6 thông tin quan trọng về trào ngược dạ dày nghẹn cổ họng

Bỗng nhiên cảm thấy cổ họng vướng víu như có dị vật, nuốt không trôi mà khạc cũng không ra, kèm theo đó là những cơn nóng rát lan tận ngực thì rất có thể bà con đang gặp phải tình trạng trào ngược dạ dày nghẹn cổ họng. Đây không chỉ là dấu hiệu cảnh báo hệ tiêu hóa đang “biểu tình” mà còn là nỗi ám ảnh dai dẳng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến bữa ăn, giấc ngủ và tâm lý của người bệnh, đòi hỏi chúng ta cần thấu hiểu đúng để có cách ứng phó kịp thời.

Giải mã hiện tượng trào ngược dạ dày nghẹn cổ họng là gì?

Dưới góc nhìn y học, trào ngược dạ dày thực quản là hệ quả của việc cơ thắt thực quản dưới bị suy yếu hoặc rối loạn chức năng. Bình thường, bộ phận này đóng vai trò như một chiếc “van” một chiều, chỉ mở ra để thức ăn xuống dạ dày rồi đóng chặt lại. Tuy nhiên, khi chiếc van này “lỏng lẻo”, axit, dịch vị và các enzym tiêu hóa từ dạ dày sẽ tràn ngược lên thực quản.

Tình trạng nghẹn cổ họng xảy ra do lớp niêm mạc thực quản và họng vốn rất mỏng manh, khi tiếp xúc thường xuyên với nồng độ axit cao sẽ bị kích ứng, phù nề. Cảm giác vướng víu này thực chất là phản ứng sưng viêm của mô mềm hoặc sự co thắt của các cơ vùng họng để tự vệ trước sự tấn công của dịch vị.

Những triệu chứng điển hình không nên chủ quan

Tình trạng trào ngược dạ dày gây nghẹn cổ họng hiếm khi xuất hiện đơn độc. Bà con nên chú ý quan sát cơ thể, nếu thấy cảm giác nghẹn vướng đi kèm với các dấu hiệu sau thì khả năng cao thủ phạm chính là dạ dày:

• Ợ nóng và ợ chua: Cảm giác nóng rát từ thượng vị lan lên cổ họng, kèm theo vị chua hoặc đắng trong miệng.
• Khó nuốt, nuốt vướng: Người bệnh có cảm giác như có khối u hoặc vật gì đó chặn ngang cổ, đôi khi phải nuốt nhiều lần mới thấy dễ chịu.
• Ho khan, khàn tiếng: Axit trào ngược có thể tràn vào thanh quản gây viêm, dẫn đến ho dai dẳng, nhất là về đêm hoặc sau khi ăn.
• Hơi thở có mùi: Dịch vị dạ dày và thức ăn đang phân hủy trào ngược lên khiến hơi thở có mùi khó chịu dù đã vệ sinh răng miệng kỹ.
• Tiết nhiều nước bọt: Đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể nhằm tiết ra nhiều nước bọt có tính kiềm để trung hòa bớt lượng axit đang trào lên.
• Đau tức vùng ngực: Đôi khi bà con sẽ cảm thấy đau thắt ở vùng ngực, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý về tim mạch.

Tại sao trào ngược dạ dày lại gây nghẹn và vướng họng?

Nhiều bà con thắc mắc tại sao bệnh ở bụng mà lại gây nghẹn ở cổ. Thực tế, khi axit dịch vị tràn lên, nó gây ra hai tác động chính:

1. Tác động cơ học: Axit gây bỏng rát và làm sưng tấy niêm mạc họng, tạo thành các ổ viêm nhỏ. Khi nuốt, thức ăn cọ xát vào các vùng sưng này tạo cảm giác nghẹn.
2. Tác động thần kinh: Sự xuất hiện của axit kích thích các đầu dây thần kinh cảm giác ở thực quản, gửi tín hiệu sai lệch về não bộ rằng đang có vật cản ở cổ họng, hình thành cảm giác “khối cầu” (globus sensation).

Bên cạnh đó, các yếu tố lối sống sau đây sẽ làm tình trạng này trở nên trầm trọng hơn:

• Thói quen ăn quá no, ăn đêm muộn hoặc nằm ngay sau khi ăn.
• Tiêu thụ quá nhiều đồ dầu mỡ, cay nóng, rượu bia và chất kích thích.
• Căng thẳng, áp lực công việc (stress) khiến dạ dày tăng tiết axit.
• Thừa cân, béo phì tạo áp lực lớn lên cơ hoành và dạ dày.
• Phụ nữ trong giai đoạn mang thai do sự thay đổi nội tiết tố và áp lực của thai nhi.

Biến chứng nguy hiểm nếu không can thiệp kịp thời

Đừng coi thường cảm giác nghẹn cổ họng vì nếu để kéo dài, axit sẽ âm thầm tàn phá sức khỏe của bà con thông qua các biến chứng:

“Tình trạng trào ngược không chỉ đơn thuần gây khó chịu mà còn là tác nhân dẫn đến viêm loét thực quản, hẹp thực quản và nghiêm trọng nhất là Barrett thực quản – một tình trạng tiền ung thư cực kỳ nguy hiểm.”

Ngoài ra, axit tràn vào đường hô hấp còn gây viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phổi hoặc làm trầm trọng thêm bệnh hen suyễn. Việc ăn uống không ngon, mất ngủ vì đau rát sẽ khiến cơ thể suy nhược, sụt cân và tinh thần mệt mỏi.

