6 nguyên nhân gây giãn dây chằng lưng và cách phục hồi an toàn

Giãn dây chằng lưng vốn là nỗi ám ảnh của không ít bà con, chỉ cần một động tác bê vác sai tư thế hay cú cúi người đột ngột cũng đủ khiến cái lưng “biểu tình” bằng những cơn đau nhói buốt đến rụng rời. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi thấu hiểu rằng những cơn đau này không chỉ gây khó khăn trong sinh hoạt mà còn là dấu hiệu cảnh báo hệ thống xương khớp đang dần suy yếu theo thời gian.

Để giúp bà con hiểu đúng, hiểu rõ về tình trạng này cũng như có cách chăm sóc bản thân tại nhà hiệu quả, phòng khám xin chia sẻ những kiến thức y khoa nền tảng về chứng giãn dây chằng thắt lưng ngay trong bài viết dưới đây.

Giãn dây chằng lưng là gì? Các cấp độ tổn thương bà con cần biết

Dây chằng thắt lưng được cấu tạo từ các mô sợi dẻo dai với thành phần chủ yếu là collagen, đóng vai trò như những “sợi dây thừng” vững chắc để kết nối và bảo vệ sụn khớp cột sống. Khi các sợi dây này bị kéo căng quá mức nhưng chưa đứt rời hoàn toàn, đó chính là tình trạng giãn dây chằng lưng.

Bà con cần lưu ý, tình trạng này thường được chia thành hai cấp độ chính dựa trên mức độ nghiêm trọng của triệu chứng:

• Cấp độ nhẹ: Cơn đau thường nhẹ nhàng, bà con vẫn có thể đi lại hoặc vận động cơ bản. Thông thường, cảm giác khó chịu chỉ kéo dài vài giờ hoặc vài ngày rồi tự thuyên giảm nếu được nghỉ ngơi đúng cách.
• Cấp độ nặng: Đây là lúc các sợi collagen bị tổn thương sâu, gây ra những cơn đau dữ dội khiến bà con gần như “bất động”. Nếu không được can thiệp kịp thời, bệnh rất dễ tiến triển thành mãn tính, thậm chí gây đứt dây chằng hoặc làm lỏng lẻo các khớp xương cột sống.

Giãn dây chằng lưng không chỉ là vấn đề ở dây chằng, nếu để lâu ngày, nó sẽ làm mất đi tính ổn định của toàn bộ vùng thắt lưng, tạo điều kiện cho các bệnh lý xương khớp khác khởi phát.

Điểm mặt những “thủ phạm” gây giãn dây chằng lưng phổ biến

Tại sao cái lưng của chúng ta lại dễ bị tổn thương đến thế? Thực tế, có rất nhiều nguyên nhân từ thói quen sinh hoạt đến yếu tố tuổi tác mà chúng ta thường chủ quan bỏ qua:

1. Hoạt động sai tư thế trong thời gian dài

Đây là nguyên nhân hàng đầu mà ĐMĐ thường gặp ở các bệnh nhân. Việc ngồi làm việc gù lưng, cúi người bê đồ vật trực tiếp từ mặt đất thay vì ngồi xổm xuống, hay thậm chí là những động tác xoay người đột ngột khi chơi thể thao (đá bóng, đẩy tạ…) đều tạo áp lực cực lớn lên hệ thống dây chằng thắt lưng.

2. Lao động quá sức và khuân vác nặng

Những anh em làm công việc chân tay như thợ xây, bốc vác, hay bác tài lái xe đường dài thường xuyên phải chịu tải trọng lớn lên vùng thắt lưng. Lâu dần, hệ thống gân cơ và dây chằng bị bào mòn, mất đi độ đàn hồi và dễ dàng bị căng giãn quá mức ngay cả khi làm những việc nhẹ.

