6 điều cần biết về viêm mũi dị ứng ở trẻ sơ sinh và cách xử lý

Thấy con yêu vừa chào đời đã phải đối mặt với những cơn hắt hơi liên tục, khụt khịt nghẹt mũi đến mức bỏ bú, quấy khóc cả đêm, chắc hẳn lòng ba mẹ nào cũng như lửa đốt. Viêm mũi dị ứng ở trẻ sơ sinh không chỉ đơn thuần là phản ứng với thời tiết mà còn là tín hiệu cho thấy hệ miễn dịch non nớt của bé đang quá tải trước các tác nhân từ môi trường, nếu không được chăm sóc đúng cách sẽ rất dễ dẫn đến những biến chứng hô hấp dai dẳng về sau.

Thế nào là viêm mũi dị ứng ở trẻ sơ sinh?

Viêm mũi dị ứng ở trẻ sơ sinh là tình trạng lớp niêm mạc bên trong mũi bị viêm nhiễm, sưng tấy do hệ miễn dịch của trẻ phản ứng quá mức với các “vật thể lạ” (dị nguyên) từ môi trường xung quanh. Thay vì bảo vệ cơ thể một cách bình thường, hệ thống phòng thủ của bé lại coi các hạt bụi, phấn hoa… là mối nguy hiểm và giải phóng các chất hóa học gây ra tình trạng viêm.

Đặc điểm của trẻ sơ sinh là đường thở rất nhỏ và hẹp, niêm mạc mũi lại cực kỳ nhạy cảm. Vì vậy, chỉ cần một kích ứng nhẹ cũng có thể khiến mũi bé bị phù nề, gây khó khăn trực tiếp cho việc hô hấp và bú mẹ hàng ngày.

Tại sao trẻ sơ sinh lại dễ mắc viêm mũi dị ứng?

Nhiều bà con thường thắc mắc tại sao bé tí xíu, suốt ngày chỉ ở trong nhà mà lại bị viêm mũi dị ứng. Thực tế, có rất nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến tình trạng này ở trẻ nhỏ:

• Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện: Đây là nguyên nhân cốt lõi. Trẻ sơ sinh có hệ miễn dịch đang trong quá trình học cách thích nghi với môi trường. Khi tiếp xúc với các yếu tố lạ, cơ thể bé chưa biết cách “sàng lọc” nên dễ nảy sinh các phản ứng quá khích.
• Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình có bố, mẹ hoặc anh chị em từng bị viêm mũi dị ứng, hen suyễn hay viêm da cơ địa, thì khả năng bé gặp phải tình trạng này sẽ cao hơn hẳn so với những trẻ khác.
• Môi trường sống ô nhiễm: Khói thuốc lá (kể cả khói bám trên quần áo người lớn), bụi mịn, nấm mốc trong góc tường hay mùi nước hoa, nước xả vải quá nồng đều là “kẻ thù” đối với chiếc mũi của trẻ sơ sinh.
• Tiếp xúc với dị nguyên: Lông thú cưng (chó, mèo), mạt bụi nhà trong chăn ga gối đệm hoặc phấn hoa bay vào phòng là những tác nhân hàng đầu khiến bé phát bệnh.
• Thay đổi thời tiết đột ngột: Những lúc giao mùa, nhiệt độ và độ ẩm thay đổi thất thường khiến cơ thể trẻ không kịp thích nghi, làm khởi phát các triệu chứng viêm mũi dị ứng thời tiết.
• Dị ứng thực phẩm: Dù ít phổ biến hơn nhưng một số trường hợp bé dị ứng với các thành phần trong sữa công thức cũng có thể biểu hiện thông qua đường hô hấp bằng các triệu chứng như sổ mũi, khò khè.

