5 nguyên nhân và 5 mẹo giúp trẻ hết rối loạn giấc ngủ cực hiệu quả

Nhiều bà con thường trăn trở khi thấy con nhỏ đêm nào cũng trằn trọc, quấy khóc hoặc giật mình thon thót, khiến cả nhà cùng mất ngủ theo. Tình trạng rối loạn giấc ngủ ở trẻ em không chỉ đơn thuần là thói quen xấu mà còn là tín hiệu cảnh báo những bất ổn về sức khỏe và tâm sinh lý mà các bậc làm cha làm mẹ tuyệt đối không được chủ quan.

Rối loạn giấc ngủ ở trẻ em: Nỗi lo không của riêng bậc phụ huynh nào

Giấc ngủ đối với trẻ nhỏ giống như “thức ăn” cho trí não và thể chất. Trong khi ngủ, cơ thể trẻ không hề nghỉ ngơi hoàn toàn mà đang tích cực hoạt động để hoàn thiện hệ thần kinh, tăng trưởng chiều cao và củng cố hệ miễn dịch. Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi thường xuyên nhận được những lời tâm sự của các bậc phụ huynh về việc con em mình khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.

Tùy vào từng độ tuổi, nhu cầu ngủ của trẻ sẽ có sự khác biệt rõ rệt:

• Trẻ sơ sinh đến 1 tuổi: Cần ngủ từ 14 – 18 tiếng mỗi ngày.
• Trẻ từ 1 – 3 tuổi: Cần khoảng 12 – 14 tiếng.
• Trẻ từ 3 – 6 tuổi: Trung bình từ 10 – 12 tiếng.
• Trẻ từ 6 – 12 tuổi: Cần ngủ khoảng 10 – 11 tiếng.
• Thanh thiếu niên từ 12 – 18 tuổi: Duy trì từ 8 – 9 tiếng mỗi đêm.

Rối loạn giấc ngủ là thuật ngữ chỉ trạng thái trẻ gặp khó khăn khi bắt đầu giấc ngủ, không duy trì được giấc ngủ dài hoặc chất lượng giấc ngủ quá kém. Theo thống kê, có tới 50% trẻ nhỏ từng trải qua tình trạng này. Nếu để kéo dài, trẻ dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, lờ đờ, khó tập trung và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập cũng như sự phát triển lâu dài.

Bà con cần lưu ý phân biệt: Rối loạn cấp tính thường chỉ diễn ra trong vài ngày đến dưới 4 tuần. Tuy nhiên, nếu con trẻ khó ngủ từ 3 – 4 buổi mỗi tuần và kéo dài trên 1 tháng, đó đã chuyển sang giai đoạn mãn tính cần đặc biệt lưu tâm.

Tại sao con trẻ lại khó ngủ, hay quấy khóc về đêm?

Có rất nhiều nguyên nhân khiến nhịp sinh học của trẻ bị đảo lộn. Hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ có hướng xử lý phù hợp nhất cho con mình:

1. Áp lực tâm lý và môi trường sống

Trẻ em rất nhạy cảm với những thay đổi xung quanh. Áp lực học tập, thi cử hoặc những xích mích trong gia đình, bạn bè đều có thể khiến trẻ lo lắng, dẫn đến khó ngủ. Thậm chí, một số trẻ mắc các hội chứng tâm lý như rối loạn lo âu, trầm cảm cũng biểu hiện rõ rệt qua giấc ngủ chập chờn.

2. Chế độ dinh dưỡng thiếu hụt vi chất

Sự thiếu hụt các chất thiết yếu như Canxi, Sắt, Kẽm, Magie hay Omega-3 khiến não bộ hoạt động kém hiệu quả. Khi cơ thể không đủ dưỡng chất để vận hành hệ thần kinh, trẻ thường xuyên mệt mỏi ban ngày nhưng đêm lại trằn trọc, khó vào giấc sâu.