3. Chấn thương do tai nạn

Một cú ngã xe, va đập mạnh vùng lưng hay trượt chân trong nhà tắm cũng là những tác động vật lý trực tiếp khiến dây chằng bị tổn thương. Trong trường hợp đau nhức dữ dội kèm theo sưng tím, bà con tuyệt đối không nên chủ quan vì có thể kèm theo tổn thương xương.

4. Quá trình lão hóa tự nhiên

Càng lớn tuổi, lượng collagen trong dây chằng càng giảm sút, khiến chúng trở nên giòn và dễ bị giãn hơn. Đó là lý do tại sao người cao tuổi chỉ cần một tác động nhẹ cũng có thể bị đau lưng dai dẳng.

5. Thay đổi sinh lý trong thai kỳ

Chị em phụ nữ khi mang thai, cơ thể sẽ tiết ra hormone relaxin để làm giãn khung xương chậu chuẩn bị cho việc sinh nở. Điều này vô tình khiến dây chằng vùng thắt lưng bị lỏng lẻo hơn bình thường, cộng thêm sức nặng của thai nhi đè lên cột sống lưng gây ra tình trạng giãn dây chằng sinh lý.

6. Dấu hiệu của bệnh lý xương khớp tiềm ẩn

Đôi khi, giãn dây chằng chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”. Nó có thể là biểu hiện đi kèm của các bệnh lý nghiêm trọng hơn như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống hay viêm khớp cột sống mãn tính.

Làm sao để nhận biết bà con đang bị giãn dây chằng lưng?

Bà con có thể tự kiểm tra tình trạng sức khỏe của mình thông qua một số dấu hiệu điển hình mà chúng tôi tổng kết dưới đây:

• Đau thắt lưng đột ngột: Cơn đau có thể âm ỉ hoặc nhói buốt, thường tăng lên khi bà con ho, hắt hơi hoặc vận động mạnh.
• Căng cứng cơ: Vùng lưng có cảm giác cứng nhắc, khó cúi gập hay xoay người. Thường bà con phải xoa bóp một lúc lâu vào buổi sáng mới có thể vận động bình thường được.
• Tê buốt và sưng viêm: Cảm giác tê bì có thể lan từ thắt lưng xuống mông hoặc chân. Tại vị trí tổn thương có thể thấy sưng nhẹ, nóng đỏ khi chạm vào.
• Cột sống biến dạng nhẹ: Trong những trường hợp nặng, do dây chằng không còn giữ được độ cân bằng, bà con có thể thấy cột sống hơi lệch hoặc đường cong sinh lý thay đổi rõ rệt.

Bị giãn dây chằng lưng có thực sự nguy hiểm không?

Câu trả lời nằm ở thái độ của bà con đối với sức khỏe của mình. Nếu ở mức độ nhẹ và được chăm sóc đúng cách, dây chằng có thể tự phục hồi sau 1-2 tuần. Tuy nhiên, nếu bà con lơ là, cứ để cơn đau tái đi tái lại sẽ dẫn đến những hệ lụy khó lường:

• Dây chằng bị xơ hóa, mất khả năng đàn hồi tự nhiên.
• Tăng nguy cơ bị thoát vị đĩa đệm do cột sống không còn được bảo vệ tốt.
• Gây đau nhức mãn tính, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ và khả năng lao động.
• Trong trường hợp xấu nhất có thể gây đứt dây chằng hoàn toàn, buộc phải can thiệp phẫu thuật phức tạp.

Hướng dẫn chăm sóc và phục hồi tại nhà an toàn

Khi chẳng may bị đau lưng do giãn dây chằng, việc đầu tiên bà con cần làm là bình tĩnh và thực hiện các bước sơ cứu, chăm sóc sau đây:

1. Sơ cứu đúng cách: Tuyệt đối không chườm nóng

Một sai lầm tai hại mà nhiều bà con hay mắc phải là dùng dầu nóng hoặc chườm nóng ngay khi vừa bị đau. Nhiệt nóng sẽ khiến dây chằng giãn thêm và tình trạng sưng viêm nặng hơn. Thay vào đó:

• Hãy nằm nghỉ ngơi trên mặt phẳng cứng (nệm chắc chắn), tránh nằm võng hoặc nệm quá lún.
• Dùng túi đá chườm lạnh lên vùng đau trong khoảng 15-20 phút. Nhiệt lạnh giúp co mạch, giảm sưng và xoa dịu cơn đau cực kỳ hiệu quả.

