Đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm: Cách nhận biết cho bạn
Đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm là hai bệnh lý khác nhau nhưng cùng là nguyên nhân gây đau thắt lưng thường gặp. Mặt khác thoát vị đĩa đệm thắt lưng có thể gây đau thần kinh tọa.
![Đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm](https://nhathuocdominhduong.com/wp-content/uploads/2022/12/dau-than-kinh-toa-va-thoat-vi-dia-dem-11.jpg)
Thế nào là đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm?
Đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm là hai bệnh lý xương khớp thường gặp, có mức độ nguy hiểm cao và dễ gây biến chứng. Do có sự chèn ép thần kinh và gây đau lưng dưới, hai bệnh lý này dễ bị nhầm lẫn với nhau, làm ảnh hưởng đến quá trình điều trị.
Để đảm bảo an toàn và có những phương pháp điều trị tốt nhất, người bệnh cần nắm rõ bệnh lý và phân biệt chính xác.
- Đau thần kinh tọa
Đau thần kinh tọa (hay đau thần kinh hông) là tình trạng chèn ép / tổn thương dây thần kinh tọa (dây thần kinh dày và dài nhất trong cơ thể) dẫn đến những cơn đau nhức dọc theo đường đi của dây thần kinh này.
Bệnh được đặc trưng bởi những cơn đau lan tỏa từ rễ thần kinh tọa (cột sống thắt lưng) đến mặt ngoài của đùi, xuống mặt trước của ống chân, đến mắt cá chân, bàn chân và những ngón chân. Ngoài đau, bệnh nhân còn có cảm giác tê bì, yếu ở mông và chi, khó vận động hay đi lại.
![Đau thần kinh tọa](https://nhathuocdominhduong.com/wp-content/uploads/2022/12/dau-than-kinh-toa-va-thoat-vi-dia-dem-2.jpg)
Đau thần kinh tọa là một biến chứng thường gặp của thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng L5 S1. Các nguyên nhân khác gồm thừa cân, chấn thương, bệnh tiểu đường, lối sống ít vận động và bệnh lý ở cột sống.
- Thoát vị đĩa đệm
Thoát vị đĩa đệm là thuật ngữ chỉ tổn thương ở đĩa đệm (phần nhân giữa hai đốt sống liền kề). Bệnh xảy ra khi bao xơ của đĩa đệm bị rách / lão hóa khiến nhân nhầy bên trong di chuyển, lệch khỏi vị trí trung tâm và tạo thành một khối thoát vị.
Khối thoát vị đủ lớn có thể chèn ép vào thần kinh cột sống. Từ đó dẫn đến đau nhức, khó chịu ở lưng kèm theo cảm giác tê bì, châm chích và yếu chi. Điều này khiến bệnh nhân bị suy giảm chức năng vận động.
![Thoát vị đĩa đệm](https://nhathuocdominhduong.com/wp-content/uploads/2022/12/dau-than-kinh-toa-va-thoat-vi-dia-dem-3.jpg)
Thoát vị đĩa đệm thường liên quan đến quá trình lão hóa tự nhiên ở người cao tuổi, thoái hóa cột sống, thừa cân và chấn thương. Nếu bị thoát vị đĩa đệm gây hẹp ống sống, người bệnh sẽ có nguy cơ cao bị đau thần kinh tọa.
Cách nhận biết đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm
Để dễ dàng hơn trong việc nhận biết đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm, người bệnh có thể dựa vào những thông tin dưới đây:
Bệnh lý | Đau thần kinh tọa | Thoát vị đĩa đệm |
Vị trí ảnh hưởng | Thắt lưng | Cột sống cổ, cột sống ngực hoặc/ và cột sống thắt lưng |
Bộ phận bị ảnh hưởng | Dây thần kinh tọa | Đĩa đệm, đốt sống và dây thần kinh xung quanh |
Đặc điểm đau |
|
|
Triệu chứng khác |
|
|
Nguyên nhân |
|
|
Phân loại | Không có phân loại |
|
Biến chứng |
|
|
Phương pháp chẩn đoán |
|
|
Khả năng điều trị | Có thể điều trị dứt điểm | Có thể điều trị dứt điểm |
Điều trị đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm
Đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm đều là những bệnh lý nguy hiểm, tạo cảm giác đau nhiều và dễ gây biến chứng nghiêm trọng. Chính vì thế, việc điều trị sớm và đúng phương pháp là điều cần thiết.
