4 bệnh lý và 4 cách cải thiện mất ngủ suy giảm trí nhớ tại nhà

Nhiều bà con thường chủ quan cho rằng mất ngủ chỉ là hệ quả của áp lực công việc, nhưng khi tình trạng này đi kèm với chứng hay quên, nhớ trước quên sau thì đây là “báo động đỏ” cho sức khỏe não bộ. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi đã tiếp nhận không ít trường hợp anh chị em rơi vào vòng xoáy mệt mỏi, kiệt sức do mất ngủ suy giảm trí nhớ kéo dài, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và công việc hàng ngày.

Mối liên hệ “mật thiết” giữa giấc ngủ và trí nhớ của bà con

Theo góc nhìn y học, giấc ngủ không đơn thuần là thời gian nghỉ ngơi mà là lúc não bộ thực hiện những nhiệm vụ quan trọng nhất để duy trì sự minh mẫn. Khi bà con bị mất ngủ, chu trình này bị phá vỡ hoàn toàn, dẫn đến những hệ lụy trực tiếp:

• Quá trình củng cố ký ức bị gián đoạn: Trong lúc ngủ sâu, não bộ sẽ sàng lọc, sắp xếp và lưu trữ những thông tin quan trọng đã tiếp nhận trong ngày. Thiếu ngủ khiến thông tin bị “rơi rụng”, khó hình thành trí nhớ dài hạn.
• Giảm khả năng xử lý thông tin: Một bộ não thiếu ngủ cũng giống như một cỗ máy cạn dầu, hoạt động chậm chạp, khó tập trung và rất nhanh mệt mỏi khi phải tiếp nhận kiến thức mới.
• Sự tích tụ độc tố trong não: Hệ thống “làm sạch” của não bộ hoạt động mạnh nhất khi chúng ta ngủ để loại bỏ các protein thừa (như beta-amyloid). Mất ngủ khiến các chất này ứ đọng, tăng nguy cơ suy giảm nhận thức về lâu dài.
• Căng thẳng thần kinh tăng cao: Thiếu ngủ kích thích cơ thể sản sinh Cortisol – hormone gây stress. Nồng độ này quá cao sẽ tác động tiêu cực đến vùng hạ hải mã, nơi chịu trách nhiệm chính về khả năng học tập và ghi nhớ.

Mất ngủ suy giảm trí nhớ là dấu hiệu của bệnh lý gì?

Bà con cần đặc biệt lưu tâm, nếu tình trạng ngủ kém và hay quên xuất hiện đồng thời, đó có thể là tiếng cầu cứu từ cơ thể về các bệnh lý tiềm ẩn sau:

1. Bệnh lý Alzheimer và sa sút trí tuệ

Đây là nỗi lo lớn nhất của người cao tuổi. Khi các mảng protein amyloid-beta tích tụ quá mức, nó không chỉ phá hủy tế bào thần kinh mà còn gây rối loạn nhịp thức – ngủ. Người bệnh thường có biểu hiện buồn ngủ rũ rượi vào ban ngày nhưng đêm đến lại thao thức, trằn trọc, không thể đi vào giấc ngủ tự nhiên.

2. Hội chứng ngưng thở khi ngủ

Anh em thường xuyên ngủ ngáy, thỉnh thoảng thấy nghẹt thở hoặc tỉnh giấc giữa đêm trong trạng thái hụt hơi nên đi kiểm tra sớm. Tình trạng này làm gián đoạn nguồn cung cấp oxy lên não, khiến các tế bào thần kinh bị tổn thương và dẫn đến chứng giảm trí nhớ (OSA). Những người thừa cân, hút thuốc lá hoặc có bệnh lý đường hô hấp là đối tượng dễ mắc phải nhất.

3. Hội chứng chân không yên (RLS)

Nhiều bà con chia sẻ với chúng tôi về cảm giác bứt rứt, buồn bực như có kiến bò ở chân, thôi thúc phải cử động liên tục mới thấy dễ chịu. Cảm giác này thường nặng lên vào ban đêm, gây mất ngủ trầm trọng, từ đó kéo theo sự suy giảm tập trung và trí nhớ sa sút vào hôm sau.

4. Rối loạn nhịp sinh học

Thói quen thức khuya, lạm dụng điện thoại hoặc áp lực stress kéo dài khiến “chiếc đồng hồ” trong cơ thể bị sai lệch. Khi nhịp sinh học rối loạn, các tuyến hormone không còn hoạt động đúng thời điểm, gây ra tình trạng mệt mỏi triền miên, trí não lúc nào cũng trong trạng thái “sương mù”, rất khó để ghi nhớ chính xác mọi việc.

Lưu ý từ chuyên gia: Ngoài ra, tình trạng này còn có thể bắt nguồn từ các vấn đề tâm lý như trầm cảm, rối loạn lo âu hoặc các bệnh lý thực thể về gan, thận, tuyến giáp. Bà con không nên tự ý đoán bệnh mà cần theo dõi sát sao các biểu hiện của cơ thể.

