10 cách nhận biết thận khỏe hay yếu chính xác ngay tại nhà

Nhiều bà con khi thấy cơ thể mệt mỏi, tiểu đêm nhiều lần thường lo lắng không biết có phải mình đã mắc chứng thận yếu hay không, nhưng lại ngại đi thăm khám vì chưa thấy dấu hiệu đau đớn rõ rệt. Thấu hiểu nỗi bất an đó, Đỗ Minh Đường chúng tôi sẽ giúp bà con nắm bắt các cách nhận biết thận khỏe hay yếu ngay tại nhà để có cái nhìn tổng quan nhất về sức khỏe của mình, từ đó kịp thời điều chỉnh lối sống hoặc đi kiểm tra chuyên khoa khi cần thiết.

Thế nào là tình trạng thận yếu?

Thận được coi là “nhà máy lọc máu” của cơ thể. Thận yếu (hay còn gọi là suy giảm chức năng thận) là tình trạng các tiểu cầu thận bị tổn thương, không còn đảm bảo được vai trò lọc bỏ độc tố, dư thừa chất lỏng và cân bằng điện giải. Theo y học cổ truyền, thận không chỉ quản lý việc bài tiết nước tiểu mà còn chủ về sinh dục, xương khớp (thận chủ cốt tủy) và hơi thở.

Thực tế tại nước ta, tình trạng thận mạn chiếm khoảng 12.8% dân số và đang có xu hướng trẻ hóa đáng báo động. Đáng lo ngại hơn là bệnh thận thường diễn tiến âm thầm, chỉ khi chức năng lọc giảm xuống dưới 10% bà con mới thấy các triệu chứng rầm rộ. Vì vậy, việc chủ động quan sát cơ thể hằng ngày là “chìa khóa” để bảo vệ tạng thận trước khi quá muộn.

Cách nhận biết thận khỏe hay yếu chính xác tại nhà

Mặc dù ở các nước phát triển đã có bộ test Albumin tại nhà, nhưng tại Việt Nam, cách phổ biến và đơn giản nhất cho bà con vẫn là quan sát các biến đổi của cơ thể, đặc biệt là thông qua “tấm gương” nước tiểu.

1. Quan sát màu sắc và tính chất nước tiểu

Bà con nên chuẩn bị một ly thủy tinh sạch, lấy nước tiểu giữa dòng (bỏ đoạn đầu và đoạn cuối) vào buổi sáng sớm để quan sát:

• Dấu hiệu thận khỏe: Nước tiểu có màu vàng nhạt hoặc trong suốt, không có mùi hôi nồng, không có bọt khí dai dẳng. Tần suất đi tiểu trung bình từ 6 – 8 lần/ngày.
• Dấu hiệu thận yếu: Nước tiểu có màu vàng đậm, nâu sẫm hoặc có sắc đỏ (nghi ngờ có máu). Đặc biệt, nếu nước tiểu có nhiều bọt li ti như xà phòng và lâu tan, đây là dấu hiệu Protein đang bị rò rỉ – một báo động đỏ cho thấy màng lọc thận đã bị tổn thương.

2. Theo dõi các biểu hiện trên da và đôi mắt

Thận yếu khiến độc tố tích tụ trong máu thay vì được đào thải ra ngoài, dẫn đến những biến đổi rõ rệt trên bề mặt cơ thể:

• Phù nề: Thận không lọc được muối dư thừa khiến cơ thể giữ nước. Bà con hãy chú ý nếu thấy bọng mắt sưng to vào buổi sáng, hoặc mắt cá chân, bàn chân bị sưng phù, nhấn vào thấy lõm lâu mới đầy lại.
• Ngứa ngáy, khô da: Khi sự cân bằng khoáng chất và dưỡng chất trong máu bị phá vỡ, làn da sẽ trở nên thô ráp, xám xịt và thường xuyên bị ngứa ngáy dữ dội mà không rõ nguyên nhân do dị ứng hay côn trùng.

3. Đánh giá mức độ năng lượng và giấc ngủ

Thận còn đóng vai trò sản sinh hormone Erythropoietin giúp tạo tế bào hồng cầu. Khi thận suy yếu, lượng hồng cầu giảm gây thiếu máu, khiến anh em, bà con thường xuyên cảm thấy:

• Mệt mỏi, hụt hơi dù không làm việc nặng.
• Khó tập trung, trí nhớ suy giảm.
• Mất ngủ, khó vào giấc do nồng độ độc tố trong máu cao gây kích ứng thần kinh.

