Viêm đau khớp vai: 2 nhóm nguyên nhân và 4 thể bệnh cần lưu ý

Viêm đau khớp vai không đơn thuần chỉ là những cơn mỏi mệt khi trái gió trở trời hay do lao động quá sức, mà đây còn là tiếng cầu cứu từ sâu bên trong hệ thống xương khớp đang dần suy yếu. Tại phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi đã gặp không ít bà con vì chủ quan với những cơn đau nhức bả vai ban đầu mà dẫn đến tình trạng khớp bị đông cứng, mất khả năng vận động, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Hiểu đúng về căn bệnh này không chỉ giúp bà con chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe mà còn là chìa khóa để bảo vệ đôi tay – “tài sản” quý giá nhất trong sinh hoạt và lao động hàng ngày. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết nhất về diện mạo của chứng viêm đau khớp vai để bà con cùng nắm rõ.

Viêm đau khớp vai là gì và ai là đối tượng dễ “lọt tầm ngắm”?

Trong y học cổ truyền, viêm đau khớp vai thuộc phạm vi chứng Tý. Khớp vai vốn là bộ phận linh hoạt nhất, đảm nhiệm mọi hoạt động đưa tay lên xuống, xoay trước sau, nên cũng là nơi dễ chịu tổn thương nhất. Viêm đau khớp vai là tình trạng các mô mềm quanh khớp (như gân, cơ, dây chằng, bao khớp) hoặc bề mặt sụn khớp bị tổn thương, gây ra những cơn đau nhức dai dẳng, sưng tấy và hạn chế tầm vận động.

Bà con cần lưu ý, căn bệnh này không “chừa” một ai, nhưng thường tập trung nhiều nhất ở các nhóm đối tượng sau:

• Người lao động chân tay: Những anh em làm nghề cửu vạn, bốc xếp, thường xuyên khuân vác vật nặng trên vai khiến khớp vai phải chịu áp lực quá tải trong thời gian dài.
• Người cao tuổi: Khi bước sang tuổi xế chiều, quá trình lão hóa tự nhiên khiến sụn khớp bào mòn, dịch khớp khô cạn, khiến các đầu xương dễ cọ xát gây viêm.
• Phụ nữ trong độ tuổi trung niên: Theo ghi nhận thực tế, chị em phụ nữ thường có tỷ lệ mắc đau nhức vai cao hơn nam giới, đặc biệt là giai đoạn tiền mãn kinh do thay đổi nội tiết tố ảnh hưởng đến hệ xương khớp.
• Người chơi thể thao chuyên nghiệp hoặc tập Gym sai cách: Các động tác vung tay quá mạnh, nâng tạ quá sức hoặc sai tư thế rất dễ gây rách bao khớp, chấn thương dây chằng.
• Dân văn phòng: Nghe có vẻ lạ, nhưng người lười vận động, ngồi sai tư thế trước máy tính cả ngày khiến vùng vai gáy bị bó cứng, máu huyết kém lưu thông cũng là nguyên nhân phổ biến.

[Image of the anatomy of the human shoulder joint showing tendons, ligaments, and bursa]

Điểm mặt những nguyên nhân gây viêm đau khớp vai phổ biến

Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi thường chia nguyên nhân gây bệnh thành hai nhóm chính để bà con dễ hình dung và phòng tránh:

1. Tác nhân từ bên ngoài và thói quen sinh hoạt

Hầu hết những cơn đau khớp vai cấp tính đều bắt nguồn từ những sơ suất trong đời sống hàng ngày:

• Chấn thương đột ngột: Tai nạn giao thông, té ngã chống tay xuống đất khiến khớp vai bị va đập mạnh.
• Sai tư thế khi ngủ: Bà con thường xuyên nằm nghiêng một bên, đè ép lên vai suốt đêm, khi ngủ dậy sẽ cảm thấy vai đau mỏi, khó nhấc tay.
• Vận động quá sức: Chơi cầu lông, tennis hoặc các bộ môn đòi hỏi sải tay rộng và nhanh có thể gây rách cơ chóp xoay.