2. Massage và xoa bóp nhẹ nhàng

Việc xoa bóp nhẹ nhàng giúp kích thích lưu thông khí huyết, giải tỏa các điểm cơ bị căng cứng. Tuy nhiên, bà con chỉ nên thực hiện các động tác vuốt dọc, xoay tròn nhẹ nhàng, tránh dùng lực quá mạnh ấn sâu vào cột sống khi đang trong giai đoạn đau cấp.

3. Tập luyện các bài tập hỗ trợ

Sau khi cơn đau đã thuyên giảm, bà con có thể bắt đầu với những động tác yoga nhẹ nhàng hoặc bài tập kéo giãn cơ lưng cơ bản. Việc này giúp dây chằng dần lấy lại độ dẻo dai. Tuy nhiên, nếu tập mà thấy đau tăng lên thì cần dừng lại ngay.

4. Điều trị y tế khi cần thiết

Nếu cơn đau không thuyên giảm sau 3 ngày chăm sóc tại nhà, bà con nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám. Tùy vào mức độ, bác sĩ có thể chỉ định dùng các loại thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc thực hiện vật lý trị liệu như kéo giãn cột sống, điện xung, laser để đẩy nhanh quá trình hồi phục.

Lưu ý: Việc dùng thuốc Tây cần tuân thủ tuyệt đối chỉ định của bác sĩ để tránh các tác dụng phụ lên dạ dày, gan, thận. Đặc biệt, các thủ thuật tiêm trực tiếp vào vùng lưng cần được thực hiện tại các bệnh viện uy tín.

Chủ động phòng ngừa để bảo vệ “trụ cột” cơ thể

Phòng bệnh bao giờ cũng tốt hơn chữa bệnh. Đỗ Minh Đường khuyên bà con nên xây dựng những thói quen tốt để giữ cho hệ thống dây chằng luôn khỏe mạnh:

• Dinh dưỡng đầy đủ: Tăng cường thực phẩm giàu Omega-3 (cá béo, hạt óc chó), canxi và vitamin D (sữa, rau xanh) để nuôi dưỡng xương khớp từ bên trong.
• Tư thế chuẩn trong sinh hoạt: Luôn giữ lưng thẳng khi ngồi. Khi cần bê vật nặng, hãy ngồi xổm xuống, ôm sát vật vào người rồi dùng lực chân để đứng dậy, tuyệt đối không cúi lưng để nhấc đồ.
• Uống đủ nước: Nước giúp duy trì độ ẩm cho các đĩa đệm và độ đàn hồi cho dây chằng. Hãy đảm bảo uống khoảng 2 lít nước mỗi ngày.
• Tập thể dục đều đặn: Đi bộ, bơi lội hoặc yoga là những môn thể thao tuyệt vời giúp rèn luyện sức bền cho vùng thắt lưng mà không gây quá tải cho dây chằng.

Giãn dây chằng lưng tuy không đe dọa tính mạng nhưng lại là “kẻ phá bĩnh” khó chịu trong cuộc sống hàng ngày. Hy vọng những chia sẻ trên đây của phòng khám Đỗ Minh Đường đã giúp bà con có thêm kiến thức để tự bảo vệ mình và người thân. Nếu thấy những cơn đau lưng có dấu hiệu bất thường, bà con đừng ngần ngại tìm đến các chuyên gia để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, tránh để lại những biến chứng đáng tiếc về sau.