Trào ngược dạ dày độ A: 5 triệu chứng và cách xử lý hiệu quả

Chào bà con, chắc hẳn nhiều người trong chúng ta từng trải qua cảm giác nóng rát cổ họng hay ợ chua khó chịu sau mỗi bữa ăn, nhưng lại chủ quan tặc lưỡi cho qua vì nghĩ đó chỉ là rối loạn tiêu hóa thông thường. Thực tế, đây có thể là dấu hiệu “cảnh báo đỏ” của tình trạng trào ngược dạ dày độ A – giai đoạn “vàng” để chúng ta kịp thời điều chỉnh trước khi niêm mạc thực quản bị acid ăn mòn nghiêm trọng hơn. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn quan niệm “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, vì vậy bài viết này sẽ giúp bà con hiểu rõ tường tận về cấp độ này để có hướng chăm sóc sức khỏe đúng đắn nhất.

Trào ngược dạ dày độ A là gì? Góc nhìn từ chuyên gia

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là tình trạng dịch vị từ dạ dày (bao gồm acid HCl, pepsin, đôi khi cả dịch mật) thường xuyên đi ngược lên phía trên thực quản. Để dễ dàng trong việc theo dõi và điều trị, y học hiện đại đã sử dụng hệ thống phân loại Los Angeles (LA) để chia bệnh thành các mức độ tổn thương từ A đến D.

Trào ngược dạ dày độ A được xác định là giai đoạn khởi đầu của các tổn thương thực thể. Ở mức độ này, khi nội soi, bác sĩ sẽ phát hiện thấy một hoặc nhiều vết xước (vết loét) trên niêm mạc thực quản. Tuy nhiên, các vết xước này thường có kích thước nhỏ (không quá 5mm) và chưa có sự hội tụ hay lan rộng ra xung quanh. Có thể hiểu đơn giản, đây là lúc acid mới bắt đầu “tấn công” và để lại những vết sẹo nhẹ đầu tiên trên ống thực quản của bà con.

Mặc dù được đánh giá là mức độ nhẹ nhất trong các cấp độ có tổn thương niêm mạc, nhưng trào ngược độ A lại là thời điểm “then chốt”. Nếu bà con nhận biết sớm và thay đổi lối sống ngay lúc này, khả năng phục hồi của niêm mạc là rất cao. Ngược lại, nếu lờ đi các triệu chứng, acid sẽ tiếp tục bào mòn, khiến các vết loét sâu hơn và lan rộng, dẫn đến các cấp độ B, C, D phức tạp hơn nhiều.

Nhận diện triệu chứng trào ngược dạ dày cấp độ A

Bà con cần lưu ý, dù tổn thương ở độ A còn nhỏ nhưng các triệu chứng lâm sàng đôi khi lại gây ra sự khó chịu rất rõ rệt. Những biểu hiện này thường xuất hiện sau khi ăn no, khi nằm xuống hoặc vào ban đêm. Hãy kiểm tra xem bản thân có đang gặp phải những dấu hiệu dưới đây không:

• Ợ nóng và nóng rát thượng vị: Đây là triệu chứng điển hình nhất. Bà con sẽ cảm thấy một luồng hơi nóng đi từ vùng trên rốn (thượng vị) ngược lên dọc theo xương ức, đôi khi lan đến tận cổ họng.
• Ợ chua, miệng đắng: Acid dịch vị trào lên mang theo vị chua đặc trưng. Nếu trào ngược kèm theo dịch mật, bà con có thể thấy đắng miệng, nhất là vào buổi sáng khi vừa ngủ dậy.
• Khó tiêu, đầy hơi: Thức ăn trong dạ dày không được chuyển hóa tốt, gây áp lực ngược lại cơ vòng thực quản, khiến bụng luôn trong tình trạng ậm ạch, khó chịu.
• Vướng nghẹn ở cổ: Dù vết loét còn nhỏ nhưng acid gây kích ứng niêm mạc thực quản, tạo cảm giác như có khối u vướng ở cổ họng, khiến việc nuốt nước bọt hoặc thức ăn đôi khi không được trơn tru.
• Đau tức ngực: Nhiều người thường nhầm lẫn với bệnh tim mạch, nhưng thực chất đây là phản ứng của các dây thần kinh trên niêm mạc thực quản khi tiếp xúc trực tiếp với acid dạ dày.

Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng trào ngược độ A?

Tại sao dạ dày của bà con lại “phản chủ” dẫn đến tình trạng này? Theo quan điểm y học và kinh nghiệm tiếp nhận nhiều ca bệnh tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi nhận thấy trào ngược độ A thường xuất phát từ sự kết hợp của các yếu tố sau:

Sự suy yếu của “cánh cửa” thực quản

Cơ vòng thực quản dưới đóng vai trò như một chiếc van một chiều, chỉ mở ra để thức ăn đi xuống và đóng chặt để ngăn acid đi lên. Khi cơ này bị suy yếu hoặc giãn mở không đúng lúc (do lão hóa, do áp lực ổ bụng tăng quá cao), acid sẽ dễ dàng “vượt rào” gây tổn thương niêm mạc, hình thành các vết loét độ A.

Thừa acid dịch vị – “Thủ phạm” trực tiếp

Dạ dày sản sinh quá nhiều acid HCl do căng thẳng kéo dài hoặc do các bệnh lý viêm loét dạ dày sẵn có. Lượng acid dư thừa này không chỉ gây đau tại chỗ mà còn luôn chực chờ để trào ngược lên phía trên.

Chế độ ăn uống và sinh hoạt thiếu khoa học

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất ở bà con thời hiện đại. Những thói quen tưởng chừng nhỏ nhưng lại cực kỳ hại dạ dày như:

• Ăn quá nhanh, quá no hoặc thường xuyên bỏ bữa.
• Ưa chuộng các món ăn cay nóng, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, quả chua (chanh, cam, xoài…).
• Sử dụng nhiều chất kích thích như rượu, bia, cà phê, thuốc lá (các chất này làm giãn cơ vòng thực quản).
• Thói quen ăn đêm hoặc nằm ngay sau khi ăn khiến trọng lực không thể giữ acid ở lại dạ dày.

Trào ngược dạ dày độ A có thực sự nguy hiểm không?

Nhiều bà con khi nghe bác sĩ kết luận “độ A” thì thở phào vì cho rằng nó nhẹ. Tuy nhiên, chúng tôi luôn nhắc nhở bà con rằng: Nhẹ không có nghĩa là vô hại.

“Trào ngược độ A là lời cảnh báo cuối cùng của cơ thể trước khi những biến chứng thực sự ập đến. Nếu không có biện pháp can thiệp đúng đắn, ranh giới giữa độ A và các biến chứng nguy hiểm là rất mong manh.”

Nếu để bệnh kéo dài dai dẳng, bà con có thể phải đối mặt với:

• Hẹp thực quản: Các vết loét khi lành lại sẽ để lại sẹo, làm thu hẹp lòng thực quản, gây đau đớn và khó khăn mỗi khi ăn uống.
• Barrett thực quản: Đây là tình trạng các tế bào niêm mạc thực quản bị biến đổi để thích nghi với môi trường acid, đây chính là giai đoạn tiền ung thư cực kỳ nguy hiểm.
• Viêm đường hô hấp: Acid trào ngược có thể lọt vào thanh quản, phổi gây viêm họng mạn tính, khàn tiếng, thậm chí là viêm phổi cấp.
• Nguy cơ Ung thư thực quản: Đây là hệ lụy tồi tệ nhất của quá trình viêm loét và biến đổi tế bào kéo dài nhiều năm.

