Giải mã 2 phương pháp mổ thoái hóa khớp gối và 4 lưu ý hậu phẫu

Nhiều bà con khi bị những cơn đau khớp gối hành hạ đến mức không thể đi lại bình thường, thường nảy sinh tâm lý muốn mổ ngay để “giải thoát”. Tuy nhiên, thực tế tại Phòng khám Đỗ Minh Đường, chúng tôi luôn khuyên anh chị em cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và rủi ro, bởi không phải trường hợp thoái hóa nào cũng cần can thiệp dao kéo.

Thoái hóa khớp gối là gì và có thể chữa dứt điểm không?

Thoái hóa khớp là hệ quả của quá trình cơ học và sinh học dẫn đến mất cân bằng giữa việc tổng hợp và hủy hoại sụn, cũng như xương dưới sụn. Bất kỳ vị trí nào trên cơ thể cũng đều có nguy cơ bị thoái hóa, trong đó chủ yếu là ở các khớp chịu lực như đầu gối, hông, háng, cột sống thắt lưng, cổ và bàn chân.

Bệnh chủ yếu liên quan đến quá trình lão hóa tự nhiên, nhưng cũng có thể do chấn thương hoặc các bệnh lý khác gây ra. Bà con có thể nhận diện qua một số triệu chứng đặc trưng như:

• Viêm đau khớp, nhức khớp, nhất là khi vận động mạnh.
• Cứng khớp vào buổi sáng sau khi ngủ dậy, thường thuyên giảm sau khi nghỉ ngơi hoặc xoa bóp nhẹ nhàng.
• Sưng to bất thường tại vị trí khớp, sờ vào thấy ấm nóng.
• Hạn chế phạm vi cử động, khó khăn khi đứng lên ngồi xuống.
• Phát ra âm thanh lục cục, lạo xạo trong khớp khi di chuyển.

Bệnh lý này thường được chia làm 4 giai đoạn dựa trên tổn thương phát hiện qua phim chụp X-quang. Ở cấp độ 1 và 2, khe khớp bắt đầu hẹp nhẹ và xuất hiện gai xương nhỏ. Đến cấp độ 3 và 4, khe khớp hẹp rõ rệt hoặc hẹp hoàn toàn, đầu xương biến dạng khiến việc vận động trở nên cực kỳ khó khăn.

Về thắc mắc “có chữa dứt điểm được không”, chúng tôi xin chia sẻ thẳng thắn rằng vì bệnh liên quan đến tiến trình lão hóa tự nhiên nên việc chữa dứt điểm 100% là điều gần như không thể. Tuy nhiên, nếu có phương pháp phù hợp, bà con hoàn toàn có thể kiểm soát triệu chứng, duy trì và phục hồi khả năng vận động hiệu quả.

Thoái hóa khớp gối có nên mổ không?

Mổ thoái hóa khớp được xem là biện pháp cuối cùng khi các giải pháp bảo tồn không còn đáp ứng. Thông thường, phương pháp này chỉ được chỉ định cho những trường hợp bệnh nhân bị thoái hóa độ 3 hoặc độ 4, khi cấu trúc khớp đã tổn thương quá nặng.

Dưới đây là những trường hợp thường được bác sĩ chỉ định mổ:

• Khớp bị thoái hóa nặng gây khó khăn nghiêm trọng trong việc cử động hàng ngày.
• Xuất hiện dấu hiệu kẹt khớp hoặc có dị vật trong ổ khớp.
• Thoái hóa kèm theo viêm màng dịch khớp hoặc viêm bao hoạt dịch khớp gối kéo dài.
• Người bệnh có biến chứng yếu cơ, teo cơ, mất khả năng kiểm soát hoạt động của khớp.
• Bệnh nhân mắc các bệnh lý khác gây tác động xấu đến tình trạng khớp như Gout, chấn thương hoặc biến dạng nặng gây mất sụn.

Tuy nhiên, cũng có những trường hợp chống chỉ định, không được mổ như: người đang có ổ nhiễm trùng trên cơ thể, người mắc các bệnh rối loạn đông máu hoặc khung xương chưa phát triển hoàn thiện.