2. Căn nguyên từ các bệnh lý xương khớp bên trong

Đây là nhóm nguyên nhân tiềm ẩn và nguy hiểm hơn vì nó diễn tiến âm thầm:

• Thoái hóa khớp vai: Sụn khớp bị hư tổn, mỏng dần theo thời gian. Khi bà con vận động, các đầu xương cọ vào nhau phát ra tiếng kêu “lục cục” và gây đau buốt.
• Viêm quanh khớp vai: Đây là tình trạng tổn thương các phần mềm bao quanh khớp như gân, túi thanh dịch. Phổ biến nhất là viêm gân cơ trên gai.
• Vôi hóa khớp vai: Sự lắng đọng canxi tại các mô sụn tạo thành các chồi gai. Những gai xương này chọc vào dây thần kinh và mô mềm mỗi khi bà con cử động, gây đau đớn dữ dội.

Dấu hiệu nhận biết – Đừng để bệnh chuyển sang thể “Đông cứng”

Tùy theo tình trạng tổn thương mà biểu hiện ở mỗi người sẽ khác nhau. Tuy nhiên, bà con có thể nhận diện qua 4 thể bệnh điển hình sau:

• Thể đau đơn thuần: Cơn đau xuất hiện chủ yếu khi bà con làm việc nặng, xách đồ hoặc đưa tay quá đầu. Nghỉ ngơi sẽ thấy bớt đau.
• Thể đau vai cấp: Vai không chỉ đau mà còn sưng, nóng, đỏ. Nhiều bà con còn có biểu hiện sốt nhẹ, người mệt mỏi vì ổ viêm đang hoạt động mạnh.
• Thể giả liệt khớp vai: Cơn đau cực kỳ dữ dội, tay yếu hẳn đi. Bà con muốn nâng tay lên để chải đầu hay mặc áo cũng không thể tự chủ động thực hiện được.
• Thể đông cứng (Frozen Shoulder): Đây là giai đoạn đáng lo ngại nhất. Khớp vai như bị “khóa chặt”, đau nhiều về đêm, cảm giác bả vai đông cứng hoàn toàn. Quá trình này thường trải qua 3 nấc: Giai đoạn đau – Giai đoạn đông cứng – Giai đoạn tan đông (diễn ra rất chậm).

Viêm đau khớp vai có thực sự nguy hiểm không?

Nhiều bà con khi thấy đau vai thường tự mua cao dán hoặc thuốc giảm đau về dùng. Chúng tôi xin nhấn mạnh rằng, nếu chỉ trị ngọn mà bỏ qua gốc, bệnh sẽ tiến triển rất nhanh dẫn đến những biến chứng khó lường:

“Viêm đau khớp vai nếu không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến teo cơ vùng vai, biến dạng khớp. Nghiêm trọng nhất là tình trạng bại liệt cánh tay, khiến người bệnh mất hoàn toàn khả năng lao động và phải phụ thuộc vào người thân trong sinh hoạt.”

Các phương pháp chẩn đoán y khoa hiện đại

Để xác định chính xác vị trí tổn thương và mức độ viêm nhiễm, hiện nay y học thường áp dụng các biện pháp chẩn đoán hình ảnh:

• Siêu âm khớp: Giúp bác sĩ quan sát rõ tình trạng gân, dây chằng và túi thanh dịch có bị tràn dịch hay rách không.
• Chụp X-quang: Phát hiện các chồi gai xương, tình trạng hẹp khe khớp do thoái hóa hoặc các chấn thương xương.
• Chụp MRI (Cộng hưởng từ): Đây là biện pháp tiên tiến nhất, cho hình ảnh chi tiết đến từng cấu trúc nhỏ nhất của khớp vai, thường chỉ định khi các phương pháp khác chưa làm rõ được căn nguyên.

Hướng xử lý và chăm sóc cho người bệnh

Việc điều trị cần sự kiên trì và phối hợp đúng phương pháp. Dưới đây là những hướng đi phổ biến bà con có thể tham khảo:

1. Mẹo giảm đau an toàn tại nhà

Với những trường hợp mới bị nhẹ hoặc đau do sai tư thế, bà con có thể áp dụng các cách sau:

• Chườm lạnh: Dùng túi đá (bọc qua khăn vải) chườm lên vai khoảng 15 phút để làm co mạch, giảm sưng và giảm đau nhanh.
• Lá Ngải cứu rang muối: Đây là bài thuốc dân gian rất hiệu quả. Hơi nóng từ muối và tinh dầu ngải cứu giúp hành khí hoạt huyết, làm giãn cơ vai đang bị bó cứng.
• Lá Xương rồng: Nướng chín nhánh xương rồng (đã bỏ gai), để nguội bớt rồi đắp lên vùng vai đau. Cách này giúp tiêu viêm rất tốt.

