6 dấu hiệu và cách xử lý ho do trào ngược dạ dày cho bà con

Ho do trào ngược dạ dày là tình trạng khiến nhiều bà con lo lắng, không chỉ bởi những cơn ho dai dẳng gây mất ngủ, mệt mỏi mà còn vì dễ nhầm lẫn với các bệnh lý đường hô hấp thông thường. Tại Đỗ Minh Đường (ĐMĐ), chúng tôi hiểu rằng việc nắm rõ mối liên hệ giữa dạ dày và đường thở là chìa khóa quan trọng giúp bà con chủ động bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa và hô hấp một cách toàn diện.

Tìm hiểu cơ chế: Tại sao đau dạ dày lại gây ho?

Nhiều bà con thường thắc mắc tại sao bệnh ở bụng mà lại gây ra triệu chứng ở cổ họng. Thực tế, trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng acid từ dạ dày bị đẩy ngược lên trên thực quản. Khi lượng dịch vị này vượt quá giới hạn và tác động đến các bộ phận phía trên, nó sẽ kích hoạt phản xạ ho của cơ thể.

Cơ chế này diễn ra thông qua các bước cụ thể như sau:

• Trào ngược dịch vị: Acid và các enzym tiêu hóa từ dạ dày không nằm yên ở dưới mà trào ngược lên thực quản, đôi khi lên tận họng và thanh quản.
• Kích thích niêm mạc: Acid dạ dày vốn có tính ăn mòn cao. Khi tiếp xúc với niêm mạc thực quản và họng (những nơi vốn không có lớp bảo vệ như dạ dày), nó sẽ gây ra sự tổn thương và kích ứng mạnh.
• Gây viêm cục bộ: Sự tiếp xúc thường xuyên của acid khiến niêm mạc thanh quản bị sưng, viêm và trở nên vô cùng nhạy cảm với các yếu tố bên ngoài.
• Kích hoạt phản xạ bảo vệ: Các dây thần kinh tại khu vực bị kích ứng sẽ gửi tín hiệu về não bộ. Ngay lập tức, não phát lệnh ho để loại bỏ “vật thể lạ” (chính là dịch vị acid) nhằm bảo vệ đường thở.
• Vòng lặp bệnh lý: Việc ho liên tục lại vô tình tạo áp lực lên vùng bụng, khiến acid dễ trào ngược lên hơn, tạo thành một vòng quẩn quanh khó dứt.

Những nguyên nhân dẫn đến tình trạng ho do trào ngược

Tình trạng này không tự nhiên sinh ra mà thường là kết quả của sự suy yếu hệ thống tiêu hóa kết hợp với các thói quen sinh hoạt không điều độ. Theo quan sát của chúng tôi, có một số nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này:

• Sự nhạy cảm của niêm mạc: Khi acid dạ dày làm tổn thương lớp màng bảo vệ thực quản, các đầu dây thần kinh tại đây trở nên “mẫn cảm” hơn, chỉ cần một chút dịch vị cũng đủ gây ra cơn ho dữ dội.
• Viêm thanh quản và phế quản: Acid không chỉ dừng lại ở thực quản mà có thể hít vào đường hô hấp, gây viêm nhiễm tại thanh quản và phế quản, dẫn đến ho có đờm hoặc ho khan kéo dài.
• Rối loạn cơ vòng thực quản: Cơ vòng thực quản dưới giống như một chiếc van một chiều. Khi chiếc van này bị lỏng lẻo, acid dễ dàng thoát ra ngoài và tấn công đường hô hấp.

Dấu hiệu nhận biết đặc trưng cho bà con

Ho do trào ngược rất dễ bị nhầm với viêm họng mãn tính hay viêm phế quản. Tuy nhiên, nếu bà con để ý kỹ sẽ thấy những dấu hiệu đặc trưng gắn liền với các hoạt động của dạ dày:

• Thời điểm xuất hiện: Cơn ho thường bùng phát mạnh mẽ sau khi bà con ăn no hoặc khi nằm xuống để ngủ, đặc biệt là vào ban đêm.
• Tính chất cơn ho: Thường là ho khan, đôi khi có đờm nhưng đờm thường có mùi chua hoặc màu sắc khác lạ do lẫn dịch vị.
• Cảm giác tại họng: Luôn thấy nóng rát, khô họng hoặc có cảm giác vướng víu như có cục đờm mắc kẹt mà không khạc ra được.
• Triệu chứng đi kèm: Thường xuyên bị ợ nóng, ợ chua, đau tức vùng thượng vị hoặc có cảm giác đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn sau khi ăn.
• Khó nuốt: Bà con có thể cảm thấy đau hoặc khó khăn khi nuốt thức ăn, nước uống do niêm mạc thực quản đang bị viêm loét.

Ho do trào ngược dạ dày thực quản có nguy hiểm không?

Đây là câu hỏi mà ĐMĐ nhận được rất nhiều từ bà con. Chúng tôi xin chia sẻ rằng, nếu chỉ là cơn ho thông thường thì không quá đáng ngại, nhưng nếu để kéo dài mà không can thiệp, nó có thể dẫn đến nhiều biến chứng phức tạp:

“Ho do trào ngược không đơn thuần là phản ứng của đường hô hấp, mà là tiếng chuông cảnh báo hệ tiêu hóa đang gặp trục trặc nghiêm trọng. Việc chủ quan có thể dẫn đến những tổn thương thực thể khó phục hồi.”

