5 nguyên nhân và 4 cách cải thiện mất ngủ sau tai biến an toàn

Nhiều bà con sau khi vượt qua “cửa tử” của cơn tai biến mạch máu não lại tiếp tục rơi vào một cuộc chiến khác mang tên mất ngủ kéo dài, khiến cơ thể suy kiệt và tinh thần sa sút nghiêm trọng. Hiểu rõ nỗi lo này, phòng khám Đỗ Minh Đường (ĐMĐ) xin chia sẻ những thông tin khoa học và giải pháp hữu ích để giúp bà con sớm tìm lại giấc ngủ ngon, thúc đẩy quá trình hồi phục sức khỏe toàn diện.

Mất ngủ sau tai biến: Nỗi khổ tâm không của riêng ai

Mất ngủ sau tai biến (hay còn gọi là đột quỵ) là tình trạng rối loạn giấc ngủ xảy ra phổ biến ở những người vừa trải qua biến cố mạch máu não. Khi một phần não bộ bị tổn thương do thiếu máu nuôi dưỡng, không chỉ khả năng vận động bị ảnh hưởng mà “đồng hồ sinh học” của cơ thể cũng bị xáo trộn hoàn toàn.

Bà con có thể nhận thấy tình trạng này qua nhiều biểu hiện khác nhau, từ việc trằn trọc hàng giờ không thể vào giấc, thường xuyên thức giấc giữa đêm cho đến việc tỉnh dậy quá sớm và không thể ngủ lại được. Cảm giác mệt mỏi, lờ đờ vào sáng hôm sau không chỉ khiến cơ thể suy nhược mà còn làm chậm đi tiến trình phục hồi các di chứng khác.

Nguyên nhân nào khiến bà con mất ngủ sau tai biến?

Theo quan sát của chúng tôi trong quá trình đồng hành cùng người bệnh, nguyên nhân gây mất ngủ ở đối tượng này rất phức tạp, thường là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố khác nhau:

1. Ảnh hưởng từ các loại thuốc điều trị

Sau tai biến, người bệnh thường phải sử dụng nhiều loại thuốc tây để kiểm soát huyết áp, chống đông máu hoặc thuốc thần kinh. Một số thành phần trong các loại thuốc này, hoặc tác dụng phụ còn sót lại của thuốc gây mê, gây tê từ cuộc phẫu thuật cấp cứu trước đó, có thể gây kích thích thần kinh, làm đảo lộn giấc ngủ tự nhiên của bà con.

2. Di chứng vận động và đau nhức cơ thể

Những di chứng như liệt nửa người, co cứng cơ hoặc tê bì tay chân khiến người bệnh gặp khó khăn trong việc tìm tư thế nằm thoải mái. Đặc biệt, tình trạng đau nhức về đêm do máu huyết lưu thông kém tại các vùng bị liệt là “kẻ thù” trực tiếp khiến giấc ngủ bị gián đoạn.

3. Căng thẳng và áp lực tâm lý

Trải qua một biến cố lớn ảnh hưởng đến tính mạng, hầu hết bà con đều rơi vào trạng thái lo âu, sợ hãi cơn tai biến tái phát. Tâm lý mặc cảm vì trở thành gánh nặng cho con cái, cùng với sự thay đổi đột ngột về khả năng sinh hoạt hằng ngày khiến hệ thần kinh luôn trong trạng thái “báo động”, rất khó để thư giãn để đi vào giấc ngủ.

4. Suy nhược cơ thể và thiếu hụt dưỡng chất

Cơ thể sau tai biến thường rất yếu, hệ tiêu hóa kém hấp thu dẫn đến thiếu hụt các vi chất quan trọng như sắt, magie, vitamin nhóm B… Sự thiếu hụt này không chỉ gây thiếu máu não mà còn làm suy giảm các hormone dẫn truyền thần kinh giúp ngủ ngon, khiến tình trạng mất ngủ trở nên trầm trọng hơn.

5. Yếu tố tuổi tác và lối sống

Đa phần người bệnh tai biến nằm trong độ tuổi trung và cao niên – giai đoạn mà các chức năng tạng phủ đã bắt đầu lão hóa tự nhiên. Bên cạnh đó, việc nằm một chỗ quá lâu, ít vận động, hoặc thói quen ăn quá no, dùng trà, cà phê cũng là những tác nhân gián tiếp khiến bà con trằn trọc mỗi đêm.

Nhận diện sớm các dấu hiệu mất ngủ để xử lý kịp thời

Bà con và người nhà cần đặc biệt lưu ý nếu thấy xuất hiện các biểu hiện dưới đây để có hướng khắc phục sớm, tránh để bệnh chuyển sang giai đoạn mãn tính:

• Khó đi vào giấc ngủ dù cơ thể rất mệt mỏi, thường xuyên trằn trọc quá 30 phút.
• Giấc ngủ chập chờn, không sâu, dễ bị đánh thức bởi những tiếng động nhỏ nhất.
• Hay gặp ác mộng hoặc có cảm giác bồn chồn, lo lắng trước khi ngủ.
• Ban ngày thường xuyên buồn ngủ gật, nhưng ban đêm lại tỉnh táo lạ thường.
• Thức dậy thấy đau đầu, chóng mặt, tinh thần uể oải, trí nhớ giảm sút rõ rệt.