Phương pháp chẩn đoán tại cơ sở y tế

Để xác định chính xác mức độ tổn thương do trào ngược dạ dày gây nghẹn cổ họng, các bác sĩ thường chỉ định thực hiện các kỹ thuật chuyên sâu như:

• Nội soi dạ dày – thực quản: Đây là phương pháp phổ biến nhất để quan sát trực tiếp vết loét, vùng niêm mạc bị phù nề hoặc lấy mẫu sinh thiết khi nghi ngờ khối u.
• Đo độ pH thực quản: Giúp theo dõi lượng axit trào ngược trong vòng 24 giờ để đánh giá mức độ bệnh.
• Chụp X-quang đường tiêu hóa: Sử dụng thuốc cản quang để kiểm tra hình thái dạ dày và thực quản.
• Đo áp lực nhu động thực quản: Đánh giá khả năng hoạt động của cơ thắt thực quản dưới.

Các biện pháp cải thiện tình trạng nghẹn cổ họng hiện nay

Hiện nay, việc xử lý trào ngược dạ dày hướng tới mục tiêu giảm tiết axit, bảo vệ niêm mạc và cải thiện chức năng tiêu hóa. Tùy vào mức độ, bà con có thể được hướng dẫn sử dụng các nhóm thuốc hoặc can thiệp khác nhau.

Sử dụng thuốc Tây y

Các loại thuốc này có ưu điểm là cắt cơn đau rát và cảm giác nghẹn khá nhanh, bao gồm:

• Thuốc kháng axit (Antacids): Giúp trung hòa trực tiếp axit trong dịch vị (ví dụ: Phosphalugel, Gaviscon…). Lưu ý không nên dùng quá lâu vì có thể gây táo bón hoặc ảnh hưởng đến thận.
• Thuốc ức chế bơm Proton (PPI): Giảm sản xuất axit từ nguồn gốc (ví dụ: Omeprazole, Lansoprazole…). Cần dùng trước bữa ăn và theo chỉ dẫn của bác sĩ để tránh tác dụng phụ như loãng xương hay nhiễm trùng đường ruột.
• Thuốc kháng Histamine H2: Giảm tiết axit dạ dày vào ban đêm (ví dụ: Famotidine, Ranitidine…).
• Thuốc hỗ trợ vận động: Giúp dạ dày trống rỗng nhanh hơn, giảm áp lực trào ngược.

Can thiệp ngoại khoa (Phẫu thuật)

Phương án này thường là lựa chọn cuối cùng khi việc dùng thuốc không còn hiệu quả hoặc có dấu hiệu biến chứng nặng. Các phương pháp như khâu xếp nếp đáy vị (Nissen Fundoplication) hay phẫu thuật Linx (cấy vòng titan) nhằm mục đích thắt chặt van thực quản, ngăn chặn axit đi ngược lên trên.

Chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng dành cho bà con

Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi luôn nhấn mạnh rằng: “Ăn đúng – Tập đủ” chính là chìa khóa để đẩy lùi trào ngược. Để cải thiện tình trạng nghẹn cổ họng, bà con cần thực hiện nghiêm túc các lưu ý sau:

Về chế độ ăn uống

• Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì ăn 3 bữa chính thật no, hãy chia thành 5-6 bữa nhỏ để dạ dày không bị quá tải.
• Lựa chọn thực phẩm “thân thiện”: Ưu tiên các món mềm, lỏng, dễ tiêu như cháo, súp, rau xanh, các loại hạt và trái cây không chua (chuối, bơ, táo).
• Kiêng kỵ tuyệt đối: Đồ ăn cay nóng (ớt, tiêu), hoa quả nhiều axit (chanh, cam, xoài chua), đồ uống có ga, caffeine và đặc biệt là thuốc lá.
• Cách ăn: Nên nhai kỹ, nuốt chậm để giảm bớt gánh nặng cho thực quản và dạ dày.

Về chế độ sinh hoạt

• Tư thế ngủ: Nên kê cao đầu giường (khoảng 15-20cm) hoặc sử dụng gối chống trào ngược chuyên dụng để trọng lực giúp giữ axit ở lại dạ dày.
• Thói quen sau ăn: Tuyệt đối không nằm ngay sau khi ăn. Hãy ngồi thư giãn hoặc đi bộ nhẹ nhàng khoảng 30 phút để thức ăn được chuyển hóa.
• Kiểm soát cân nặng: Duy trì chỉ số cơ thể hợp lý để giảm áp lực lên vùng bụng.
• Giải tỏa tâm lý: Tập yoga, thiền hoặc dành thời gian nghỉ ngơi để tránh căng thẳng thần kinh, vì stress là “ngòi nổ” cho các cơn trào ngược.

Trào ngược dạ dày nghẹn cổ họng là một tình trạng có thể kiểm soát tốt nếu chúng ta kiên trì và lắng nghe cơ thể mình. Nếu bà con đang gặp phải những triệu chứng khó chịu này và muốn tìm hiểu kỹ hơn về cách chăm sóc sức khỏe hệ tiêu hóa bằng y học cổ truyền, đừng ngần ngại chia sẻ với chúng tôi để được tư vấn cụ thể.

Bà con có muốn tôi tư vấn thêm về các món ăn hỗ trợ giảm axit dạ dày hay các bài tập dưỡng sinh phù hợp cho người bị trào ngược không?