6 dấu hiệu sỏi niệu quản và 2 hướng xử trí giúp bảo vệ thận

Sỏi niệu quản vốn được ví như “kẻ chặn đường” hung hãn trong hệ thống bài tiết, không chỉ gây ra những cơn đau quặn thắt vùng thắt lưng mà còn khiến bà con mất ăn mất ngủ vì tình trạng tiểu buốt, tiểu rắt kéo dài. Nếu không được nhận diện sớm và xử lý đúng cách, những viên sỏi này có thể dẫn đến những biến chứng khó lường, đe dọa trực tiếp đến chức năng của thận và sức khỏe tổng thể.

Sỏi niệu quản là gì và tại sao nó lại đáng lo ngại?

Trong hệ tiết niệu, niệu quản đóng vai trò như hai “đường ống” dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Sỏi niệu quản xuất hiện khi các viên sỏi (thường hình thành từ thận) di chuyển xuống và bị mắc kẹt tại đây. Do đường kính niệu quản khá hẹp, chỉ khoảng 2 – 4mm, nên bất kỳ vật thể lạ nào xuất hiện cũng dễ dàng gây ra tình trạng tắc nghẽn.

Tùy vào vị trí sỏi dừng lại, y học chia thành 3 khu vực chính để theo dõi: sỏi 1/3 trên, 1/3 giữa và 1/3 dưới. Càng để lâu, viên sỏi có xu hướng to dần do sự tích tụ thêm của cặn bã và các tinh thể khoáng chất, khiến dòng chảy nước tiểu bị cản trở nghiêm trọng.

Nhận diện sớm các dấu hiệu sỏi niệu quản qua tiếng nói cơ thể

Bà con cần đặc biệt chú ý nếu cơ thể xuất hiện những tín hiệu bất thường sau đây, bởi đó có thể là lời cảnh báo về sự hiện diện của sỏi niệu quản:

• Cơn đau bất thường: Đau âm ỉ vùng hố chậu thắt lưng nếu sỏi nhỏ. Khi sỏi di chuyển hoặc gây tắc, bà con có thể gặp cơn đau quặn thận dữ dội, lan từ thắt lưng xuống tận vùng bẹn.
• Rối loạn tiểu tiện: Cảm giác đau buốt, tiểu rắt, đi tiểu nhiều lần nhưng lượng nước tiểu ít, hoặc tiểu xong vẫn thấy mót. Đây là hệ quả của việc đường dẫn nước tiểu bị tổn thương hoặc kích thích.
• Thay đổi màu sắc nước tiểu: Nước tiểu có thể chuyển sang màu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm do viên sỏi cọ xát gây chảy máu niệu quản.
• Dấu hiệu nhiễm khuẩn: Nếu kèm theo sốt cao, ớn lạnh, nước tiểu đục hoặc có mủ và buồn nôn, rất có thể tình trạng viêm nhiễm đã xảy ra.

Nguyên nhân hình thành sỏi và các dạng sỏi thường gặp

Có rất nhiều yếu tố cộng hưởng dẫn đến sự hình thành của sỏi niệu quản. Phổ biến nhất chính là thói quen uống ít nước khiến nước tiểu bị cô đặc, tạo điều kiện cho các tinh thể kết tủa. Bên cạnh đó, chế độ ăn quá nhiều đạm, muối, thực phẩm giàu purin hoặc canxi oxalat cũng là “thủ phạm” giấu mặt.

Dựa trên thành phần cấu tạo, sỏi niệu quản thường được chia thành các loại:

• Sỏi Canxi Oxalat: Dạng phổ biến nhất, liên quan mật thiết đến chế độ ăn và tình trạng mất nước.
• Sỏi Axit Uric: Thường gặp ở người bị bệnh Gout hoặc có nồng độ axit uric trong máu cao.
• Sỏi Struvite: Hình thành sau các đợt nhiễm trùng đường tiết niệu, loại này có đặc điểm là phát triển kích thước rất nhanh.
• Sỏi Cystine: Loại sỏi hiếm gặp, do yếu tố di truyền khiến axit amin cystine tích tụ trong nước tiểu.