• Viêm loét thực quản: Acid ăn mòn niêm mạc gây loét, chảy máu và đau đớn kéo dài.
• Biến chứng đường hô hấp: Acid tràn vào phổi có thể gây viêm phổi, hen suyễn hoặc viêm phế quản mãn tính.
• Thay đổi cấu trúc niêm mạc: Tiếp xúc acid lâu ngày có thể dẫn đến tình trạng Barrett thực quản – một tiền đề nguy hiểm liên quan đến ung thư thực quản.
• Suy giảm chất lượng sống: Mất ngủ do ho đêm khiến cơ thể suy nhược, tinh thần mệt mỏi, ảnh hưởng trực tiếp đến công việc và sinh hoạt.

Chẩn đoán tình trạng bệnh tại các cơ sở y tế

Để xác định chính xác ho có phải do trào ngược hay không, các bác sĩ thường áp dụng các phương pháp chuyên sâu. Việc chẩn đoán đúng gốc rễ sẽ giúp quá trình chăm sóc sức khỏe sau này hiệu quả hơn:

• Khai thác tiền sử: Bác sĩ sẽ hỏi kỹ về thói quen ăn uống và thời điểm xuất hiện cơn ho của bà con.
• Theo dõi nồng độ pH thực quản: Một thiết bị nhỏ được đặt vào thực quản để đo lượng acid trong suốt 24 giờ. Đây là cách chính xác nhất để biết tần suất trào ngược.
• Phương pháp điều trị thử: Đôi khi bác sĩ sẽ cho bà con dùng thử thuốc ức chế acid. Nếu sau một thời gian ngắn mà cơn ho thuyên giảm, có thể khẳng định nguyên nhân do dạ dày.

Các biện pháp hỗ trợ và cải thiện triệu chứng

Để cải thiện tình trạng ho do trào ngược, bà con cần có sự kết hợp hài hòa giữa việc sử dụng thuốc theo chỉ định và thay đổi lối sống hằng ngày.

1. Thay đổi thói quen sinh hoạt và ăn uống

Đây là nền tảng quan trọng nhất để ổn định dạ dày. Bà con nên lưu ý:

• Ăn uống khoa học: Chia nhỏ bữa ăn, tránh ăn quá no một lúc. Tuyệt đối kiêng đồ chua, cay, nóng, đồ uống có cồn, thuốc lá và cà phê.
• Kiểm soát cân nặng: Giảm cân nếu đang thừa cân để giảm áp lực lên cơ hoành và dạ dày.
• Tư thế ngủ: Nên kê gối cao hơn một chút (khoảng 15-20cm) hoặc dùng gối chống trào ngược chuyên dụng để ngăn acid không chảy ngược lên họng khi ngủ.
• Thời gian ăn: Không ăn bất cứ thứ gì trong vòng 3 tiếng trước khi đi ngủ.

2. Sử dụng thuốc theo hướng dẫn chuyên khoa

Tùy vào tình trạng, các bác sĩ có thể kê đơn một số nhóm thuốc để kiểm soát dịch vị:

• Thuốc ức chế bơm proton (PPI): Giúp giảm tiết acid dạ dày mạnh mẽ (như Omeprazole, Esomeprazole…).
• Thuốc trung hòa acid: Các loại Antacid giúp cắt cơn nóng rát nhanh chóng.
• Thuốc kháng H2: Hỗ trợ giảm acid, thường dùng vào buổi tối để ngăn ho đêm.
• Thuốc điều hòa vận động: Giúp dạ dày đẩy thức ăn xuống nhanh hơn, tránh ứ đọng gây trào ngược.

3. Các mẹo dân gian làm dịu cổ họng tại nhà

Bên cạnh việc tuân thủ chỉ định của bác sĩ, bà con có thể áp dụng một số mẹo nhỏ từ thảo dược quanh nhà để làm dịu cơn ho:

• Gừng và mật ong: Gừng có tính ấm, kháng viêm. Bà con dùng vài lát gừng tươi hãm với nước ấm, thêm chút mật ong uống vào buổi sáng hoặc khi lên cơn ho.
• Lá hẹ hấp đường phèn: Đây là bài thuốc lành tính giúp giảm kích ứng họng rất tốt.
• Nước muối ấm: Súc miệng thường xuyên giúp sát khuẩn và giảm sưng viêm niêm mạc họng.
• Cam nướng: Một quả cam nướng ấm trộn chút mật ong cũng là cách hay để giảm ho tự nhiên.

*Lưu ý: Các mẹo dân gian chỉ có tác dụng hỗ trợ làm dịu triệu chứng, không thay thế được việc thăm khám chuyên khoa. Bà con nên thận trọng nếu có cơ địa dị ứng với mật ong hoặc đang gặp các vấn đề về đường huyết.

Lời khuyên từ Đỗ Minh Đường để phòng ngừa hiệu quả

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Để những cơn ho không còn là nỗi ám ảnh, bà con nên xây dựng một lối sống “thân thiện” với dạ dày:

• Luôn giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng vì stress là “kẻ thù” số 1 khiến dạ dày tăng tiết acid.
• Duy trì chế độ ăn nhạt, nhiều rau xanh và các loại thực phẩm dễ tiêu hóa.
• Luyện tập thể dục nhẹ nhàng để tăng cường sức đề kháng và giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru.
• Tuân thủ tuyệt đối lộ trình chăm sóc sức khỏe mà bác sĩ đã tư vấn, không tự ý bỏ thuốc hay dùng thuốc ngắt quãng.

Ho do trào ngược dạ dày tuy phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bà con kiên trì và đi đúng hướng. Nếu thấy các triệu chứng ho kéo dài kèm theo đau tức ngực, bà con nên đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và tư vấn kịp thời. Đỗ Minh Đường luôn sẵn lòng đồng hành cùng bà con trên hành trình chăm sóc sức khỏe bền vững.

Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp bà con hiểu rõ hơn về tình trạng ho do trào ngược dạ dày thực quản. Hãy lắng nghe cơ thể mình từ những dấu hiệu nhỏ nhất để có một sức khỏe tốt nhất!

“`