Viêm amidan cấp: 6 dấu hiệu nhận biết và 5 biến chứng nguy hiểm

Viêm amidan cấp là nỗi ám ảnh của không biết bao nhiêu bà con mỗi khi trái gió trở trời, khiến cổ họng đau rát như kim châm và ăn uống cực kỳ khó khăn. Nếu không được nhận biết và xử lý đúng cách, tình trạng viêm nhiễm này không chỉ gây mệt mỏi kéo dài mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm đến sức khỏe tổng thể. Hãy cùng Đỗ Minh Đường tìm hiểu chi tiết về căn bệnh này để có cách chăm sóc bản thân và gia đình tốt nhất nhé!

Viêm amidan cấp là gì và đối tượng nào dễ mắc phải?

Viêm amidan cấp tính thực chất là tình trạng các khối amidan ở thành họng bị vi khuẩn hoặc virus tấn công ồ ạt, gây nên hiện tượng sưng, đỏ và đau. Thông thường, một đợt viêm cấp tính sẽ diễn ra trong khoảng thời gian ngắn, thường không quá 2 tuần. Tuy nhiên, cái khó chịu nhất là bệnh rất dễ lây lan và tái phát nếu sức đề kháng của chúng ta suy giảm.

Về đối tượng mắc bệnh, bà con cần lưu ý:

• Trẻ em trong độ tuổi đi học: Đây là nhóm đối tượng phổ biến nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và môi trường lớp học dễ lây nhiễm chéo.
• Người trẻ tuổi và người trưởng thành: Dù sức đề kháng tốt hơn nhưng nếu sinh hoạt không điều độ, thường xuyên thức khuya hoặc làm việc trong môi trường máy lạnh quá lạnh cũng rất dễ bị “gọi tên”.
• Người có cơ địa nhạy cảm: Những người vốn có tiền sử viêm mũi dị ứng hoặc các bệnh về đường hô hấp thường dễ bị viêm amidan tấn công hơn mỗi khi thời tiết thay đổi.

Nhận diện sớm các triệu chứng viêm amidan cấp

Nhiều bà con thường nhầm lẫn viêm amidan với đau họng thông thường, dẫn đến tâm lý chủ quan. Đỗ Minh Đường xin chia sẻ một số dấu hiệu đặc trưng để anh chị em dễ dàng nhận diện ngay tại nhà:

• Đau họng và khó nuốt: Cảm giác đau rát hằng ngày, nuốt nước bọt cũng thấy vướng, thậm chí đau nhói lên tận tai.
• Sốt và mệt mỏi: Cơ thể bắt đầu nóng lên, kèm theo cảm giác uể oải, chân tay rã rời, không muốn làm việc hay vận động.
• Hơi thở có mùi: Do quá trình viêm nhiễm và tích tụ vi khuẩn, vùng họng thường sinh ra mùi hôi khó chịu dù đã vệ sinh răng miệng sạch sẽ.
• Biến đổi tại amidan: Nếu dùng đèn pin soi vào họng, bà con sẽ thấy amidan sưng to, đỏ rực, đôi khi xuất hiện các mảng trắng hoặc đốm mủ li ti.
• Sưng hạch cổ: Các hạch bạch huyết dưới hàm hoặc hai bên cổ có thể sưng to và đau khi chạm vào.
• Thay đổi giọng nói: Giọng trở nên khàn đục hoặc giọng mũi do amidan quá to làm cản trở đường phát âm.

Tại sao chúng ta lại bị viêm amidan cấp?

Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp bà con có hướng phòng tránh hiệu quả hơn. Theo quan điểm y khoa, có hai thủ phạm chính gây ra tình trạng này:

1. Do sự tấn công của Virus (Chiếm khoảng 70%)

Hầu hết các ca viêm amidan cấp là do virus gây ra, điển hình như Adenovirus, virus cúm, hay Enterovirus. Trong trường hợp này, cơ thể thường có biểu hiện kèm theo như ho, chảy nước mũi và đáp ứng tốt với các biện pháp chăm sóc, tăng cường sức đề kháng.

2. Do nhiễm khuẩn (Chiếm khoảng 15 – 30%)

Phổ biến nhất là liên cầu khuẩn tan huyết beta nhóm A (GABHS). Đây là trường hợp cần được chú ý đặc biệt vì vi khuẩn có thể gây ra những tổn thương sâu hơn và dễ dẫn đến biến chứng nếu không được can thiệp kịp thời.

Bên cạnh đó, các yếu tố môi trường như khói bụi, ô nhiễm, thuốc lá hoặc thói quen dùng chung đồ cá nhân, ăn uống chung với người đang bị bệnh cũng là con đường ngắn nhất dẫn đến viêm amidan cấp.

Viêm amidan cấp có nguy hiểm không? Đừng chủ quan với biến chứng!

Nhiều bà con hỏi chúng tôi rằng: “Chỉ là viêm họng thôi, có cần lo lắng quá không?”. Thực tế, nếu là viêm amidan thông thường thì có thể tự khỏi sau vài ngày chăm sóc tốt. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân do vi khuẩn hoặc tình trạng viêm quá nặng mà không được xử lý đúng, nó có thể dẫn đến những hệ lụy khôn lường:

• Áp xe quanh amidan: Mủ tích tụ tạo thành khối áp xe lớn, gây đau đớn dữ dội, cứng hàm và khiến người bệnh không thể ăn uống được.
• Biến chứng xa tại tim, thận: Vi khuẩn từ vùng họng có thể di chuyển theo đường máu gây viêm cầu thận, viêm cơ tim hoặc sốt thấp khớp ảnh hưởng đến van tim – đây là những biến chứng cực kỳ nguy hiểm.
• Hội chứng Lemierre: Tình trạng nhiễm trùng lan rộng sang các tĩnh mạch vùng cổ, dù hiếm gặp nhưng rất nghiêm trọng.
• Ảnh hưởng hô hấp: Amidan sưng quá to gây cản trở đường thở, dẫn đến tình trạng ngáy ngủ hoặc nghiêm trọng hơn là chứng ngưng thở lúc ngủ ở trẻ nhỏ.