Dấu hiệu nhận biết viêm mũi dị ứng ở trẻ sơ sinh ba mẹ cần lưu tâm

Vì trẻ sơ sinh chưa biết nói nên mọi khó chịu đều được biểu hiện qua tiếng khóc và các phản ứng cơ thể. Ba mẹ cần quan sát kỹ các dấu hiệu sau để kịp thời hỗ trợ con:

• Hắt hơi liên tục: Bé thường hắt hơi thành tràng, đặc biệt là vào sáng sớm hoặc khi vừa ngủ dậy, khi tiếp xúc với luồng gió lạnh.
• Chảy dịch mũi: Lúc đầu dịch mũi thường trong và loãng như nước. Tuy nhiên, nếu bà con thấy dịch chuyển sang màu vàng, xanh và có mùi hôi thì có thể bé đã bị viêm mũi dị ứng bội nhiễm (nhiễm khuẩn kèm theo).
• Nghẹt mũi, thở khò khè: Bé phải thở bằng miệng do mũi bị tắc nghẽn, dẫn đến tiếng thở khò khè, lục cục trong cổ họng.
• Ngứa ngáy khó chịu: Trẻ thường xuyên dụi mũi, dụi mắt hoặc quờ tay lên mặt. Mắt bé có thể bị đỏ, sưng và chảy nước mắt nhiều.
• Ảnh hưởng đến việc ăn ngủ: Do nghẹt mũi nên bé khó bắt vú, bú được một lúc lại phải nhả ra để thở, dẫn đến bú kém, bỏ bú. Ban đêm bé ngủ không sâu giấc, hay quấy khóc và cáu kỉnh.
• Dấu hiệu tiêu hóa: Một số bé có thể bị nôn trớ sữa do dịch mũi chảy xuống họng gây kích ứng.

Viêm mũi dị ứng ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Chúng tôi luôn nhấn mạnh với bà con rằng, tuy không phải là bệnh cấp tính nguy hiểm đến tính mạng ngay lập tức, nhưng viêm mũi dị ứng nếu để kéo dài sẽ bào mòn sức khỏe của trẻ sơ sinh rất nhanh. Các biến chứng tiềm ẩn bao gồm:

“Trẻ sơ sinh có sức đề kháng rất yếu, mọi viêm nhiễm ở vùng mũi họng nếu không được kiểm soát tốt sẽ rất nhanh chóng lan xuống đường hô hấp dưới hoặc các cơ quan lân cận.”

• Sụt cân, suy dinh dưỡng: Trẻ bỏ bú, ngủ không ngon giấc chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến biểu đồ tăng trưởng, khiến bé còi cọc, chậm lớn hơn các bạn cùng trang lứa.
• Viêm tai giữa: Cấu tạo ống tai ở trẻ sơ sinh nằm ngang và ngắn, dịch mũi chứa vi khuẩn rất dễ chảy ngược vào tai gây viêm nhiễm, đau đớn cho bé.
• Viêm đường hô hấp dưới: Viêm mũi kéo dài dễ dẫn đến viêm họng, viêm phế quản và nguy hiểm nhất là viêm phổi.
• Biến chứng về xoang và mắt: Tình trạng viêm có thể lan rộng ra các xoang cạnh mũi hoặc gây viêm các tổ chức xung quanh mắt.
• Gia tăng nguy cơ hen suyễn: Những trẻ bị viêm mũi dị ứng từ sớm có tỉ lệ phát triển thành bệnh hen suyễn cao hơn trong tương lai.

Cách chăm sóc và bảo vệ đường thở non nớt của bé tại nhà

Khi bé bị viêm mũi dị ứng, việc chăm sóc tại nhà đóng vai trò cực kỳ quan trọng để giúp con dễ chịu hơn. Ba mẹ hãy lưu ý những nguyên tắc “vàng” sau:

1. Vệ sinh mũi đúng cách

Bà con nên sử dụng nước muối sinh lý (NaCl 0,9%) dành riêng cho trẻ sơ sinh để nhỏ hoặc rửa mũi cho bé. Việc này giúp làm loãng dịch nhầy, đẩy các dị nguyên ra ngoài và làm dịu niêm mạc mũi. Tuy nhiên, cần thao tác nhẹ nhàng, tránh dùng các loại bình rửa mũi có áp lực quá mạnh gây sặc cho trẻ.