3. Không gian phòng ngủ chưa phù hợp

Đôi khi nguyên nhân lại đến từ những điều rất nhỏ nhặt như: phòng quá nóng hoặc quá lạnh, ánh sáng đèn quá mạnh, tiếng ồn từ tivi, xe cộ hoặc đơn giản là bộ chăn gối gây ngứa ngáy, khó chịu cho làn da nhạy cảm của bé.

4. Tác dụng phụ của một số loại thuốc

Nếu trẻ đang sử dụng các loại thuốc điều trị bệnh lý như thuốc chống co giật, thuốc chứa corticosteroid hoặc một số loại thuốc đặc trị khác, chất lượng giấc ngủ có thể bị sụt giảm đáng kể. Bà con nên trao đổi kỹ với bác sĩ điều trị để nắm rõ các tác dụng phụ này.

5. Thói quen sử dụng thiết bị điện tử

Việc cho trẻ xem điện thoại, máy tính bảng sát giờ đi ngủ là sai lầm phổ biến. Ánh sáng xanh từ các thiết bị này ức chế sự sản sinh hormone gây ngủ, khiến não bộ trẻ luôn trong trạng thái hưng phấn, dẫn đến thức khuya và khó ngủ lại nếu chẳng may tỉnh giấc.

Nhận diện các hội chứng rối loạn giấc ngủ thường gặp ở trẻ

Phòng khám ĐMĐ xin liệt kê một số biểu hiện điển hình để cha mẹ dễ dàng theo dõi và nhận biết tình trạng của con em mình:

Hội chứng mất ngủ giả (Parasomnias)

Đây là dạng rối loạn phổ biến do hệ thần kinh của trẻ còn non nớt và đang trong quá trình phát triển nhanh. Các biểu hiện thường thấy bao gồm:

• Tè dầm ban đêm: Thường gặp ở trẻ từ 1 – 3 tuổi. Có thể do chức năng bàng quang chưa hoàn thiện hoặc yếu tố di truyền. Cha mẹ nên hạn chế cho con uống nhiều nước sát giờ ngủ.
• Mộng du và nói mê: Trẻ có thể ngồi dậy, đi lại hoặc nói lầm bầm trong khi vẫn đang ngủ say. Khi gặp tình trạng này, bà con tránh lay gọi quá mạnh khiến trẻ giật mình sợ hãi, hãy nhẹ nhàng dẫn con trở lại giường.
• Hoảng sợ ban đêm: Trẻ đột ngột la hét, thở gấp, vã mồ hôi sau khi ngủ được khoảng 90 phút. Khác với ác mộng thông thường, trẻ thường không nhớ gì về sự việc vào sáng hôm sau.

Hội chứng ngưng thở khi ngủ

Tình trạng này thường gặp ở trẻ bị phì đại amidan, trẻ thừa cân hoặc có dị tật sọ mặt bẩm sinh. Trẻ thường ngủ ngáy, khó thở và hay trằn trọc. Đây là vấn đề cần được can thiệp y tế sớm để tránh ảnh hưởng đến lượng oxy cung cấp cho não bộ.

Nghiến răng khi ngủ

Khoảng 20% trẻ nhỏ mắc chứng nghiến răng. Nguyên nhân có thể do căng thẳng hoặc tắc nghẽn đường hô hấp nhẹ. Nghiến răng lâu ngày không chỉ làm mòn men răng mà còn khiến trẻ bị đau hàm, đau đầu khi thức dậy.

Khi nào cần đưa trẻ đi thăm khám bác sĩ?

Rối loạn giấc ngủ ở một mức độ nào đó là một phần của quá trình lớn lên. Tuy nhiên, bà con cần đưa con đi khám ngay nếu thấy các dấu hiệu sau:

• Trẻ chậm phát triển về chiều cao, cân nặng rõ rệt so với bạn bè cùng trang lứa.
• Tình trạng mất ngủ kéo dài khiến trẻ biếng ăn, suy giảm sức đề kháng, hễ trái gió trở trời là ốm.
• Trẻ có các biểu hiện tâm lý bất thường như quá hiếu động, tự kỷ, hoặc thường xuyên lo âu, sợ hãi.
• Rối loạn giấc ngủ đi kèm với tình trạng ngưng thở, tím tái hoặc co giật.