Cách chẩn đoán và xác định tình trạng bệnh

Để biết chính xác mức độ viêm nhiễm, các bác sĩ thường thực hiện các bước kiểm tra chuyên sâu. Việc này giúp xác định xem bà con đang bị nhiễm virus hay vi khuẩn để có hướng xử lý phù hợp nhất:

• Khám lâm sàng: Quan sát vùng họng, kiểm tra hạch cổ và nghe nhịp thở.
• Xét nghiệm dịch họng: Sử dụng tăm bông lấy mẫu dịch ở amidan để nuôi cấy, xác định loại vi khuẩn gây bệnh.
• Xét nghiệm máu: Kiểm tra chỉ số bạch cầu để đánh giá mức độ nhiễm trùng của cơ thể.
• Chẩn đoán hình ảnh: Trong một số trường hợp phức tạp nghi ngờ áp xe hoặc biến chứng sâu, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT vùng cổ.

Phương pháp chăm sóc và xử lý khi bị viêm amidan cấp

Khi đã xác định bị viêm amidan cấp, mục tiêu quan trọng nhất là giảm triệu chứng đau rát, hạ sốt và ngăn chặn sự phát triển của tác nhân gây bệnh.

Chăm sóc tại nhà và hỗ trợ phục hồi

Đỗ Minh Đường luôn khuyến khích bà con chú trọng vào việc tự chăm sóc cơ thể, bởi đây là chìa khóa để hệ miễn dịch chiến thắng bệnh tật:

• Súc miệng nước muối: Hãy duy trì thói quen súc miệng bằng nước muối ấm loãng 2-3 lần mỗi ngày. Việc này giúp làm sạch vùng họng, giảm sưng và sát khuẩn rất tốt.
• Uống nhiều nước: Nước ấm, nước trái cây hoặc súp nóng giúp giữ ẩm cổ họng, làm loãng dịch đờm và tránh mất nước khi sốt.
• Nghỉ ngơi tuyệt đối: Hãy để cơ thể được nghỉ ngơi, tránh làm việc quá sức để dồn năng lượng cho việc hồi phục.
• Chế độ ăn uống: Ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo, súp. Tránh xa đồ ăn cay nóng, đồ uống có cồn hoặc đá lạnh vì chúng sẽ khiến amidan sưng to hơn.
• Giữ không gian sống sạch sẽ: Sử dụng máy tạo độ ẩm nếu phòng quá khô và đảm bảo không khí luôn thông thoáng.

Can thiệp y khoa thông thường

Tùy vào nguyên nhân, các bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc để hỗ trợ như:

• Thuốc giảm đau, hạ sốt phổ biến để bà con cảm thấy dễ chịu hơn.
• Kháng sinh (chỉ dùng khi xác định do vi khuẩn) theo đúng lộ trình của nhân viên y tế.
• Thuốc kháng viêm để giảm tình trạng sưng tấy vùng họng.

Lưu ý quan trọng: Bà con tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh về uống khi chưa có chỉ định. Việc dùng sai thuốc không những không khỏi bệnh mà còn gây ra tình trạng kháng thuốc rất nguy hiểm sau này.

Chế độ sinh hoạt và phòng ngừa tái phát

Để không phải “khổ sở” vì viêm amidan cấp tái đi tái lại, Đỗ Minh Đường khuyên bà con nên xây dựng một lối sống lành mạnh ngay từ bây giờ:

• Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt là sau khi đi từ ngoài đường về và trước khi ăn.
• Bảo vệ đường hô hấp: Đeo khẩu trang khi ra đường để tránh khói bụi và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có dấu hiệu cảm cúm, viêm họng.
• Tăng cường sức đề kháng: Bổ sung đầy đủ vitamin C từ cam, bưởi, ổi… và duy trì việc tập thể dục đều đặn để nâng cao “hàng rào” bảo vệ cơ thể.
• Vệ sinh răng miệng: Đánh răng ít nhất 2 lần/ngày và nên thay bàn chải định kỳ để tránh vi khuẩn trú ngụ.
• Giữ ấm cơ thể: Đặc biệt là vùng cổ và ngực khi thời tiết chuyển lạnh hoặc khi nằm ngủ trong phòng điều hòa.

Viêm amidan cấp dù hay gặp nhưng nếu chúng ta am hiểu về nó, bệnh sẽ sớm được đẩy lùi. Hy vọng những chia sẻ trên đây của Đỗ Minh Đường sẽ giúp bà con có thêm kiến thức hữu ích để bảo vệ cổ họng và sức khỏe của chính mình cùng người thân. Nếu thấy các triệu chứng không thuyên giảm hoặc có dấu hiệu nặng hơn, hãy chủ động tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám kịp thời nhé!

Tham khảo thêm:

• Viêm amidan hốc mủ: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị
• Sỏi amidan là gì? Điều trị như thế nào?

Mỗi người có một cơ địa khác nhau, vì vậy hiệu quả của các biện pháp chăm sóc có thể khác biệt. Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán y khoa chuyên nghiệp.