Ưu và nhược điểm của các phương pháp phẫu thuật hiện nay

Phẫu thuật giúp phục hồi nhanh chức năng vận động cho những ca nghiêm trọng, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu quy trình thực hiện không đảm bảo. Một số biến chứng có thể gặp phải bao gồm nhiễm khuẩn vết mổ, tụ máu tại khớp, hoặc thậm chí là tổn thương dây thần kinh trong quá trình thao tác.

1. Phương pháp nội soi khớp

Đây là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, bác sĩ sẽ rạch những đường nhỏ để đưa thiết bị vào rửa sạch ổ khớp, cắt lọc sụn rách hoặc khoan kích thích tạo tổn thương dưới sụn để cơ thể tự phục hồi.

• Phẫu thuật nội soi rửa sạch: Thường dùng cho người thoái hóa độ 2 hoặc 3 không đáp ứng thuốc.
• Ghép tế bào sụn tự thân: Sử dụng sụn của chính người bệnh để cấy vào vị trí tổn thương. Phương pháp này có độ tương thích cao nhưng chi phí thường đắt đỏ và đòi hỏi kỹ thuật phức tạp.
• Đục xương sửa trục: Thay đổi trục chịu lực của cơ thể từ vùng khớp đau sang vùng khớp khỏe mạnh, giúp khớp tổn thương có thời gian hồi phục.

2. Thay khớp nhân tạo

Giải pháp này dành cho bà con ở giai đoạn nặng (độ 3 – 4), thường áp dụng cho người trên 60 tuổi. Khớp nhân tạo có tuổi thọ trung bình từ 10 – 15 năm, giúp bệnh nhân thoát khỏi nguy cơ tàn phế.

• Thay khớp gối bán phần: Chỉ thay thế phần khớp bị hư hỏng, giữ lại phần lành lặn để giảm thiểu xâm lấn.
• Thay khớp gối toàn phần: Thay mới toàn bộ khớp khi hư tổn đã lan rộng, nhằm mục đích cải thiện hoàn toàn cơn đau.

Quy trình thực hiện mổ thoái hóa khớp chuẩn y khoa

Để một ca mổ thành công, quy trình chuẩn bị và thực hiện phải cực kỳ nghiêm ngặt. Đối với mổ nội soi, thời gian thực hiện thường mất khoảng 40 – 45 phút và bệnh nhân có thể về trong ngày. Ngược lại, thay khớp nhân tạo yêu cầu quy trình phức tạp hơn từ gây tê tủy sống, cắt bỏ phần xương hư hại đến việc đặt ống dẫn lưu. Sau khi thay khớp, bệnh nhân cần ở lại bệnh viện vài ngày để theo dõi phản ứng của cơ thể với vật liệu mới.

Lưu ý quan trọng cho bà con sau khi thực hiện mổ khớp

Mổ xong mới chỉ đi được một nửa chặng đường, việc chăm sóc hậu phẫu quyết định rất lớn đến khả năng đi lại sau này của anh chị em. Đỗ Minh Đường xin đưa ra một số lời khuyên thực tế như sau:

Chế độ ăn uống hỗ trợ phục hồi

• Ưu tiên thực phẩm giàu Canxi và Vitamin D như sữa, các loại hạt (hạt chia, hạnh nhân), rau xanh đậm (cải xoăn, bông cải xanh).
• Bổ sung nhiều chất xơ để tránh táo bón do tác dụng phụ của thuốc giảm đau và việc ít vận động sau mổ.
• Hạn chế tối đa rượu, bia, các chất kích thích và đồ ăn chiên xào nhiều dầu mỡ vì chúng dễ gây kích ứng viêm.

Chế độ sinh hoạt và vận động

• Trong 6 tuần đầu, tuyệt đối không ngồi khoanh chân hoặc ép gối quá mức.
• Sau khoảng 4 – 6 tuần, bà con có thể quay lại làm việc nhẹ nhàng, nhưng các việc nặng cần đợi ít nhất sau 3 tháng.
• Kiên trì thực hiện các bài tập vật lý trị liệu theo hướng dẫn của bác sĩ để tránh tình trạng cứng khớp hoặc dính khớp sau mổ.

Thông tin tham khảo: Nội dung trên được cung cấp nhằm giúp bà con hiểu rõ hơn về các phương pháp phẫu thuật thoái hóa khớp. Hiệu quả điều trị và khả năng phục hồi có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và tình trạng sức khỏe cụ thể của mỗi người. Nếu tình trạng đau nhức kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường sau mổ, bà con nên đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám kịp thời.