Các biện pháp hỗ trợ cải thiện tại nhà cho bà con

Để cải thiện chất lượng giấc ngủ và bảo vệ trí não, bà con có thể bắt đầu thay đổi từ chính những thói quen sinh hoạt hàng ngày. Đây là những biện pháp an toàn, dễ thực hiện mà chúng tôi luôn khuyến khích:

1. Thiết lập kỷ luật “Vệ sinh giấc ngủ”

Đây là bước căn bản nhất nhưng lại thường bị bỏ qua. Hãy thử áp dụng các nguyên tắc sau:

• Cố định giờ đi ngủ và giờ thức dậy, kể cả ngày nghỉ để tạo thói quen cho não bộ.
• Chỉ sử dụng giường để ngủ, tuyệt đối không ăn uống, xem phim hay làm việc trên giường.
• Nếu nằm quá 20 phút mà không ngủ được, bà con nên dậy đi lại nhẹ nhàng, uống một chút nước ấm thay vì cố nằm trằn trọc.
• Hạn chế nhìn đồng hồ vì việc đếm thời gian trôi qua chỉ làm tăng thêm áp lực tâm lý.

2. Xây dựng không gian nghỉ ngơi lý tưởng

Phòng ngủ cần là nơi thư giãn nhất trong căn nhà. Bà con hãy đảm bảo phòng tối, thoáng mát và yên tĩnh. Sử dụng một chút tinh dầu thảo mộc như oải hương hoặc sả chanh cũng là cách rất tốt để an thần, giúp đi vào giấc ngủ nhẹ nhàng hơn.

3. Chế độ dinh dưỡng “nuôi” trí não

Ông cha ta có câu “thân cường thì bệnh nhược”, việc ăn uống đúng cách hỗ trợ rất nhiều cho hệ thần kinh:

• Nên ưu tiên các thực phẩm giàu Omega-3, vitamin nhóm B và các loại hạt (hạt sen, óc chó, hạnh nhân).
• Bữa tối nên ăn nhẹ nhàng, tránh thực phẩm cay nóng hoặc nhiều dầu mỡ gây khó tiêu, nặng bụng.
• Tuyệt đối tránh xa trà đặc, cà phê hoặc các chất kích thích vào buổi chiều và tối.
• Một ly sữa ấm hoặc trà thảo mộc nhẹ trước khi ngủ 1 tiếng sẽ giúp cơ thể thư giãn sâu.

4. Tập luyện nhẹ nhàng và thiền định

Dành khoảng 15-20 phút vận động nhẹ hoặc tập các tư thế Yoga đơn giản như tư thế gập người, tư thế xác chết giúp lưu thông khí huyết hiệu quả. Đặc biệt, thực hành thiền định và tập thở sâu giúp giải tỏa căng thẳng thần kinh – “thủ phạm” chính gây ra mất ngủ suy giảm trí nhớ ở người trẻ.

Hướng hỗ trợ chuyên sâu bằng các liệu pháp vật lý

Trong trường hợp các biện pháp tại nhà không đem lại hiệu quả rõ rệt, bà con có thể tham khảo các phương pháp hỗ trợ không dùng thuốc giúp kích thích tự nhiên cơ chế phục hồi của cơ thể:

• Châm cứu, bấm huyệt: Tác động trực tiếp vào các huyệt đạo quan trọng giúp đả thông kinh mạch, thúc đẩy tuần hoàn máu lên não, từ đó cải thiện chất lượng giấc ngủ và giúp tinh thần minh mẫn hơn.
• Chườm nóng: Giúp giãn mao mạch, giảm đau nhức cơ thể và tạo cảm giác an tâm, dễ ngủ.
• Liệu pháp hành vi (CBT): Giúp điều chỉnh những suy nghĩ tiêu cực về giấc ngủ, loại bỏ nỗi sợ mất ngủ để cơ thể tự cân bằng lại.
• Sử dụng máy thở CPAP: Dành riêng cho bà con mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ nhằm đảm bảo lượng oxy luôn ổn định suốt đêm.

Mất ngủ suy giảm trí nhớ không phải là vấn đề có thể giải quyết trong ngày một ngày hai. Nó đòi hỏi sự kiên trì và thấu hiểu cơ thể từ chính bà con. Nếu tình trạng này kéo dài kèm theo các triệu chứng bất thường như đau đầu dữ dội, lú lẫn hoặc thay đổi tính cách, bà con nên chủ động tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và có hướng xử lý kịp thời.

Hy vọng những chia sẻ trên đây của Phòng khám Đỗ Minh Đường sẽ giúp bà con có thêm kiến thức để bảo vệ giấc ngủ và sự minh mẫn của mình. Chúc bà con luôn khỏe mạnh và có những giấc ngủ ngon!