Dưới đây là những phương pháp thường được sử dụng trong điều trị đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm:
1. Điều trị đau thần kinh tọa
Phần lớn bệnh nhân bị đau thần kinh tọa được yêu cầu dùng thuốc và vật lý trị liệu để điều trị. Ở những trường hợp nặng hoặc đau thần kinh tọa liên quan đến nguyên nhân ác tính, người bệnh sẽ được yêu cầu phẫu thuật.
- Dùng thuốc
Bệnh nhân chủ yếu được kê những loại thuốc giảm đau và kháng viêm khi bị đau thần kinh tọa. Dưới đây là những loại thuốc thường được sử dụng:
![Paracetamol](https://nhathuocdominhduong.com/wp-content/uploads/2022/12/dau-than-kinh-toa-va-thoat-vi-dia-dem-4.jpg)
-
- Paracetamol: Thường được dùng cho những trường hợp nhẹ với liều 500mg/ lần, mỗi 6 – 8 tiếng. Đây là một loại thuốc giảm đau thông thường, có hai tác dụng gồm giảm đau và hạ sốt.
- Paracetamol + Tramadol: Đối với những trường hợp nặng, Paracetamol có thể được dùng kết hợp với Tramadol để tăng hiệu quả giảm đau và hạn chế tác dụng phụ. Tramadol là một loại thuốc giảm đau gây nghiện có hoạt tính nhẹ, chỉ được dùng khi có chỉ định.
- Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID): Thuốc có tác dụng giảm đau mức trung bình, phòng ngừa và trị viêm. NSAID có thể được dùng ở dạng chất ức chế COX-2 có chọn lọc hoặc NSAID không chọn lọc.
- Thuốc giảm đau opioid: Đây là thuốc giảm đau gây nghiện. Nhóm thuốc này chỉ được dùng khi bệnh nhân có cơn đau ở mức độ nặng. Opioid có khả năng kiểm soát cơn đau nhanh và hiệu quả.
- Thuốc giãn cơ: Tolperisone hoặc một loại thuốc giãn cơ khác có thể được dùng để giảm đau và giảm co thắt cơ.
- Tiêm Steroid ngoài màng cứng
Tiêm Steroid ngoài màng cứng cho những bệnh nhân kém đáp ứng với các loại thuốc thông thường, đau thần kinh tọa do rễ thần kinh. Tiêm quanh dây thần kinh giúp giảm viêm và đau nhức hiệu quả. Thông thường Corticosteroid sẽ được tiêm ở liều thích hợp, dưới hướng dẫn của tia X.
- Vật lý trị liệu
Bao gồm những bài tập có tác dụng kẽo giãn nhẹ nhàng, tăng cường cơ bắp và phục hồi chức năng vận động. Ngoài ra người bệnh còn được thực hiện những bài tập có khả năng hỗ trợ giải nén dây thần kinh, giảm đau, tăng cường cơ cốt lõi và cột sống.
Bác sĩ cũng có thể yêu cầu người bệnh đi bộ, massage trị liệu, thực hiện những bài tập dưới nước hoặc bơi lội. Đây đều là những bài tập tốt cho quá trình phục hồi.
![Vật lý trị liệu](https://nhathuocdominhduong.com/wp-content/uploads/2022/12/dau-than-kinh-toa-va-thoat-vi-dia-dem-9.jpg)
- Thủ thuật xâm lấn tối thiểu
Nếu đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm, bác sĩ có thể sử dụng sóng cao tần để loại bỏ mô ở vùng trung tâm đĩa đệm. Từ đó giúp giảm kích thước khối thoát vị và giải phóng dây thần kinh tọa.
