng tốt, vừa không tạo ra nhiều chất thải cho thận lọc.

2. Kiểm soát lượng đạm (Protein) khắt khe

Đây là phần quan trọng nhất. Bà con chỉ nên nạp không quá 33g đạm mỗi ngày (tương đương khoảng 0.6g/kg cân nặng). Tỷ lệ lý tưởng là 6 phần đạm động vật và 4 phần đạm thực vật.

• Nên dùng: Thịt trắng (ức gà, gia cầm), cá tươi, trứng (tối đa 3 quả/tuần).
• Hạn chế: Thịt đỏ (thịt bò, thịt chó) vì chứa nhiều purin và protein phức tạp.

3. Chất béo và Glucid

Lượng chất béo nên duy trì ở mức 20 – 25% tổng năng lượng (khoảng 40 – 50g/ngày). Hãy thay thế mỡ động vật bằng các loại dầu thực vật lành mạnh như dầu ô liu, dầu mè, hoặc dầu đậu nành. Điều này giúp tránh nguy cơ tăng cholesterol, bảo vệ mạch máu và tim mạch cho bà con.

4. Nguyên tắc “Ăn nhạt” và “Uống đủ”

Thận đang yếu rất sợ muối và nước dư thừa. Bà con cần thực hiện chế độ ăn nhạt hoàn toàn hoặc hạn chế tối đa muối (không quá 2-4g muối/ngày). Đặc biệt, lượng nước uống vào cần được tính toán kỹ theo công thức:

Lượng nước uống = Lượng nước tiểu ngày hôm trước + Lượng nước mất qua mồ hôi, hơi thở (khoảng 300-500ml).

Bệnh nhân suy thận cấp nên ăn gì và kiêng gì?

Để bà con dễ dàng đi chợ và chuẩn bị bữa cơm gia đình, ĐMĐ đã tổng hợp danh sách thực phẩm nên và không nên dùng dưới đây:

Thực phẩm nên bổ sung (Nhóm ưu tiên)

• Trái cây ít Kali: Ớt chuông đỏ, bắp cải, bông cải xanh, hành tây, gừng. Nếu bà con có kèm tiểu đường, hãy chọn dâu tây, cam, bưởi, quýt hoặc táo vì chúng có chỉ số đường huyết thấp.
• Thực phẩm giàu sắt: Để phòng ngừa thiếu máu do thận không sản sinh đủ hormone erythropoietin.
• Cá béo vừa phải: Cá hồi, cá nục, cá trích (nên ăn khoảng 2 lần mỗi tuần).

Thực phẩm cần kiêng kị (Nhóm nguy cơ)

• Trái cây giàu Kali: Chuối, xoài, kiwi, bơ, mít… Kali cao trong máu rất nguy hiểm cho nhịp tim của bệnh nhân suy thận.
• Sữa và chế phẩm từ sữa: Phô mai, sữa chua thường chứa nhiều phospho và canxi, có thể gây gánh nặng cho thận.
• Thực phẩm giàu Canxi: Tôm, cua, nghêu, sò nên hạn chế trong giai đoạn cấp tính.
• Đồ ăn chế biến sẵn: Xúc xích, thịt xông khói, dưa muối vì chứa lượng muối cực kỳ cao.
• Chất béo bão hòa: Nội tạng động vật, da gà, mỡ cá.

Lưu ý quan trọng trong sinh hoạt cho bà con

Bên cạnh chuyện ăn uống, lối sống cũng góp phần không nhỏ vào khả năng hồi phục của thận. ĐMĐ xin nhắn nhủ thêm đến bà con một vài điều:

1. Nghỉ ngơi tuyệt đối: Trong giai đoạn cấp tính, hãy để cơ thể được nghỉ ngơi, tránh làm việc nặng hay vận động quá sức khiến cơ bắp sinh ra nhiều chất thải creatinine.
2. Theo dõi cân nặng và nước tiểu: Hãy sắm một chiếc cân và một chiếc cốc đo nước tiểu để theo dõi sát sao tình trạng tích nước của cơ thể hàng ngày.
3. Thận trọng với thuốc Nam, thuốc Bắc trôi nổi: Tuyệt đối không tự ý sắc thuốc theo các bài thuốc “truyền miệng” không rõ nguồn gốc. Thận đang tổn thương rất nhạy cảm với các tạp chất và độc tố từ dược liệu bẩn.
4. Giữ tinh thần lạc quan: Suy thận cấp có thể hồi phục nếu được xử lý đúng cách và kịp thời. Tâm lý thoải mái chính là “liều thuốc” hỗ trợ hệ miễn dịch tốt nhất.

Tóm lại, chế độ ăn cho người suy thận cấp không chỉ đơn thuần là việc chọn món ăn, mà là một chiến lược bảo vệ sự sống. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc dinh dưỡng sẽ giúp bà con kiểm soát tốt các chỉ số máu, làm chậm tiến triển của bệnh và mang lại cơ hội hồi phục chức năng thận tối ưu.

Hy vọng những chia sẻ trên đây của Phòng khám Đỗ Minh Đường sẽ giúp bà con có thêm kiến thức để tự chăm sóc bản thân và người thân trong gia đình. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, bà con cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử lý kịp thời.

Lưu ý: Mọi thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức. Tùy vào cơ địa và mức độ bệnh của mỗi người, kết quả và thực đơn cụ thể có thể khác nhau. Bà con nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng trước khi áp dụng thực đơn khắt khe.