Thoái hóa khớp gối: 3 giai đoạn và 5 biến chứng chớ nên chủ quan

Thoái hóa khớp gối không chỉ là nỗi lo của riêng người cao tuổi mà đang ngày càng “trẻ hóa”, gây ra những cơn đau nhức nhối, cản trở việc đi lại và sinh hoạt thường nhật của bà con. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi thấu hiểu những mệt mỏi mà anh chị em đang phải gánh chịu khi mỗi bước đi đều trở thành một gánh nặng, vì vậy bài viết này sẽ chia sẻ chi tiết về bản chất, dấu hiệu và cách phòng ngừa căn bệnh này một cách khoa học nhất.

Bà con đã hiểu đúng về tình trạng thoái hóa khớp gối chưa?

Khớp gối được ví như “bản lề” quan trọng nhất của cơ thể, là nơi tiếp giáp của ba xương chính: xương đùi, xương bánh chè và xương chày. Để khớp vận động trơn tru, các đầu xương này được bao phủ bởi một lớp sụn mịn và được bảo vệ bởi dịch khớp, giúp giảm ma sát và hấp thụ lực tác động khi chúng ta di chuyển.

Thoái hóa khớp gối xảy ra khi lớp sụn bảo vệ này bị bào mòn, hỏng hóc dần theo thời gian. Khi lớp sụn không còn đủ dày để che chắn, các đầu xương sẽ ma sát trực tiếp vào nhau. Tình trạng này kéo dài dẫn đến viêm, sưng tấy và những cơn đau dữ dội, làm giảm đáng kể khả năng vận động của bà con.

Thoái hóa khớp gối là một quá trình lão hóa tự nhiên và mang tính chất mãn tính. Dù hiện nay y học chưa thể phục hồi hoàn toàn lớp sụn đã mất, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể kiểm soát triệu chứng và làm chậm quá trình này nếu phát hiện sớm.

Các giai đoạn và triệu chứng nhận biết thoái hóa khớp gối

Tùy vào mức độ tổn thương của sụn khớp và xương dưới sụn, bà con có thể nhận thấy các biểu hiện khác nhau qua từng giai đoạn:

1. Giai đoạn khởi phát (Giai đoạn nhẹ)

Ở giai đoạn này, phần sụn và xương khớp chưa bị hư hại nhiều, dịch khớp vẫn còn đảm bảo. Triệu chứng thường mờ nhạt khiến nhiều người chủ quan:

• Xuất hiện những cơn đau thoáng qua, nhói lên rồi tự hết.
• Cảm giác đau thường rõ hơn vào buổi sáng ngay khi vừa thức dậy hoặc khi thời tiết thay đổi đột ngột.
• Khớp gối chưa có dấu hiệu sưng tấy hay biến dạng rõ rệt.

2. Giai đoạn tiến triển (Tổn thương rõ rệt)

Lúc này, lượng dịch khớp tiết ra ít dần gây ra hiện tượng khô khớp, sụn khớp bắt đầu bị bào mòn rõ hơn:

• Bà con bắt đầu thấy khó khăn khi leo cầu thang hoặc đi bộ quãng đường dài, thường phải dừng lại nghỉ giữa chừng vì đau nhức.
• Cơn đau kéo dài hơn, tần suất xuất hiện dày đặc và không còn tự thuyên giảm nhanh chóng như trước. Tuy nhiên, nếu nghỉ ngơi hợp lý, cảm giác đau có thể dịu bớt.

3. Giai đoạn nặng (Hẹp khe khớp và tổn thương sâu)

Đây là giai đoạn báo động khi sụn khớp đã bị phá hủy nghiêm trọng, khe khớp hẹp lại:

• Cơn đau xuất hiện bất kỳ lúc nào, ngay cả khi bà con đang nghỉ ngơi hoặc đang ngủ.
• Khớp gối thường xuyên bị viêm sưng, nóng đỏ, sờ vào thấy đau.
• Khi cử động, bà con có thể nghe thấy tiếng kêu “lạo xạo” hoặc “cọt kẹt” bên trong khớp.
• Cứng khớp dữ dội vào buổi sáng, phải mất rất nhiều thời gian xoa bóp mới có thể cử động được.
• Đi lại cực kỳ khó khăn, không thể leo cầu thang, khó ngồi xuống hoặc đứng lên một mình. Nếu để kéo dài, chân có thể bị biến dạng (vòng kiềng) và teo cơ.

Tại sao khớp gối của bà con bị thoái hóa?

Có rất nhiều yếu tố tác động khiến “bộ máy” khớp gối bị xuống cấp, cụ thể như sau:

• Lão hóa tự nhiên: Tuổi càng cao, quá trình tổng hợp và sản sinh dịch khớp càng suy giảm, sụn khớp bị bào mòn là điều khó tránh khỏi.
• Chấn thương: Những di chứng từ tai nạn giao thông, tai nạn lao động hoặc chấn thương thể thao (đứt dây chằng, rách sụn chêm, gãy xương bánh chè…) nếu không được xử lý triệt để sẽ dẫn đến thoái hóa sớm ở người trẻ.
• Thừa cân, béo phì: Khớp gối phải chịu toàn bộ trọng lượng cơ thể. Khi cân nặng quá mức, áp lực đè nặng lên sụn khớp sẽ khiến nó hư hỏng nhanh gấp nhiều lần bình thường.
• Thói quen sinh hoạt và nghề nghiệp: Những người làm việc nặng, khuân vác thường xuyên hoặc ngược lại, những người quá lười vận động, ngồi một chỗ quá lâu cũng là đối tượng dễ bị bệnh.
• Giới tính: Các nghiên cứu thực tế cho thấy tỷ lệ chị em phụ nữ mắc thoái hóa khớp gối cao hơn nam giới tới 30%, đặc biệt là sau thời kỳ mãn kinh.
• Bệnh lý nền: Người mắc bệnh Gút, đái tháo đường, viêm khớp dạng thấp… thường có nguy cơ biến chứng sang thoái hóa khớp gối cao hơn người bình thường.