Cách cải thiện giấc ngủ cho trẻ an toàn tại nhà

Để giúp con có giấc ngủ ngon hơn, Đỗ Minh Đường khuyên bà con nên bắt đầu từ việc thay đổi lối sống và vệ sinh giấc ngủ một cách khoa học:

Thiết lập “Vệ sinh giấc ngủ” chuẩn

• Duy trì giờ ngủ và giờ thức cố định mỗi ngày, kể cả ngày nghỉ, để tạo thành phản xạ tự nhiên cho cơ thể.
• Tạo môi trường ngủ lý tưởng: Phòng tối, yên tĩnh, nhiệt độ mát mẻ và chăn gối êm ái.
• Tắt thiết bị điện tử ít nhất 2 tiếng trước khi đi ngủ. Thay vào đó, cha mẹ nên dành thời gian đọc truyện, trò chuyện để gắn kết và giúp tâm trí trẻ thả lỏng.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng “vàng” cho giấc ngủ

Bà con nên bổ sung vào thực đơn của con các nhóm thực phẩm sau:

• Thực phẩm giàu Protein: Thịt bò, trứng, sữa, các loại hạt… giúp sản sinh chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác thư giãn.
• Thực phẩm giàu Magie và Kẽm: Ngũ cốc, rau xanh, chuối, hải sản… hỗ trợ xoa dịu hệ thần kinh.
• Omega-3: Có nhiều trong cá hồi, cá thu giúp não bộ khỏe mạnh.

Các mẹo dân gian lành tính hỗ trợ ngủ ngon

Ngoài ra, cha mẹ có thể áp dụng một số phương pháp tự nhiên sau:

• Sữa ấm: Một ly sữa ấm trước khi ngủ 1 tiếng giúp cơ thể tiết hormone Melatonin gây buồn ngủ tự nhiên.
• Ngâm chân nước ấm: Giúp tăng tuần hoàn máu, thư giãn gân cốt. Bà con có thể pha thêm chút muối gừng để tăng hiệu quả.
• Trà thảo mộc nhẹ: Các loại trà như trà hoa cúc, trà cam thảo (dùng lượng vừa phải) có tác dụng an thần rất tốt cho trẻ.
• Liệu pháp mùi hương: Sử dụng tinh dầu oải hương hoặc đàn hương trong phòng ngủ giúp bé cảm thấy an tâm và dễ chìm vào giấc ngủ hơn.

Cảnh báo: Khi áp dụng các mẹo dân gian hoặc trà thảo mộc, bà con nên dùng với liều lượng vừa phải phù hợp với lứa tuổi. Với những trẻ có cơ địa dị ứng, cần tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi sử dụng các loại tinh dầu hay thảo dược mới.

Lưu ý về việc dùng thuốc

Phòng khám Đỗ Minh Đường nhấn mạnh rằng: Việc sử dụng các loại thuốc hỗ trợ giấc ngủ (kể cả thuốc bổ hay thực phẩm chức năng) cho trẻ em cần cực kỳ thận trọng. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng Histamine hay các loại thuốc an thần về cho con uống mà chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa. Việc lạm dụng thuốc có thể gây ra những hậu quả khôn lường đối với sự phát triển não bộ của trẻ.

Hành trình chăm sóc giấc ngủ cho con đòi hỏi sự kiên trì và thấu hiểu từ cha mẹ. Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ giúp bà con có thêm kiến thức để đồng hành cùng con, mang lại cho bé những giấc ngủ vẹn tròn và một tương lai khỏe mạnh.

Bà con có đang gặp khó khăn trong việc rèn luyện thói quen ngủ cho con mình không? Hãy chia sẻ thêm với chúng tôi để được tư vấn kỹ hơn về các phương pháp dưỡng sinh và chăm sóc sức khỏe trẻ em theo y học cổ truyền nhé!