- Điều trị ngoại khoa
Phẫu thuật được chỉ định cho những trường hợp sau:
-
- Thất bại sau 3 tháng điều trị bảo tồn
- Đau nghiêm trọng và tăng dần, không thể kiểm soát
- Đau thần kinh tọa do chấn thương nặng hoặc những bệnh lý ác tính (như u tủy sống)
Tùy thuộc vào tình trạng, bệnh nhân có thể được phẫu thuật lấy nhân đĩa đệm, loại bỏ khối u, phẫu thuật cắt cung sau đốt sống… nhằm giải nén dây thần kinh tọa.
2. Điều trị thoát vị đĩa đệm
Tùy thuộc vào tình trạng, thoát vị đĩa đệm và các triệu chứng sẽ được khắc phục bằng những phương pháp sau:
- Biện pháp chăm sóc tại nhà
Những trường hợp đau nhẹ, người bệnh có thể thực hiện những biện pháp chăm sóc, chữa thoát vị đĩa đệm tại nhà để giảm đau và hỗ trợ quá trình điều trị.
-
- Chườm ấm: Dùng chai nước ấm hoặc túi chườm đặt lên vùng bị thương để làm dịu cơn đau, giảm co thắt và tăng lưu thông máu. Biện pháp này cũng giúp cải thiện phạm vi vận động. Nên chườm ấm 3 – 4 lần/ngày, mỗi ngày 20 phút.
- Nghỉ ngơi hợp lý: Điều này có thể xoa dịu cơn đau và giúp đĩa đệm lành lại.
- Xoa bóp nhẹ nhàng: Xoa bóp giúp cải thiện tuần hoàn máu, giảm đau, thư giãn cơ xương khớp. Từ đó mang đến cảm giác dễ chịu cho người bệnh.
- Duy trì vận động: Bệnh nhân được yêu cầu duy trì vận động để tránh bị cứng khớp. Vận động nhẹ nhàng giúp làm mạnh các cơ, cải thiện tính dẻo dai và chức năng của cột sống. Đồng thời giảm đau và ngăn biến chứng teo cơ.
ĐỌC NGAY: Gợi Ý 10 Bài Tập Thoát Vị Đĩa Đệm L4 L5 Hiệu Quả, Dễ Tập
- Phương pháp kéo nắn xương khớp (Chiropractic)
Phương pháp này phù hợp với bệnh nhân bị đau lưng dưới ở mức độ nhẹ đến vừa. Chiropractic giúp kéo nắn xương sống, giảm mức độ thoát vị và giảm đau.
Chiropractic cũng giúp cải thiện đường cong tự nhiên của cột sống. Tuy nhiên phương pháp này cần được thực hiện thận trọng cho người thoát vị cột sống cổ để tránh đột quỵ.
![Chiropractic](https://nhathuocdominhduong.com/wp-content/uploads/2022/12/dau-than-kinh-toa-va-thoat-vi-dia-dem-6.jpg)
- Dùng thuốc
Những loại thuốc thường được dùng trong điều trị thoát vị đĩa đệm gồm:
-
- Paracetamol / Acetaminophen: Dùng cho bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm gây đau nhẹ. Paracetamol và Acetaminophen đều có tác dụng giảm đau và hạ sốt.
- Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID): Dùng khi bệnh nhân bị đau ở mức trung bình. Thuốc có tác dụng kháng viêm và điều trị đau. Trong đó Ibuprofen và Diclofenac là những thuốc thường được sử dụng.
- Thuốc giãn cơ: Dùng để giảm đau và giảm co thắt cơ cạnh cột sống.
- Tiêm ngoài màng cứng
Tiêm ngoài màng cứng chữa thoát vị đĩa đệm là giải pháp tiêm Corticosteroid vào cột sống và quanh dây thần kinh nhằm giảm bớt những triệu chứng của bệnh. Corticosteroid sẽ được sử dụng với liều lượng thích hợp, tiêm dưới hướng dẫn của tia X để đảm bảo tính chính xác.
