5 thông tin cần biết về thoát vị đĩa đệm ở người già và cách xử lý

Chào bà con, tuổi già vốn là quy luật tự nhiên, nhưng những cơn đau nhức do thoát vị đĩa đệm lại khiến những năm tháng an hưởng tuổi già trở nên nặng nề và mệt mỏi hơn bao giờ hết. Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi hiểu rằng, ở cái tuổi “xế chiều”, cột sống không chỉ gánh chịu sức nặng cơ thể mà còn là cả sự bào mòn của thời gian, vì vậy việc nhận biết sớm và chăm sóc đúng cách là chìa khóa để giữ gìn sự linh hoạt cho đôi chân, đôi tay.

Thoát vị đĩa đệm ở người già: Nỗi lo từ sự bào mòn của thời gian

Thoát vị đĩa đệm ở người già xảy ra phổ biến và gần như không thể tránh khỏi do ảnh hưởng từ lão hóa. So với người trẻ tuổi, các triệu chứng ở người già khá phức tạp, dễ phát sinh biến chứng nghiêm trọng và cột sống khó phục hồi hơn. Đây là căn bệnh xương khớp phổ biến và có tỷ lệ mắc cao tại Việt Nam.

Nguyên nhân khiến cột sống người cao tuổi dễ bị tổn thương

Có nhiều yếu tố tiêu cực ảnh hưởng xấu đến cột sống, đĩa đệm và tăng nguy cơ khởi phát bệnh ở người già, cụ thể bao gồm:

• Thực hiện sai tư thế trong thời gian dài: Việc ngồi khom lưng, mang vác nặng không đúng cách tích tụ qua nhiều năm khiến xương khớp nhanh chóng suy yếu và gây thoát vị khi về già.
• Thừa cân, béo phì: Trọng lượng cơ thể quá lớn làm tăng áp lực đè nén lên cột sống, khiến đĩa đệm dễ bị lồi ra ngoài.
• Chấn thương: Những cú ngã khi làm việc, tai nạn giao thông hoặc đơn giản là bước hụt chân cũng có thể khiến đĩa đệm vốn đã yếu của người già bị tổn thương hoặc vỡ.
• Lối sống thiếu khoa học: Lười vận động hoặc thói quen dùng chất kích thích như rượu bia, thuốc lá trong nhiều năm khiến hệ xương khớp suy yếu dần.

Dấu hiệu nhận biết thoát vị đĩa đệm ở người cao tuổi

Theo các chuyên gia, người già bị thoát vị đĩa đệm thường có tính chất phức tạp hơn so với người trẻ. Thay vì chỉ có một vị trí đĩa đệm bị thoát vị, bà con ở độ tuổi này lại có nguy cơ cao bị thoát vị đĩa đệm đa tầng, tức là xuất hiện đồng thời ở cả đốt sống cổ và thắt lưng.

Đối với thoát vị đốt sống cổ:

• Đau nhức vùng cổ, vai, gáy dai dẳng.
• Cơn đau lan xuống cả hai bên bả vai, dần xuống cánh tay, bàn tay và các ngón tay.
• Gây cảm giác ngứa ran, tê bì, châm chích như kiến bò dưới da.
• Kèm theo đau đầu, hoa mắt, ù tai, chóng mặt, dễ mất thăng bằng khi di chuyển.
• Suy giảm chức năng vận động, dễ bị căng cơ, cứng khớp, nhất là vào buổi sáng khi vừa thức dậy.

Đối với thoát vị đĩa đệm cột sống lưng:

• Xuất hiện những cơn đau nhức, nhói lên từng cơn ở vùng cột sống thắt lưng.
• Đau nhanh chóng lan xuống hông, mông, hai đùi và cả hai chân.
• Kèm theo cảm giác tê bì, ngứa ran và khó cử động bàn chân, các ngón chân.
• Gặp khó khăn khi di chuyển, tư thế đi lại bất thường, khập khiễng, không thẳng hàng.
• Rối loạn cơ thắt gây mất tự chủ trong việc đại tiểu tiện, thường xuyên bị táo bón.

Bà con lưu ý: Với những người bị thoát vị đa tầng, cả hai nhóm triệu chứng trên sẽ xuất hiện đồng thời. Bệnh lý này được đánh giá có mức độ nguy hiểm cao, đau nhức dữ dội và quá trình chăm sóc sẽ phức tạp hơn rất nhiều.

Biến chứng nguy hiểm nếu không được can thiệp kịp thời

Sự suy giảm chức năng xương khớp nói chung và bệnh thoát vị đĩa đệm nói riêng ở người già là vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc mắc bệnh trong độ tuổi này nếu không được xử lý đúng cách sẽ dẫn đến:

• Kéo theo nhiều bệnh lý khác như trượt đốt sống, phồng lồi hoặc xẹp đĩa đệm, đau dây thần kinh tọa.
• Suy giảm chức năng vận động trầm trọng, tăng nguy cơ tàn phế, bại liệt vĩnh viễn.
• Phát sinh các biến chứng nguy hiểm khác như thiếu máu não, đột quỵ, tai biến.

Cách chẩn đoán xác định bệnh cho người cao tuổi

Chẩn đoán bệnh thường dựa trên các triệu chứng lâm sàng, kiểm tra thông qua các bài tập vận động và xét nghiệm hình ảnh hiện đại.

Các bài test kiểm tra phản xạ cơ thể

• Kiểm tra phản xạ đầu gối bằng búa cao su chuyên dụng.
• Thử phản xạ Hoffman để đánh giá sự chèn ép dây thần kinh cột sống cổ bằng cách kéo mạnh ngón tay áp út.
• Yêu cầu người bệnh nằm ngửa và kéo cẳng chân để đánh giá mức độ đau.

