4 thói quen dưỡng sinh buổi tối giúp bà con ngủ ngon và sâu giấc

Nhiều bà con thường than phiền rằng dù đã lên giường từ sớm nhưng đầu óc vẫn cứ “chạy đua”, trằn trọc mãi không vào giấc, hoặc ngủ chập chờn khiến sáng dậy cơ thể mệt mỏi, uể oải. Thực tế, chất lượng giấc ngủ không chỉ quyết định bởi lúc chúng ta nhắm mắt, mà phụ thuộc rất lớn vào những thói quen chuẩn bị từ trước đó. Đỗ Minh Đường hiểu rằng một giấc ngủ ngon chính là “liều thuốc” quý giá nhất để cơ thể tự phục hồi, và chỉ cần vài thay đổi nhỏ đúng cách, anh chị em hoàn toàn có thể cải thiện tình trạng này một cách tự nhiên.

Tại sao thói quen buổi tối lại quyết định chất lượng giấc ngủ của bà con?

Theo quan điểm của y học cổ truyền, giấc ngủ là quá trình cơ thể chuyển từ trạng thái Dương sang Âm. Ban ngày chúng ta hoạt động (Dương), ban đêm cần sự yên tĩnh, thu liễm (Âm) để tạng phủ được nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng. Khi các thói quen buổi tối không phù hợp, vô tình chúng ta đang giữ cho phần “Dương” quá vượng, khiến khí huyết lưu thông không điều hòa, dẫn đến tình trạng mất ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.

Phòng khám chúng tôi thường ví cơ thể như một bộ máy cần thời gian để “hạ nhiệt” trước khi dừng hẳn. Nếu bà con làm việc quá sức, ăn quá no hoặc sử dụng điện thoại sát giờ ngủ, bộ máy đó vẫn sẽ tiếp tục hoạt động trong vô thức, khiến giấc ngủ bị gián đoạn. Việc thiết lập một khung giờ dưỡng sinh buổi tối chính là cách để chúng ta “vỗ về” hệ thần kinh, giúp tâm an thì giấc mới sâu.

Khung giờ dưỡng sinh: 4 trụ cột giúp ngủ ngon theo tinh thần Nam y

Để cải thiện nền tảng sức khỏe và giấc ngủ lâu dài, ĐMĐ gợi ý bà con nên tập trung vào 4 trụ cột chính dưới đây. Mỗi thay đổi nhỏ đều góp phần tạo nên một môi trường lý tưởng cho giấc ngủ tự nhiên.

1. Ăn uống nhẹ nhàng – Nuôi dưỡng tỳ vị

Tỳ vị (hệ tiêu hóa) có ổn định thì giấc ngủ mới yên. Nếu buổi tối bà con ăn quá nhiều đồ dầu mỡ, cay nóng hoặc ăn quá muộn, dạ dày sẽ phải làm việc xuyên đêm, gây ra tình trạng “vị bất hòa thì ngọa bất an” (dạ dày không ổn thì ngủ không yên).

• Làm ngay hôm nay: Nên kết thúc bữa tối ít nhất 3 tiếng trước khi đi ngủ. Hạn chế tối đa các chất kích thích như trà đặc, cà phê hoặc rượu bia vào buổi tối vì chúng làm nhiễu loạn thần trí.
• Duy trì lâu dài: Ưu tiên các thực phẩm có tính bình, dễ tiêu hóa. Một cốc nước ấm nhỏ trước khi ngủ 1 tiếng có thể giúp làm dịu cơ thể, nhưng bà con lưu ý không uống quá nhiều để tránh việc phải thức dậy đi vệ sinh giữa đêm.

2. Vận động đúng cách – Giải tỏa áp lực khí huyết

Nhiều anh chị em có thói quen tập thể dục cường độ cao vào buổi tối với hy vọng làm cơ thể mệt để dễ ngủ. Tuy nhiên, điều này đôi khi phản tác dụng vì khiến tim đập nhanh, thần kinh hưng phấn quá mức.

• Lợi ích: Vận động nhẹ nhàng giúp khí huyết lưu thông, tránh tình trạng ứ trệ – một trong những nguyên nhân gây bồn chồn, tê bì tay chân khi nằm ngủ.
• Gợi ý thực hiện: Bà con nên chọn các bài tập như yoga nhẹ nhàng, thiền hành (đi bộ chậm) hoặc các động tác giãn cơ cơ bản. Hãy coi đây là thời gian để cơ thể được “thả lỏng” thay vì “đốt cháy năng lượng”.

3. Thói quen thư giãn – Khơi thông kinh lạc

Một trong những bí quyết mà ĐMĐ luôn khuyến khích bà con là thói quen ngâm chân bằng nước ấm trước khi ngủ. Đôi bàn chân được ví như “trái tim thứ hai”, nơi tập trung nhiều huyệt đạo quan trọng liên kết trực tiếp với các tạng phủ.