Hướng dẫn chăm sóc và kiểm soát trào ngược độ A tại nhà

Vì đây là giai đoạn sớm, việc ưu tiên điều chỉnh lối sống và áp dụng các mẹo chăm sóc tự nhiên mang lại hiệu quả rất tích cực. Bà con hãy kiên trì thực hiện các nguyên tắc sau:

Thay đổi thói quen ăn uống – “Chìa khóa” vàng

Bà con nên thực hiện ăn chậm, nhai kỹ để giảm tải cho dạ dày. Thay vì ăn 3 bữa chính quá no, hãy chia nhỏ thành 5-6 bữa trong ngày. Đặc biệt, hãy kết thân với các nhóm thực phẩm “thân thiện” như:

• Rau xanh và trái cây không chua (chuối, bơ, đu đủ chín…).
• Gừng, nghệ: Giúp kháng viêm, làm lành vết loét tự nhiên.
• Các loại ngũ cốc, bánh mì: Giúp thấm hút bớt acid dư thừa trong dạ dày.

Chế độ sinh hoạt và ngủ nghỉ

Bà con lưu ý tuyệt đối không nằm ngay sau khi ăn, tốt nhất nên vận động nhẹ nhàng khoảng 30 phút để thức ăn được tiêu hóa bớt. Khi ngủ, hãy kê cao gối hoặc dùng gối chống trào ngược chuyên dụng để đầu cao hơn dạ dày khoảng 15-20cm, giúp ngăn chặn dòng chảy ngược của acid về đêm.

Kiểm soát căng thẳng (Stress)

Dạ dày và hệ thần kinh có mối liên hệ mật thiết. Khi bà con căng thẳng, dạ dày sẽ tiết ra nhiều acid hơn. Vì vậy, hãy giữ tinh thần thoải mái, tập thiền, yoga hoặc đi bộ nhẹ nhàng để giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định hơn.

Sử dụng các thảo dược hỗ trợ

Trong dân gian có nhiều loại thảo dược rất tốt cho người bị trào ngược độ A. Bà con có thể tham khảo dùng nước gừng ấm pha chút mật ong vào buổi sáng, hoặc uống nước nghệ vàng để bảo vệ niêm mạc. Tuy nhiên, bà con cần lưu ý sử dụng ở mức độ vừa phải, không nên lạm dụng quá mức.

Khi nào trào ngược độ A cần phải đi khám bác sĩ ngay?

Mặc dù trào ngược độ A thường đáp ứng tốt với việc thay đổi lối sống, nhưng trong một số trường hợp, bà con không nên tự điều trị tại nhà mà cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám chuyên sâu:

1. Triệu chứng không thuyên giảm sau 2 tuần tự điều chỉnh chế độ ăn uống.
2. Tần suất ợ nóng, ợ chua dày đặc (trên 3 lần/tuần) ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và công việc.
3. Cảm giác nuốt nghẹn, đau buốt vùng thực quản tăng dần.
4. Sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, hụt hơi.
5. Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen (dấu hiệu cảnh báo xuất huyết tiêu hóa).

Tại các cơ sở chuyên khoa, các bác sĩ có thể sẽ chỉ định bà con sử dụng một số nhóm thuốc như thuốc ức chế bơm proton (PPI), thuốc kháng acid hoặc thuốc tăng cường vận động dạ dày tùy theo tình trạng cụ thể. Bà con lưu ý tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị khi chưa có chỉ định, vì việc dùng sai liều có thể gây ra nhiều tác dụng phụ không mong muốn.

Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp bà con có cái nhìn tổng quan và bớt lo lắng về tình trạng trào ngược dạ dày độ A. Hãy nhớ rằng, mỗi cơ địa là khác nhau và việc điều trị cần sự kiên trì, cá nhân hóa. Nếu bà con còn bất kỳ thắc mắc nào về các triệu chứng dạ dày tiêu hóa, hãy để lại câu hỏi, chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng sức khỏe của bà con.

Chúc bà con luôn có một hệ tiêu hóa khỏe mạnh và tinh thần lạc quan!

Phòng khám Chuyên khoa Y học cổ truyền Nam y Đỗ Minh Đường