Chẩn đoán thông qua hình ảnh học

• Chụp X-quang: Giúp quan sát cấu trúc cột sống, phát hiện cong vẹo, hẹp gian đốt sống hoặc phồng lồi đĩa đệm.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Đây là phương pháp có độ chính xác cao nhất, giúp xác định rõ vị trí, hình thái và số tầng đĩa đệm bị thoát vị.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan): Áp dụng cho các trường hợp không thể chụp MRI hoặc trong cơ thể có dị vật kim khí.

Các phương pháp hỗ trợ giảm đau và điều trị phổ biến

Tùy vào tình trạng cụ thể, các bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn phương pháp phù hợp nhất để đảm bảo an toàn cho sức khỏe người già.

1. Sử dụng thuốc Tây y

Đây là cách đem lại hiệu quả giảm đau nhanh chóng nhưng bà con cần tuyệt đối tuân thủ chỉ định của bác sĩ để tránh tác dụng phụ ảnh hưởng đến dạ dày, gan, thận. Các nhóm thuốc thường dùng bao gồm:

• Nhóm thuốc giảm đau thông thường (Paracetamol).
• Nhóm thuốc chống viêm không steroid (Diclofenac, Meloxicam,…) hoặc thuốc tiêm tại chỗ theo chỉ định nghiêm ngặt.
• Nhóm thuốc giãn cơ và các loại thực phẩm bổ sung hỗ trợ khớp như Glucosamine.
• Nhóm vitamin B và thuốc bổ thần kinh cho trường hợp bị chèn ép dây thần kinh nặng.

2. Vật lý trị liệu phục hồi chức năng

Đây là phương pháp quan trọng giúp tác động tích cực đến cơ xương khớp mà không cần xâm lấn quá nhiều:

• Kéo giãn cột sống: Giúp giải phóng áp lực chèn ép lên dây thần kinh, hỗ trợ đưa đĩa đệm về vị trí cũ.
• Nắn chỉnh cột sống (Chiropractic): Điều chỉnh các đốt sống bị lệch bằng tay để giảm đau nhanh và tăng tuần hoàn máu.
• Nhiệt trị liệu: Chườm nóng, đắp paraffin hoặc chiếu đèn hồng ngoại giúp giãn cơ, giảm đau hiệu quả.

3. Mẹo dân gian từ thảo dược tự nhiên tại nhà

Với các trường hợp nhẹ, bà con có thể áp dụng một số kinh nghiệm dân gian lành tính. Tuy nhiên, nếu sau một thời gian không thấy cải thiện hoặc có biểu hiện lạ, cần dừng lại và hỏi ý kiến chuyên gia ngay.

• Ngải cứu: Dùng ngải cứu tươi rửa sạch, sao nóng với rượu trắng rồi chườm lên vùng đau khoảng 15-20 phút.
• Xương rồng: Gọt bỏ gai, đập dập rồi sao nóng với muối trắng, chườm trực tiếp lên cột sống.
• Lá lốt: Sao nóng lá lốt tươi với muối hột, bọc vào khăn vải và chườm ấm để giảm tình trạng tê bì, nhức mỏi.

4. Can thiệp phẫu thuật

Phẫu thuật thường là lựa chọn cuối cùng khi các biện pháp khác không hiệu quả hoặc có nguy cơ biến chứng liệt chi. Hiện có hai phương pháp chính là mổ hở truyền thống và mổ nội soi, tùy vào điều kiện sức khỏe của từng cụ mà bác sĩ sẽ đưa ra lời khuyên phù hợp.

Chế độ chăm sóc và phòng ngừa biến chứng tại nhà

Để sống vui, sống khỏe cùng con cháu, người cao tuổi cần xây dựng một lối sống khoa học và điều độ.

Vận động nhẹ nhàng mỗi ngày

Bà con nên ưu tiên các bộ môn như yoga, thái cực quyền, đi bộ chậm hoặc đạp xe. Việc tập luyện giúp xương khớp dẻo dai hơn, tăng cường lưu thông khí huyết. Tuy nhiên, chỉ nên tập vừa sức, tránh các động tác quá mạnh hay bưng bê vật nặng.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý

• Ưu tiên thực phẩm giàu canxi (tôm, cua, cá, hàu) và protein từ các loại hạt, đậu.
• Tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin để nâng cao sức đề kháng.
• Hạn chế thịt đỏ, chất béo động vật, muối và đường.
• Uống đủ nước (1.5 – 2 lít mỗi ngày), chia nhỏ lượng nước uống đều trong ngày.

Sinh hoạt điều độ

• Ngủ sớm, tránh thức khuya, nên có giấc ngủ trưa ngắn khoảng 15-30 phút.
• Giữ tinh thần thoải mái, lạc quan, tránh căng thẳng lo âu vì yếu tố tinh thần ảnh hưởng rất lớn đến cảm giác đau.
• Tuyệt đối tránh xa rượu bia và thuốc lá vì chúng làm đẩy nhanh quá trình thoái hóa xương khớp.

Thoát vị đĩa đệm ở người già là căn bệnh phức tạp, khó có thể điều trị khỏi dứt điểm 100% do đặc thù lão hóa. Vì vậy, bà con cần chủ động thăm khám sức khỏe định kỳ ít nhất 3-6 tháng/lần để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi luôn sẵn lòng đồng hành cùng bà con trên hành trình gìn giữ sức khỏe cột sống.

*Lưu ý: Nội dung trên mang tính chất tham khảo kiến thức, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Bà con nên thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín để được tư vấn phác đồ phù hợp với cơ địa của mình.