2. Kiểm soát môi trường sống

Hãy đảm bảo phòng ngủ của bé luôn sạch sẽ, thoáng mát nhưng không bị gió lùa trực tiếp. Ba mẹ nên thường xuyên giặt giũ chăn ga, gối đệm bằng nước nóng và phơi dưới ánh nắng mặt trời. Tuyệt đối không để thú cưng vào nơi bé ngủ và hạn chế tối đa việc sử dụng nước hoa, hóa chất tẩy rửa mạnh trong nhà.

3. Sử dụng máy tạo độ ẩm

Nếu gia đình sử dụng điều hòa hoặc vào mùa hanh khô, hãy dùng thêm máy tạo độ ẩm để không khí không bị quá khô. Độ ẩm lý tưởng giúp niêm mạc mũi của bé không bị khô rát, từ đó giảm bớt cảm giác ngứa ngáy và nghẹt mũi.

4. Điều chỉnh tư thế nằm

Khi bé bị nghẹt mũi, bà con có thể kê cao phần đầu và vai của bé lên một chút bằng gối mỏng dành riêng cho trẻ sơ sinh. Tư thế này giúp dịch mũi dễ dàng thoát ra ngoài, giúp bé thở thông thoáng hơn khi ngủ.

5. Lưu ý về dinh dưỡng

Đối với trẻ sơ sinh, sữa mẹ là nguồn kháng thể quý giá nhất. Hãy tăng cường cho bé bú mẹ để nâng cao sức đề kháng. Nếu nghi ngờ bé dị ứng với loại sữa công thức đang dùng hoặc mẹ ăn thực phẩm gây dị ứng rồi cho con bú, ba mẹ cần theo dõi sát sao để điều chỉnh kịp thời.

Khi nào cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ?

Mọi can thiệp bằng thuốc cho trẻ sơ sinh đều phải tuyệt đối tuân thủ chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Bà con không được tự ý ra hiệu thuốc mua các loại thuốc xịt có chứa corticoid hay thuốc kháng Histamin cho bé dùng khi chưa có sự cho phép. Hãy đưa bé đi khám ngay nếu thấy các dấu hiệu sau:

• Bé sốt cao, quấy khóc dữ dội không dứt.
• Dịch mũi đặc, có màu xanh vàng hoặc mùi hôi.
• Bé có dấu hiệu khó thở, cánh mũi phập phồng, lồng ngực co rút khi thở.
• Tình trạng sổ mũi, nghẹt mũi không cải thiện sau 1 tuần chăm sóc tại nhà.
• Bé bỏ bú hoàn toàn hoặc có dấu hiệu mất nước (môi khô, tiểu ít).

Việc điều trị cho trẻ sơ sinh luôn đòi hỏi sự kiên trì và tỉ mỉ. Mỗi bé có một cơ địa khác nhau, do đó không có một công thức chung nào cho tất cả các trường hợp. Mục tiêu quan trọng nhất là giúp con giảm bớt triệu chứng khó chịu, ngăn ngừa biến chứng và bảo vệ hệ hô hấp còn non yếu của trẻ.

Hy vọng những chia sẻ trên đây của Đỗ Minh Đường sẽ giúp ba mẹ có thêm kiến thức vững vàng để đồng hành cùng con yêu vượt qua những cơn viêm mũi dị ứng khó chịu. Chúc các bé luôn khỏe mạnh và bình an!

Lưu ý: Mọi thông tin hướng dẫn trên đây mang tính chất tham khảo phổ thông. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ sơ sinh, bà con nên đưa bé đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và có hướng dẫn điều trị phù hợp nhất với thể trạng của từng bé.

Bà con đang lo lắng về tình trạng mũi họng của bé nhà mình và cần thêm thông tin tư vấn về cách chăm sóc sức khỏe theo Y học cổ truyền, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ tận tình nhất.