Cảnh báo mức độ nguy hiểm khi mất ngủ kéo dài sau tai biến

Phòng khám ĐMĐ muốn nhấn mạnh rằng, mất ngủ sau tai biến không đơn thuần là một triệu chứng khó chịu, mà nó còn tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe của bà con:

Mất ngủ kéo dài làm tăng áp lực lên hệ tim mạch và huyết áp, đây chính là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tái phát tai biến lần 2. Ngoài ra, việc thiếu ngủ khiến não bộ không có thời gian “tự sửa chữa”, làm trầm trọng thêm các di chứng liệt và rối loạn ngôn ngữ.

• Suy kiệt thể chất: Cơ thể không được nghỉ ngơi sẽ mất khả năng tự phục hồi, vết thương lâu lành, cơ bắp teo nhanh hơn.
• Nguy cơ trầm cảm: Mất ngủ kéo dài dẫn đến rối loạn lo âu, dễ cáu gắt, thậm chí là trầm cảm sau tai biến, khiến người bệnh buông xuôi, không muốn tập luyện hồi phục.
• Ảnh hưởng não bộ: Làm giảm sự tập trung, gây suy giảm trí nhớ nghiêm trọng và ảnh hưởng đến khả năng điều khiển hành vi.

Hướng dẫn cách cải thiện giấc ngủ an toàn tại nhà cho bà con

Để giúp cơ thể thư giãn và tìm lại nhịp sinh học tự nhiên, bà con có thể áp dụng các phương pháp hỗ trợ lành tính dưới đây:

1. Tận dụng các loại trà thảo mộc dân gian

Các loại trà thảo dược có tính bình, an thần nhẹ rất phù hợp để làm dịu thần kinh trước khi ngủ. Bà con có thể sử dụng:

• Trà tâm sen: Giúp thanh tâm, giáng hỏa, hỗ trợ ngủ ngon cho người hay bị nóng trong, hồi hộp.
• Trà hoa cúc hoặc trà gừng ấm: Giúp làm ấm cơ thể, thư giãn mạch máu và xoa dịu căng thẳng.
• Cây lạc tiên: Đây là vị thảo dược nổi tiếng giúp chữa mất ngủ, giúp bà con dễ đi vào giấc ngủ sâu hơn.

2. Liệu pháp ngâm chân nước ấm mỗi tối

Trước khi ngủ khoảng 20 – 30 phút, bà con hãy ngâm chân với nước ấm pha một chút muối hạt và gừng giã nát. Việc này giúp kích thích các huyệt vị dưới lòng bàn chân, thúc đẩy tuần hoàn máu từ dưới lên não, giúp cơ thể ấm dần và dễ ngủ hơn.

3. Vận động trị liệu và massage nhẹ nhàng

Với những bà con còn yếu, người nhà nên hỗ trợ massage nhẹ nhàng vùng đầu, vai gáy và tay chân để máu huyết lưu thông. Những bài tập vận động nhẹ tại chỗ hoặc các động tác hít thở sâu cũng giúp giải phóng áp lực cho hệ thần kinh rất tốt.

4. Xây dựng môi trường ngủ lý tưởng

• Phòng ngủ cần đảm bảo yên tĩnh, thoáng khí nhưng không được quá lộng gió.
• Ánh sáng trong phòng nên để ở mức thấp, ưu tiên ánh sáng vàng dịu.
• Giường đệm cần sạch sẽ, êm ái, độ cao gối vừa phải để tránh gây đau mỏi cổ vai gáy.

Những lưu ý quan trọng để phòng ngừa mất ngủ tái phát

Để duy trì giấc ngủ ổn định bền vững, bà con cần thiết lập một lối sống khoa học và kỷ luật:

• Tuân thủ chỉ định: Tuyệt đối không tự ý thay đổi liều lượng thuốc tây hoặc dùng thêm các loại thuốc ngủ cực mạnh khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa.
• Dinh dưỡng hợp lý: Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ, vitamin. Hạn chế ăn quá no hoặc uống nhiều nước sau 8 giờ tối để tránh đi tiểu đêm làm gián đoạn giấc ngủ.
• Kiêng chất kích thích: Tuyệt đối nói không với thuốc lá, rượu bia, cà phê và các loại nước tăng lực.
• Ổn định tâm lý: Người thân cần thường xuyên trò chuyện, động viên để bà con giải tỏa mặc cảm, lo âu, tạo tinh thần lạc quan trong quá trình điều trị.

Mất ngủ sau tai biến là một hành trình gian nan cần sự kiên trì của cả người bệnh lẫn gia đình. Nếu tình trạng này kéo dài và không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã áp dụng các biện pháp hỗ trợ tại nhà, bà con nên tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và có hướng xử lý kịp thời, bảo vệ an toàn cho sức khỏe và tính mạng.

Hy vọng những chia sẻ trên đây của Đỗ Minh Đường sẽ giúp bà con có thêm kiến thức hữu ích để chăm sóc bản thân và những người thân yêu. Chúc bà con sớm cải thiện được giấc ngủ và phục hồi sức khỏe thật tốt!