Những biến chứng nguy hiểm chớ nên chủ quan

Nhiều bà con khi thấy đau chỉ tặc lưỡi cho rằng “bệnh già ấy mà”, rồi tự ý mua thuốc giảm đau về uống. Điều này cực kỳ nguy hiểm vì thoái hóa khớp gối nếu không được can thiệp đúng cách có thể dẫn đến:

• Đau mãn tính: Những cơn đau hành hạ dai dẳng làm suy nhược cơ thể, mất ngủ kéo dài.
• Biến dạng khớp: Khớp gối bị lệch trục, chân bị vẹo vào trong hoặc ra ngoài làm thay đổi dáng đi.
• Teo cơ, liệt chi: Do đau đớn nên bà con ít vận động, dẫn đến cơ chân bị teo lại, yếu dần và cuối cùng có thể mất khả năng đi lại hoàn toàn.
• Hình thành gai xương: Các gai xương mọc ra đâm vào các mô xung quanh gây đau đớn dữ dội và viêm nhiễm nghiêm trọng.

Phương pháp chẩn đoán và điều trị phổ biến hiện nay

Để biết chính xác mức độ thoái hóa, bà con cần thực hiện các phương pháp kiểm tra chuyên sâu:

• Chụp X-quang: Giúp bác sĩ nhìn thấy hình ảnh hẹp khe khớp, gai xương và các thay đổi cấu trúc xương.
• Chụp MRI (Cộng hưởng từ): Quan sát chi tiết các tổn thương ở sụn, dây chằng và màng hoạt dịch.
• Nội soi khớp: Phương pháp hiện đại giúp quan sát trực tiếp các tổn thương bên trong ổ khớp.

Về hướng xử lý, hiện nay y học áp dụng nhiều phương pháp kết hợp:

• Điều trị nội khoa: Sử dụng các nhóm thuốc giảm đau, chống viêm không steroid (NSAIDs), thuốc giãn cơ hoặc tiêm Acid Hyaluronic để bổ sung dịch khớp theo chỉ định chặt chẽ của bác sĩ.
• Vật lý trị liệu: Các biện pháp như châm cứu, cấy chỉ, xoa bóp bấm huyệt hay tập vận động trị liệu giúp lưu thông khí huyết, giảm cứng khớp và phục hồi chức năng vận động rất tốt.
• Can thiệp ngoại khoa: Trong trường hợp khớp đã bị hư hỏng quá nặng, bác sĩ có thể tư vấn phẫu thuật nội soi dọn dẹp ổ khớp hoặc thay khớp gối nhân tạo.

Mẹo dân gian hỗ trợ giảm đau tại nhà bà con có thể tham khảo

Với những trường hợp mới khởi phát, bà con có thể áp dụng một số mẹo đơn giản sau đây để làm dịu cơn đau:

• Dùng lá lốt: Lấy khoảng 200g lá lốt tươi, rửa sạch rồi đun với 2 lít nước, uống hàng ngày giúp giảm đau và tê bì rất tốt.
• Rễ cây đinh lăng: Sao vàng rễ đinh lăng, đun nước uống hàng ngày giúp tăng cường lưu thông máu và làm dẻo dai khớp gối.
• Ngải cứu và mật ong: Giã nát ngải cứu tươi, vắt lấy nước cốt rồi hòa cùng 2 thìa mật ong, uống ngày 2 lần sau ăn.

*Lưu ý: Các mẹo dân gian chỉ mang tính chất hỗ trợ giảm triệu chứng tạm thời, không thay thế được các biện pháp chuyên sâu. Bà con có tiền sử bệnh dạ dày hoặc dị ứng nên thận trọng khi sử dụng.

Chế độ dinh dưỡng và lối sống cho người bệnh

Chế độ ăn uống đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc nuôi dưỡng sụn khớp:

• Nên ăn: Các loại cá giàu Omega-3 (cá hồi, cá thu), rau xanh đậm (bông cải, rau bina), các loại quả mọng (dâu tây, việt quất), nước hầm xương ống và các thực phẩm giàu Vitamin D.
• Cần kiêng: Đồ chiên xào nhiều dầu mỡ, thịt đỏ (thịt bò, thịt dê), thức ăn quá mặn hoặc quá ngọt, rượu bia và thuốc lá.

Bên cạnh đó, bà con cần lưu ý trong sinh hoạt:

• Kiểm soát cân nặng chặt chẽ, tránh để tăng cân quá nhanh.
• Không ngồi xổm, không leo cầu thang quá nhiều và tránh khuân vác vật nặng sai tư thế.
• Tập thể dục nhẹ nhàng với các môn như bơi lội, đạp xe hoặc đi bộ chậm trên nền bằng phẳng để tăng sức bền cho cơ bắp xung quanh khớp.

Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp bà con có cái nhìn đầy đủ hơn về căn bệnh thoái hóa khớp gối. Đừng đợi đến khi không thể đi lại mới lo lắng, hãy lắng nghe cơ thể mình ngay từ hôm nay. Nếu thấy có bất kỳ dấu hiệu đau nhức bất thường nào ở đầu gối, bà con nên sớm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và tư vấn kịp thời.