10 Dấu hiệu cảnh báo sớm bệnh thận bà con không nên coi thường

Dựa trên các nghiên cứu từ Tổ chức Thận quốc gia Hoa Kỳ (NKF), chúng tôi tổng hợp 10 dấu hiệu điển hình nhất để bà con tự đối chiếu:

1. Nước tiểu có bọt: Cho thấy sự hiện diện của albumin (protein).
2. Đi tiểu thường xuyên: Đặc biệt là tình trạng tiểu đêm nhiều lần gây gián đoạn giấc ngủ.
3. Khó ngủ: Do thận lọc không tốt, chất độc lưu lại trong máu.
4. Da khô và ngứa: Biểu hiện của sự mất cân bằng khoáng chất nghiêm trọng.
5. Máu trong nước tiểu: Các tế bào máu bị “rò rỉ” qua màng lọc bị hỏng.
6. Bọng mắt dai dẳng: Mất protein qua đường tiểu khiến dịch tràn ra các mô quanh mắt.
7. Sưng mắt cá chân: Do giữ muối và nước tại các vùng thấp của cơ thể.
8. Chuột rút cơ bắp: Mất cân bằng nồng độ Canxi và Phốt pho trong máu.
9. Chán ăn, ăn không ngon: Tích tụ độc tố gây cảm giác buồn nôn, sợ cơm.
10. Hơi thở có mùi: Hơi thở có mùi amoniac hoặc vị kim loại trong miệng.

Bà con lưu ý: Những dấu hiệu trên đôi khi trùng lặp với các bệnh lý khác. Tuy nhiên, nếu xuất hiện từ 3 dấu hiệu trở lên cùng lúc, bà con nên chủ động đi làm xét nghiệm chuyên sâu để có kết luận chính xác nhất.

Các yếu tố nguy cơ khiến thận nhanh suy yếu

Không phải ai cũng có nguy cơ mắc bệnh như nhau. Đỗ Minh Đường xin nhắc nhở những nhóm đối tượng sau cần đặc biệt cẩn trọng vì có tỉ lệ thận yếu cao hơn bình thường:

• Người có tiền sử bị cao huyết áp hoặc tiểu đường (đây là hai “thủ phạm” hàng đầu gây suy thận).
• Người trên 60 tuổi, chức năng tạng phủ bắt đầu lão hóa tự nhiên.
• Anh em có thói quen hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và nước ngọt có gas.
• Lạm dụng thuốc giảm đau, kháng sinh (như Ibuprofen, Naproxen…) trong thời gian dài mà không có chỉ định của bác sĩ.
• Người có chế độ ăn quá mặn, nhiều dầu mỡ và ít vận động.

Làm sao để biết chính xác thận khỏe hay yếu?

Mặc dù việc tự kiểm tra tại nhà rất quan trọng để phát hiện sớm, nhưng chúng tôi khẳng định rằng: Chỉ có các xét nghiệm y khoa mới đưa ra con số chính xác về chức năng thận.

Nếu bà con có nghi ngờ, hãy đến các cơ sở y tế để thực hiện:

• Xét nghiệm máu: Đo chỉ số Creatinine, BUN và đặc biệt là độ lọc cầu thận (eGFR).
• Xét nghiệm nước tiểu: Kiểm tra Protein niệu và các tế bào bất thường.
• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm thận để xem kích thước thận có bị teo hay có sỏi, u bướu hay không.

Lời khuyên từ Đỗ Minh Đường để giữ cho thận luôn khỏe

Để bảo vệ “bộ máy lọc” quý giá này, bà con nên duy trì các thói quen dưỡng sinh lành mạnh mỗi ngày:

• Uống đủ nước: Khoảng 1.5 – 2 lít nước mỗi ngày, chia nhỏ lượng nước và uống đều, tránh uống quá nhiều một lúc gây áp lực lên thận.
• Cắt giảm muối: Ăn nhạt là cách tốt nhất để bảo vệ cầu thận. Hãy hạn chế các loại mắm, dưa muối và thực phẩm đóng hộp.
• Tập thể dục: Hoạt động ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp lưu thông khí huyết, hỗ trợ thận đào thải độc tố tốt hơn qua mồ hôi.
• Không nhịn tiểu: Thói quen nhịn tiểu kéo dài dễ gây nhiễm trùng đường tiết niệu và sỏi thận, lâu ngày làm suy giảm chức năng thận.
• Giữ tinh thần thoải mái: Trong Đông y, “khủng thương thận” (sợ hãi, lo âu quá mức sẽ hại thận). Hãy giữ tâm thế lạc quan để tạng thận được nuôi dưỡng tốt nhất.

Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bà con biết cách tự nhận biết tình trạng thận của mình ngay tại nhà. Thận yếu không đáng sợ nếu chúng ta phát hiện sớm và có ý thức giữ gìn. Nếu bà con thấy xuất hiện các dấu hiệu bất thường kể trên, đừng ngần ngại tìm đến các chuyên gia để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

Có thể bà con quan tâm:

• Cách kiểm tra thận yếu hiệu quả và chính xác nhất
• Chia sẻ mẹo hỗ trợ cải thiện chức năng thận tại nhà
• Đi tiểu nhiều lần vào ban đêm có phải là biểu hiện của thận hư?