![Tiêm Steroid ngoài màng cứng](https://nhathuocdominhduong.com/wp-content/uploads/2022/12/dau-than-kinh-toa-va-thoat-vi-dia-dem-7.jpg)
- Vật lý trị liệu
Bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm được yêu cầu vật lý trị liệu với những bài tập thích hợp. Phương pháp này giúp làm mạnh các cơ cốt lõi, tăng tính linh hoạt và dẻo dai cho cột sống. Đồng thời giúp cải thiện chức năng vận động, giảm đau và ngăn biến chứng liệt.
Ngoài vận động trị liệu, bệnh nhân có thể được áp dụng những hình thức vật lý trị liệu khác. Cụ thể như massage trị liệu.
- Điều trị thoát vị đĩa đệm bằng laser
Điều trị thoát vị đĩa đệm bằng laser phù hợp với trường hợp nhẹ và trung bình. Trong đó tia laser được sử dụng để đốt cháy và làm bốc hơi nhân nhầy ở vùng trung tâm. Điều này giúp giảm kích thước khối thoát vị, giảm chèn ép dây thần kinh và không gây đau.
- Can thiệp ngoại khoa
Mổ thoát vị đĩa đệm sẽ được chỉ định cho những trường hợp sau:
-
- Đĩa đệm bị vỡ hoặc hỏng nặng
- Có chèn ép dây thần kinh nghiêm trọng
- Điều trị bảo tồn không hiệu quả (sau 3 tháng)
![Can thiệp ngoại khoa](https://nhathuocdominhduong.com/wp-content/uploads/2022/12/dau-than-kinh-toa-va-thoat-vi-dia-dem-8.jpg)
Mổ thoát vị đĩa đệm chủ yếu được thực hiện để loại bỏ đĩa đệm hỏng và giải nén. Sau khi loại bỏ đĩa đệm, bệnh nhân được hợp nhất cột sống hoặc cấy ghép đĩa đệm nhân tạo.
Phòng ngừa đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm
Đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm được phòng ngừa với những biện pháp bảo vệ cột sống. Cụ thể:
- Thận trọng để ngăn chấn thương.
- Giảm cân ở những trường hợp thừa cân béo phì.
- Xây dựng thói quen tập thể dục 60 phút mỗi ngày để tăng cường cơ cốt lõi, làm mạnh cột sống, tăng mật độ xương và cải thiện sự dẻo dai. Đây là những yếu tố giúp ngăn ngừa bệnh lý cột sống và duy trì xương khớp khỏe mạnh. Yoga, bơi lội, đi bộ, đạp xe… đều là những bộ môn rất tốt.
- Tránh thực hiện những bài tập có khả năng gây tổn thương đến lưng.
- Bổ sung canxi, vitamin D, magie, chất chống oxy hóa và nhiều thành phần dinh dưỡng khác từ chế độ ăn uống lành mạnh. Những chất dinh dưỡng này giúp duy trì xương khớp khỏe mạnh và làm chậm quá trình lão hóa.
- Ngừng hút thuốc lá, hạn chế uống rượu bia.
- Tích cực điều trị những chấn thương và bệnh lý liên quan.
- Tránh lao động nặng nhọc và làm việc gắng sức.
- Luôn thực hiện tư thế đúng.
- Không đứng hoặc ngồi lâu một chỗ. Ngoài ra nên hạn chế mang giày cao gót.
Trên đây là những thông tin giúp nhận biết đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm. Cả hai bệnh lý này đều nghiêm trọng, gây đau lưng và tê yếu. Tuy nhiên đây là hai bệnh lý khác nhau, được phân biệt bằng đặc điểm đau và các xét nghiệm. Từ đó có những phương pháp điều trị thích hợp.
ĐỪNG BỎ LỠ
- 7 Cách Chữa Thoát Vị Đĩa Đệm Bằng Cây Xương Rồng Cực Hay
- Thoát Vị Đĩa Đệm Gây Teo Chân Và Cách Chữa Trị Hiệu Quả
Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!