*Lưu ý: Các mẹo này chỉ mang tính chất hỗ trợ giảm đau tạm thời, không thay thế được việc điều trị chuyên sâu.

2. Can thiệp bằng Tây y

Sử dụng thuốc Tây giúp kiểm soát cơn đau và viêm nhiễm rất nhanh chóng. Các nhóm thuốc thường dùng bao gồm:

• Thuốc giảm đau thông thường (Paracetamol).
• Thuốc chống viêm không Steroid (NSAIDs) cho trường hợp sưng viêm.
• Thuốc giãn cơ để giảm tình trạng co thắt vùng bả vai.
• Thuốc DMARDs giúp làm chậm quá trình thoái hóa khớp.

Cảnh báo: Việc lạm dụng thuốc Tây, đặc biệt là Corticoid, có thể gây hại cho dạ dày, gan, thận. Bà con tuyệt đối không tự ý mua thuốc tiêm hay uống khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

3. Tiếp cận theo hướng Đông y (Y học cổ truyền)

Đông y chú trọng vào việc đào thải độc tố (phong, hàn, thấp) ra khỏi cơ thể, đồng thời bồi bổ can thận để nuôi dưỡng xương khớp từ bên trong. Một số vị thảo dược quý thường được sử dụng như:

• Phòng phong, Độc hoạt: Giúp khu phong, trừ thấp, giảm đau khớp.
• Đỗ trọng, Ngưu tất: Bổ can thận, mạnh gân cốt, tăng cường lưu thông máu đến nuôi dưỡng khớp vai.
• Huyết đằng: Hoạt huyết, tiêu viêm, hỗ trợ hồi phục các tổn thương mô mềm.

4. Các liệu pháp hỗ trợ khác

• Vật lý trị liệu: Châm cứu, bấm huyệt, xoa bóp giúp khai thông kinh lạc. Ngoài ra, các bài tập kéo giãn vai là cực kỳ quan trọng để ngăn ngừa tình trạng dính khớp.
• Phẫu thuật: Chỉ là lựa chọn cuối cùng khi điều trị nội khoa không hiệu quả, khớp vai bị hư hại quá nặng hoặc rách gân hoàn toàn cần can thiệp nội soi hoặc thay khớp nhân tạo.

Lời khuyên từ chuyên gia Đỗ Minh Đường để phòng ngừa bệnh tái phát

Để bảo vệ đôi vai luôn dẻo dai, bà con nên xây dựng một lối sống khoa học:

• Không nên bê vác vật nặng quá sức, nếu phải mang vác hãy phân bổ lực đều hai bên vai.
• Dành 15-20 phút mỗi ngày tập các bài tập xoay vai nhẹ nhàng hoặc tập Yoga để tăng độ linh hoạt.
• Bổ sung thực phẩm giàu Canxi, Omega-3 từ cá, rau xanh và các loại hạt.
• Tuyệt đối tránh xa thuốc lá và các chất kích thích vì chúng làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng xương khớp.

Hy vọng những chia sẻ trên đây của phòng khám Đỗ Minh Đường sẽ giúp bà con có cái nhìn đầy đủ và đúng đắn nhất về chứng viêm đau khớp vai. Khi thấy có dấu hiệu đau nhức kéo dài, bà con đừng ngần ngại đi thăm khám sớm để có hướng xử lý kịp thời, tránh để lại di chứng đáng tiếc. Chúc bà con luôn mạnh khỏe và dẻo dai!

Bà con có thể tìm hiểu thêm về các bài tập hỗ trợ hoặc chế độ dinh dưỡng chuyên sâu cho người bệnh xương khớp trong các bài chia sẻ tiếp theo của chúng tôi.