9 nguyên nhân gây mất ngủ sau phẫu thuật và 5 cách cải thiện hiệu quả

Sau những giờ phút căng thẳng trên bàn mổ, giấc ngủ chính là “liều thuốc” quý giá nhất để cơ thể bà con mau chóng hồi phục sức lực. Thế nhưng, không ít người lại rơi vào cảnh trằn trọc, mắt mở trao tráo suốt đêm, khiến tinh thần suy nhược và vết thương mãi chẳng chịu lành.

Mất ngủ sau phẫu thuật không chỉ đơn thuần là sự mệt mỏi, mà nó còn là tín hiệu cho thấy cơ thể đang gặp những xáo trộn lớn từ bên trong. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi hiểu rằng mỗi bệnh nhân sau mổ đều có một cơ địa riêng, cần sự chăm sóc tỉ mỉ và đúng cách để tìm lại giấc ngủ tự nhiên.

Vì sao bà con thường bị mất ngủ sau khi phẫu thuật?

Tình trạng “ngủ không yên giấc” sau khi thực hiện các ca phẫu thuật vốn không hề hiếm gặp. Có rất nhiều yếu tố cộng hưởng khiến hệ thần kinh của người bệnh luôn trong trạng thái kích thích, khó đi vào giấc nồng:

• Hệ lụy từ thuốc gây mê, gây tê: Đây là nguyên nhân hàng đầu. Các hoạt chất trong thuốc mê giúp bà con trải qua ca mổ nhẹ nhàng nhưng lại có tác dụng phụ làm rối loạn chu kỳ thức – ngủ tự nhiên của não bộ.
• Những cơn đau hậu phẫu: Khi thuốc tê hết tác dụng, những cơn đau tại vết mổ bắt đầu “tấn công”. Chỉ cần một cử động nhỏ hay vô tình va chạm cũng đủ khiến bà con bừng tỉnh và rất khó để ngủ lại sau đó.
• Tâm lý lo âu, căng thẳng: Việc lo lắng về kết quả ca mổ hay tiến triển của bệnh khiến “tâm bất an”. Theo Đông y, tình trạng lo nghĩ quá mức gây tổn thương tâm tỳ, dẫn đến hư hỏa bốc lên làm thần trí không yên.
• Môi trường nghỉ ngơi không thuận lợi: Ánh sáng đèn bệnh viện, tiếng ồn từ thiết bị y tế hay việc phải nằm chung phòng với nhiều người khiến giấc ngủ trở nên chập chờn, không sâu giấc.
• Thói quen nằm quá nhiều, ít vận động: Nhiều bà con vì sợ đau mà chỉ nằm im một chỗ. Việc thiếu vận động khiến khí huyết kém lưu thông, năng lượng không được tiêu hao, dẫn đến cơ thể trì trệ, khó ngủ vào ban đêm.

Mất ngủ kéo dài ảnh hưởng thế nào đến quá trình phục hồi?

Dẫu biết đau đớn là khó tránh khỏi, nhưng nếu để tình trạng mất ngủ kéo dài, bà con sẽ phải đối mặt với nhiều hệ lụy cho sức khỏe:

“Giấc ngủ là lúc cơ thể thực hiện nhiệm vụ ‘tự chữa lành’. Khi thiếu ngủ, quá trình tái tạo tế bào và lưu thông máu bị đình trệ, khiến vết thương lâu khép miệng, tăng nguy cơ viêm nhiễm hậu phẫu.”

Bên cạnh đó, việc không ngủ được khiến gan và thận – hai cơ quan quan trọng giúp lọc thải độc tố từ thuốc – hoạt động kém đi. Hệ quả là bà con sẽ thấy người lờ đờ, da dẻ xanh xao, trí nhớ giảm sút và sức đề kháng yếu đi trông thấy, kéo dài thời gian nằm viện không đáng có.