Việc ngâm chân giúp dẫn hỏa quy nguyên, đưa khí huyết xuống phía dưới, làm ấm cơ thể và an thần cực kỳ hiệu quả. Bà con chỉ cần chuẩn bị nước ấm khoảng 40 độ, ngâm trong 15-20 phút cho đến khi cơ thể cảm thấy hơi lâm râm mồ hôi là đạt hiệu quả tốt nhất.

4. Tinh thần thư thái – Buông bỏ muộn phiền

Thận chủ về cốt tủy, Can chủ về nộ (giận dữ), Tâm chủ về thần minh. Nếu ban ngày bà con gặp nhiều áp lực, lo âu mà mang cả những suy nghĩ đó lên giường ngủ, giấc ngủ sẽ bị mộng mị, không sâu.

• Tắt thiết bị điện tử: Ánh sáng xanh từ điện thoại làm ức chế melatonin – hormone báo hiệu giấc ngủ. Hãy thử thay bằng việc đọc một cuốn sách giấy hoặc nghe nhạc không lời nhẹ nhàng.
• Tập thở sâu: Dành 5-10 phút thực hiện hơi thở bụng (hít vào bụng phình ra, thở ra bụng xẹp lại) để kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, giúp cơ thể chìm vào giấc ngủ nhanh hơn.

Checklist thói quen buổi tối cho từng đối tượng cụ thể

Mỗi người có một cơ địa và lối sống khác nhau, vì vậy cách áp dụng cũng cần có sự linh hoạt để đạt hiệu quả cao nhất.

Dành cho người bận rộn, ngồi văn phòng nhiều

Nhóm này thường bị mỏi cổ vai gáy và căng thẳng thần kinh. Bà con nên ưu tiên các động tác xoa bóp nhẹ vùng đầu cổ và xoay khớp vai trước khi đi ngủ để giải tỏa sự ứ trệ khí huyết do ngồi lâu một chỗ.

Dành cho người cao tuổi

Người già thường ngủ ít và dễ tỉnh giấc. Thói quen tốt nhất là duy trì giờ ngủ và giờ thức cố định. Buổi tối nên giữ ấm vùng chân và bụng, tránh gió lùa trực tiếp vào phòng ngủ để bảo vệ dương khí của cơ thể.

Dành cho chị em phụ nữ hay lo âu

Chị em thường nhạy cảm với những thay đổi nội tiết và cảm xúc. Một chút tinh dầu tràm hoặc oải hương trong phòng, kết hợp với việc massage nhẹ lòng bàn tay sẽ giúp tâm trí bình an hơn rất nhiều.

Lưu ý an toàn khi thực hiện các mẹo chăm sóc tại nhà

Mặc dù các thói quen trên rất lành mạnh, nhưng bà con cần lưu ý một số điểm sau để đảm bảo an toàn:

• Khi ngâm chân: Những người bị tiểu đường, suy giãn tĩnh mạch nặng hoặc đang có vết thương hở ở chân nên thận trọng và tham khảo ý kiến chuyên gia về nhiệt độ nước.
• Khi tập luyện: Không nên tập khi quá đói hoặc quá no. Nếu thấy chóng mặt, hụt hơi thì cần dừng lại ngay.
• Về tâm lý: Đừng quá áp lực việc “phải ngủ được”. Càng lo lắng, giấc ngủ càng khó đến. Hãy để mọi thứ diễn ra tự nhiên theo nhịp sinh học của cơ thể.

Khi nào bà con cần đến sự tư vấn từ chuyên gia?

Nếu bà con đã kiên trì thay đổi lối sống và áp dụng các thói quen dưỡng sinh trên trong vòng 2-4 tuần mà tình trạng vẫn không cải thiện, hoặc gặp phải các dấu hiệu sau, thì nên tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám:

• Mất ngủ trắng đêm kéo dài ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và công việc.
• Ngủ hay giật mình, gặp ác mộng liên tục hoặc tỉnh dậy giữa đêm không ngủ lại được kèm theo tim đập nhanh, hồi hộp.
• Cơ thể sụt cân, sắc mặt nhợt nhạt, hay quên, ù tai.
• Tình trạng mất ngủ đi kèm với các cơn đau nhức xương khớp hoặc bệnh lý nền khác trở nặng.

Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi quan niệm rằng không có một công thức chung nào hoàn hảo cho tất cả mọi người. Mỗi cá nhân có một thể trạng (hàn, nhiệt, hư, thực) khác nhau, do đó cần một giải pháp cá nhân hóa để điều chỉnh từ gốc rễ vấn đề.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Hiệu quả của các phương pháp dưỡng sinh và thói quen sinh hoạt có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và thể trạng thực tế của mỗi người. Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, bà con nên chủ động thăm khám để có hướng xử lý kịp thời và phù hợp nhất.

Nếu bà con còn băn khoăn về tình trạng giấc ngủ của mình hoặc muốn tìm hiểu sâu hơn về cách chăm sóc sức khỏe theo thể trạng cá nhân, đừng ngần ngại để lại thông tin hoặc câu hỏi tại đây. Đội ngũ chuyên gia của Phòng khám Đỗ Minh Đường luôn sẵn sàng lắng nghe, đồng hành và tư vấn tận tâm cho bà con.