Biến chứng nguy hiểm nếu không can thiệp kịp thời

Sỏi niệu quản không chỉ đơn thuần gây đau đớn mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn đối với hệ thống tiết niệu:

Tình trạng tắc nghẽn kéo dài giống như một con đập bị chặn dòng, khiến nước tiểu ứ đọng ngược lên thận, gây giãn đài bể thận và dẫn đến suy thận cấp hoặc mãn tính. Ngoài ra, sự cọ xát của sỏi gây tổn thương niêm mạc, tạo kẽ hở cho vi khuẩn tấn công gây viêm bể thận, nhiễm trùng huyết cực kỳ nguy hiểm.

Các phương pháp chẩn đoán và hướng xử trí hiện nay

Để xác định chính xác vị trí và kích thước sỏi, các bác sĩ thường chỉ định thực hiện siêu âm bụng, chụp X-quang, chụp cắt lớp (MSCT) hoặc xét nghiệm máu và nước tiểu. Tùy vào tình trạng cụ thể, hướng xử lý sẽ được phân chia như sau:

1. Phương pháp bảo tồn (Điều trị nội khoa)

Áp dụng cho các trường hợp sỏi nhỏ (đường kính ≤ 10mm), bề mặt nhẵn và chức năng thận còn tốt. Mục tiêu là giúp viên sỏi tự đào thải ra ngoài theo đường tự nhiên.

• Sử dụng các loại thuốc giảm đau, kháng viêm, thuốc giãn cơ trơn để “mở đường” cho sỏi di chuyển dễ dàng hơn.
• Dùng thuốc kiềm hóa nước tiểu hoặc thuốc giảm axit uric tùy theo loại sỏi.

2. Can thiệp ngoại khoa

Khi sỏi quá lớn (trên 10mm), điều trị thuốc không hiệu quả hoặc đã xuất hiện biến chứng nhiễm trùng, bà con sẽ được chỉ định các kỹ thuật như:

• Tán sỏi ngoài cơ thể hoặc tán sỏi qua da.
• Tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser.
• Phẫu thuật nội soi hoặc mổ mở để lấy sỏi trong những trường hợp phức tạp.

Lời khuyên từ Đỗ Minh Đường để phòng ngừa sỏi tái phát

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh, đặc biệt là với một bệnh lý dễ tái phát như sỏi tiết niệu. Để bảo vệ niệu quản và thận, chúng tôi khuyên bà con nên duy trì lối sống khoa học:

• Uống đủ nước: Đảm bảo ít nhất 2 lít nước mỗi ngày để “làm sạch” đường tiết niệu thường xuyên.
• Ăn uống cân bằng: Giảm lượng muối và đồ ngọt; hạn chế thực phẩm giàu oxalat (như đậu phộng, ca cao) và đạm động vật; tăng cường chất xơ từ rau xanh.
• Kiểm soát các bệnh lý nền: Nếu có tiền sử bị Gout, viêm ruột hoặc sỏi thận, cần điều trị triệt để để tránh hình thành sỏi mới.
• Không tự ý dùng thuốc: Tránh lạm dụng thực phẩm chức năng bổ sung canxi hoặc thuốc Tây khi chưa có chỉ định của chuyên gia.

Mỗi người có một cơ địa và tình trạng sỏi khác nhau, vì vậy hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ sẽ có sự khác biệt. Những thông tin trên mang tính chất tham khảo, giúp bà con có cái nhìn tổng quan để chủ động bảo vệ sức khỏe. Nếu nhận thấy các triệu chứng đau thắt lưng hay bất thường khi đi tiểu kéo dài, anh em bà con không nên chủ quan mà cần tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám sớm.

Tại Phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn sẵn lòng lắng nghe và đồng hành cùng bà con. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về tình trạng sức khỏe của mình, đừng ngần ngại để lại câu hỏi hoặc liên hệ để được các chuyên gia tư vấn hướng chăm sóc phù hợp nhất với thể trạng riêng biệt của mình.