Gợi ý cách chăm sóc và cải thiện giấc ngủ an toàn cho người sau phẫu thuật

Để sớm thoát khỏi cảnh trằn trọc, bà con có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà dưới đây. Đây đều là những cách lành tính, tập trung vào việc thư giãn thần kinh và bồi bổ cơ thể từ gốc.

1. Thiết lập lại “Vệ sinh giấc ngủ”

Bà con hãy cố gắng tạo cho mình một nhịp sinh học ổn định ngay cả khi đang dưỡng bệnh. Hãy đi ngủ và thức dậy vào một khung giờ cố định. Phòng ngủ cần đảm bảo sạch sẽ, thoáng mát, hạn chế tối đa ánh sáng mạnh và tiếng ồn. Đặc biệt, hãy rời xa điện thoại, tivi ít nhất 1 tiếng trước khi ngủ để tránh kích thích não bộ.

2. Chế độ dinh dưỡng “Hồi sức – An thần”

Thực phẩm không chỉ để no mà còn là vị thuốc giúp bà con ngủ ngon hơn. Hãy ưu tiên các nhóm sau:

• Nhóm thực phẩm giàu Tryptophan: Có nhiều trong tôm, cá, thịt gia cầm, các loại hạt và rau xanh. Chất này giúp xoa dịu thần kinh, tạo cảm giác buồn ngủ tự nhiên.
• Nhóm giàu chất xơ và sắt: Ngũ cốc nguyên cám, rau bina, thịt bò… giúp bổ máu, lưu thông khí huyết, hỗ trợ làm lành vết thương nhanh hơn.
• Các món ăn bài thuốc dễ làm: Bà con có thể nấu cháo củ mài (hoài sơn) giúp bổ tỳ dưỡng thận, hoặc canh cá diếc nấu sa nhân giúp kiện tỳ vị, an thần rất tốt.

3. Vận động nhẹ nhàng và thực hành tĩnh tâm

Tùy vào tình trạng vết mổ, bà con nên cố gắng đi lại nhẹ nhàng trong phòng hoặc thực hiện các động tác yoga đơn giản. Việc này giúp khí huyết lưu thông, giảm tê bì tay chân. Ngoài ra, dành 15-20 phút mỗi ngày để ngồi thiền hoặc tập thở sâu sẽ giúp đánh bay nỗi lo âu, đưa tâm trí về trạng thái thư giãn nhất.

4. Áp dụng mẹo dân gian lành tính

Một số mẹo nhỏ nhưng có võ mà bà con có thể thực hiện trước khi đi ngủ:

• Ngâm chân nước ấm: Pha thêm chút muối hoặc gừng tươi vào nước ấm để ngâm chân khoảng 15 phút. Dưới bàn chân có nhiều huyệt đạo liên quan đến lục phủ ngũ tạng, việc ngâm chân giúp đả thông kinh mạch, ngủ sâu giấc hơn.
• Nhâm nhi trà thảo mộc: Một tách trà tâm sen, trà hoa lạc tiên hay trà nụ tam thất ấm nóng sẽ giúp dưỡng tâm, an thần cực kỳ hiệu quả.
• Lưu ý: Với những bà con vừa phẫu thuật vùng chân hoặc có tiền sử bệnh tim mạch, huyết áp nặng, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng các mẹo ngâm chân.

Mất ngủ sau phẫu thuật là một hành trình gian truân nhưng hoàn toàn có thể cải thiện được nếu bà con kiên trì và lắng nghe cơ thể mình. Đỗ Minh Đường luôn đồng hành cùng bà con trong việc tìm lại những giấc ngủ ngon và trọn vẹn nhất để sớm quay trở lại với cuộc sống khỏe mạnh thường ngày.

Nếu tình trạng mất ngủ vẫn kéo dài và kèm theo các dấu hiệu bất thường tại vết mổ, bà con không nên chủ quan mà cần liên hệ ngay với bác sĩ điều trị để được thăm khám và xử lý kịp thời.