Viêm xoang mũi: 7 triệu chứng và 5 nguyên nhân bà con chớ xem thường

Nhiều bà con thường lầm tưởng viêm xoang mũi chỉ là cơn sổ mũi, nhức đầu thông thường khi trái gió trở trời, nhưng thực tế đây là tình trạng viêm nhiễm lớp niêm mạc lót trong xoang khiến dịch nhầy ứ đọng, tạo áp lực nặng nề lên vùng mặt. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi thấu hiểu nỗi khổ của bà con khi phải đối mặt với những cơn đau nhức hốc mắt, tắc nghẽn mũi kéo dài, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và công việc hàng ngày.

Bệnh viêm xoang mũi là gì?

Viêm xoang mũi xảy ra khi một hoặc nhiều hốc xoang – những khoảng trống chứa đầy không khí trong xương sọ quanh mũi – bị vi khuẩn, virus hoặc các tác nhân dị ứng tấn công dẫn đến sưng tấy. Khi lớp niêm mạc bị tổn thương, các lỗ thông xoang bị bít tắc, dịch nhầy không thể thoát ra ngoài mà tích tụ lại, biến các hốc xoang vốn khô ráo thành “ổ dịch” gây đau nhức.

Hệ thống xoang của chúng ta bao gồm nhiều loại, tùy vào vị trí bị viêm mà bà con có thể gặp các vấn đề khác nhau:

• Xoang trán: Gây đau nhức vùng giữa hai lông mày.
• Xoang hàm: Gây đau vùng má và có thể đau lan xuống răng.
• Xoang sàng và xoang bướm: Thường gây nhức sâu trong đầu hoặc vùng sau gáy.

Dựa trên thời gian tiến triển của bệnh, chúng tôi thường chia viêm xoang thành hai cấp độ chính:

• Viêm xoang cấp tính: Các triệu chứng ập đến nhanh chóng, kéo dài dưới 4 tuần, thường xuất hiện sau một đợt cảm lạnh hoặc viêm đường hô hấp.
• Viêm xoang mãn tính: Tình trạng viêm nhiễm kéo dài dai dẳng trên 12 tuần. Đây là giai đoạn bà con cần đặc biệt lưu tâm vì niêm mạc xoang đã có những tổn thương nhất định, khó phục hồi nếu không chăm sóc đúng cách.

Bệnh viêm xoang mũi có lây không?

Đây là thắc mắc mà rất nhiều bà con gửi về cho Đỗ Minh Đường. Chúng tôi xin giải đáp rõ: Bản thân bệnh viêm xoang không phải là bệnh truyền nhiễm, nghĩa là bà con không “lây” cái xoang bị viêm cho người khác qua tiếp xúc thông thường.

Tuy nhiên, các tác nhân gây ra viêm xoang như virus cúm, virus cảm lạnh hoặc vi khuẩn hoàn toàn có thể lây lan qua đường hô hấp (giọt bắn khi ho, hắt hơi). Người khỏe mạnh khi nhiễm các virus này có thể bị cảm lạnh trước, sau đó nếu cơ địa yếu hoặc không xử lý tốt sẽ dẫn đến biến chứng viêm xoang.

Triệu chứng bệnh viêm xoang mũi bà con cần chú ý

Mỗi người có một cơ địa khác nhau, nhưng nhìn chung, viêm xoang mũi thường “gõ cửa” bằng những dấu hiệu điển hình sau đây:

• Đau nhức và áp lực vùng mặt: Bà con sẽ cảm thấy nặng nề, đau tức ở vùng trán, quanh mắt hoặc hai bên gò má. Cơn đau thường tăng lên khi cúi đầu xuống hoặc khi thay đổi tư thế đột ngột.
• Tắc nghẽn mũi: Cảm giác ngạt mũi khó thở, có khi tắc cả hai bên khiến bà con phải thở bằng miệng, dẫn đến khô họng, viêm họng kèm theo.
• Chảy nước mũi đặc: Nước mũi không còn trong veo như cảm lạnh thông thường mà thường dày, đục, có màu vàng hoặc xanh tùy theo mức độ nhiễm trùng.
• Giảm khứu giác: Khả năng ngửi mùi kém đi rõ rệt, ăn uống không còn cảm giác ngon miệng do vị giác cũng bị ảnh hưởng.
• Hơi thở có mùi hôi: Do dịch mủ tích tụ lâu ngày trong xoang hoặc chảy xuống cuống họng, gây ra mùi khó chịu khiến bà con mất tự tin khi giao tiếp.
• Ho kéo dài: Đặc biệt là ho nhiều về đêm do dịch từ xoang chảy xuống hậu họng kích thích gây ho.
• Mệt mỏi toàn thân: Cơ thể luôn trong trạng thái uể oải, có thể kèm theo sốt nhẹ hoặc đau đầu dai dẳng.

Nguyên nhân gây ra viêm xoang mũi không thể bỏ qua

Để phòng và hỗ trợ cải thiện bệnh hiệu quả, chúng ta cần hiểu rõ “kẻ thù” đến từ đâu. Theo ghi nhận của chúng tôi, có 5 nhóm nguyên nhân phổ biến nhất:

• Nhiễm khuẩn và virus: Đây là nguyên nhân hàng đầu. Các loại virus cúm hoặc vi khuẩn từ răng miệng, họng có thể tấn công ngược lên các hốc xoang.
• Cơ địa dị ứng: Những bà con thường xuyên bị dị ứng với phấn hoa, bụi bặm, lông thú nuôi rất dễ bị viêm niêm mạc mũi, từ đó dẫn đến viêm xoang dị ứng.
• Dị dạng cấu trúc mũi: Một số người bị lệch vách ngăn mũi bẩm sinh hoặc có polyp mũi khiến đường lưu thông dịch nhầy bị cản trở, gây ứ đọng dẫn đến viêm.
• Chấn thương: Các va chạm mạnh vùng mặt có thể làm vỡ hoặc nứt xương xoang, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.
• Môi trường sống: Khói bụi, ô nhiễm môi trường hoặc làm việc lâu trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp cũng khiến niêm mạc mũi bị khô, suy yếu.

Các phương pháp điều trị bệnh viêm xoang mũi hiện nay

Điều trị bằng Tây y

Y học hiện đại tập trung vào việc giảm nhanh triệu chứng và kiểm soát nhiễm trùng. Tùy vào tình trạng, các bác sĩ có thể chỉ định:

• Thuốc điều trị tại chỗ: Các loại thuốc xịt hoặc nhỏ mũi giúp co mạch, giảm phù nề niêm mạc (như Aladka, Coldi-B, Hadocort). Tuy nhiên, bà con lưu ý không nên lạm dụng quá liều vì có thể gây nhờn thuốc hoặc làm khô niêm mạc mũi.
• Thuốc giảm đau và kháng viêm: Paracetamol để hạ sốt, giảm đau đầu; thuốc kháng Histamin để giảm hắt hơi, sổ mũi do dị ứng.
• Kháng sinh: Chỉ dùng khi có bằng chứng nhiễm khuẩn và phải tuân thủ đúng liều lượng bác sĩ đưa ra để tránh kháng thuốc.
• Can thiệp ngoại khoa: Khi thuốc không còn hiệu quả hoặc có dị dạng cấu trúc, các phương pháp như phẫu thuật nội soi xoang (FESS), mổ Caldwell hoặc chỉnh vách ngăn sẽ được xem xét.

Mẹo dân gian chữa viêm xoang mũi tại nhà

Trong dân gian có rất nhiều bài thuốc hay từ các nguyên liệu vườn nhà giúp bà con giảm nhẹ cảm giác khó chịu. Chúng tôi xin chia sẻ một số cách phổ biến:

Lưu ý từ ĐMĐ: Các mẹo dưới đây chỉ mang tính chất tham khảo cho các trường hợp nhẹ. Bà con có cơ địa nhạy cảm hoặc đang trong giai đoạn viêm cấp nặng nên hỏi ý kiến chuyên gia trước khi áp dụng.

• Sử dụng hạt gấc: Hạt gấc (mộc miết tử) có tính tiêu viêm rất tốt. Bà con dùng hạt gấc sao vàng, giã nát rồi ngâm rượu. Dùng bông thấm rượu gấc bôi dọc sống mũi và massage nhẹ nhàng để dịch nhầy dễ thoát ra.
• Dùng tỏi và mật ong: Tỏi được ví như “kháng sinh tự nhiên”. Bà con có thể giã tỏi lấy nước cốt trộn với mật ong theo tỷ lệ 1:1, dùng tăm bông thấm dung dịch này vệ sinh hốc mũi. Ban đầu có thể hơi xót nhưng giúp kháng khuẩn rất tốt.
• Xông hơi lá chanh: Tinh dầu trong lá chanh giúp làm giãn nở hốc xoang và diệt khuẩn. Bà con đun một nồi nước lá chanh rồi xông vùng mũi họng giúp thông mũi rất sảng khoái.

Góc nhìn Y học cổ truyền về điều trị viêm xoang

Trong Đông y, viêm xoang mũi thường liên quan đến sự suy yếu của các tạng Phế, Tỳ, Thận khiến chính khí giảm, ngoại tà (phong, hàn, thấp, nhiệt) dễ dàng xâm nhập. Thay vì chỉ chú trọng vào cái mũi, Y học cổ truyền hướng tới việc cân bằng âm dương và bồi bổ tạng phủ.

Dưới đây là một số bài thuốc cổ phương bà con có thể tham khảo (liều lượng cần được thầy thuốc điều chỉnh tùy theo thể trạng):

• Thể nhiệt (đau nhức, nước mũi vàng): Sử dụng các vị thanh nhiệt như Kim ngân hoa, Hạ khô thảo, Hoàng cầm, Tân di giúp thông mũi và làm mát cơ thể.
• Thể hư hàn (chảy nước mũi trong, sợ lạnh): Tập trung vào các vị thuốc có tính ấm, bổ khí như Đảng sâm, Bạch truật, Ké đầu ngựa, Quế chi để tăng cường sức đề kháng.

Những biện pháp phòng tránh bệnh viêm xoang mũi hiệu quả

Đỗ Minh Đường luôn quan niệm “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Để bảo vệ hệ hô hấp, bà con nên thực hiện các thói quen sau:

• Giữ ấm cơ thể: Đặc biệt là vùng cổ, ngực và mũi khi thời tiết chuyển lạnh hoặc khi sáng sớm ngủ dậy.
• Vệ sinh mũi họng hằng ngày: Sử dụng nước muối sinh lý để rửa mũi, giúp loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn tích tụ.
• Hạn chế tác nhân gây kích ứng: Đeo khẩu trang khi ra đường, giữ nhà cửa thông thoáng, tránh xa khói thuốc lá và mùi hóa chất mạnh.
• Chế độ ăn uống khoa học: Uống đủ nước để làm loãng dịch nhầy; tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin C để nâng cao hệ miễn dịch. Hạn chế ăn đồ quá lạnh hoặc các thực phẩm dễ gây dị ứng.
• Điều trị dứt điểm các bệnh liên quan: Nếu bị sâu răng, viêm amidan hay viêm tai, bà con cần điều trị ngay để tránh vi khuẩn lây lan sang các xoang.

Viêm xoang mũi nếu chủ quan để lâu có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm cho mắt (viêm mô tế bào mắt) hoặc ảnh hưởng đến màng não. Vì vậy, khi thấy các triệu chứng không thuyên giảm, chúng tôi khuyên bà con nên tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và có hướng xử lý kịp thời, phù hợp với cơ địa của mình.

Hy vọng những chia sẻ trên đây của Đỗ Minh Đường đã giúp bà con hiểu rõ hơn về căn bệnh viêm xoang mũi. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào về các vấn đề sức khỏe hô hấp, bà con đừng ngần ngại tìm hiểu thêm để bảo vệ bản thân và gia đình một cách tốt nhất.

Bà con có muốn tôi tư vấn thêm về chế độ dinh dưỡng cụ thể hay các bài tập dưỡng sinh giúp thông mũi tại nhà không?