5 biến chứng và cách xử lý thoát vị đĩa đệm gây tê chân

Nhiều bà con khi thấy chân bắt đầu tê bì, châm chích như kim châm thường chỉ nghĩ do ngồi sai tư thế hoặc máu huyết lưu thông kém mà chủ quan bỏ qua. Tuy nhiên, dưới góc độ Nam y tại Đỗ Minh Đường, hiện tượng thoát vị đĩa đệm gây tê chân là “tiếng chuông cảnh báo” cho thấy khối thoát vị đã chèn ép sâu vào rễ thần kinh, nếu không hiểu đúng để xử lý kịp thời thì nguy cơ yếu chi, teo cơ là rất gần.

Giải mã hiện tượng: Vì sao thoát vị đĩa đệm lại gây tê chân?

Thoát vị đĩa đệm là tình trạng lớp bao xơ bên ngoài đĩa đệm bị rách hoặc nứt, khiến nhân nhầy bên trong thoát ra ngoài. Theo kinh nghiệm thăm khám nhiều năm của chúng tôi, tình trạng tê chân xảy ra phổ biến nhất ở những bà con bị thoát vị cột sống thắt lưng (đặc biệt là các đốt L4, L5, S1).

Khi khối nhân nhầy này lệch ra khỏi vị trí ban đầu, nó không nằm yên mà thường tìm cách “lấn chiếm” không gian của các rễ thần kinh xung quanh. Sự chèn ép này gây ra các phản ứng sau:

• Kích thích rễ thần kinh: Sự tiếp xúc trực tiếp của khối thoát vị gây viêm và kích ứng dây thần kinh tọa (chạy dọc từ thắt lưng xuống chân).
• Gián đoạn tín hiệu: Dây thần kinh bị đè nén khiến việc dẫn truyền tín hiệu từ não bộ đến các chi bị nghẽn lại, gây ra cảm giác tê bì, mất cảm giác thật.
• Cản trở lưu thông khí huyết: Theo Y học cổ truyền, “thông bất thống, thống bất thông”, khi cột sống bị tổn thương, kinh lạc bị bế tắc khiến máu huyết không nuôi dưỡng được đôi chân, dẫn đến tê mỏi kéo dài.

Dấu hiệu nhận biết tê chân do thoát vị đĩa đệm bà con cần lưu ý

Không giống như cái tê chân thông thường do ngồi xổm quá lâu, tê chân do bệnh lý cột sống có những đặc điểm rất riêng biệt mà anh em, bà con cần tinh ý nhận ra:

• Tê dọc theo đường đi của dây thần kinh: Cảm giác tê thường bắt đầu từ thắt lưng, lan xuống mông, đùi, bắp chân và tận các ngón chân.
• Rối loạn cảm giác: Bà con có thể cảm thấy như có kiến bò dưới da, hoặc đôi khi thấy chân nóng ran, lúc lại lạnh toát một cách bất thường.
• Đi kèm đau nhức: Tê thường không đi một mình mà kèm theo những cơn đau buốt vùng thắt lưng, đau tăng lên khi ho, hắt hơi hoặc vận động mạnh.
• Yếu cơ: Ở giai đoạn nặng, chân không chỉ tê mà còn có dấu hiệu yếu đi, bước đi không vững, dễ vấp ngã hoặc khó nhấc gót chân, mũi chân.

Lưu ý từ Đỗ Minh Đường: Nếu bà con thấy tình trạng tê bì chân kéo dài trên 2 tuần hoặc tê kèm theo mất kiểm soát đại tiểu tiện, cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để thăm khám, tránh những biến chứng đáng tiếc.

Thoát vị đĩa đệm gây tê chân có nguy hiểm không?

Đây là câu hỏi mà chúng tôi nhận được rất nhiều trong quá trình tư vấn. Thực tế, tê chân chính là giai đoạn “chuyển mình” của bệnh từ nhẹ sang nặng. Nếu để tình trạng này kéo dài mà không có biện pháp can thiệp đúng đắn, bà con có thể phải đối mặt với:

• Teo cơ chi dưới: Do dây thần kinh bị chèn ép lâu ngày, các cơ ở chân không được kích thích vận động và nuôi dưỡng dẫn đến nhỏ lại, mất sức mạnh.
• Hội chứng chùm đuôi ngựa: Đây là biến chứng cấp tính cực kỳ nguy hiểm, gây liệt chi dưới và mất khả năng tự chủ bài tiết.
• Mất khả năng vận động: Những cơn tê buốt khiến người bệnh sợ di chuyển, lâu dần khớp bị cứng, cơ bị yếu dẫn đến nguy cơ tàn phế, liệt giường.
• Tổn thương thần kinh vĩnh viễn: Nếu rễ thần kinh bị đè nén quá lâu, dù sau này có phẫu thuật thì khả năng phục hồi cảm giác ở chân cũng rất thấp.

Quy trình chẩn đoán tình trạng tê chân tại các cơ sở chuyên khoa

Để biết chính xác mức độ chèn ép và tình trạng đĩa đệm, bà con sẽ được thực hiện các bước kiểm tra chuyên sâu:

1. Thăm khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ đặt các câu hỏi về tiền sử bệnh, thói quen sinh hoạt và thực hiện các nghiệm pháp kiểm tra phản xạ, sức cơ. Việc xác định vị trí tê (ngón cái, ngón út hay bắp chân) giúp bác sĩ dự đoán được chính xác đốt sống nào đang bị thoát vị.

2. Chẩn đoán hình ảnh

• Chụp X-quang: Giúp quan sát cấu trúc xương, phát hiện các tình trạng thoái hóa hoặc hẹp khe đốt sống.
• Chụp MRI (Cộng hưởng từ): Đây là “tiêu chuẩn vàng” để chẩn đoán thoát vị đĩa đệm. Hình ảnh MRI cho thấy rõ khối thoát vị, mức độ chèn ép rễ thần kinh và tình trạng tủy sống.
• Chụp CT Scan: Được chỉ định trong các trường hợp cần quan sát chi tiết các tổn thương xương hoặc khi bệnh nhân không thể chụp MRI.

3. Các xét nghiệm khác

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định đo điện cơ (EMG) để đánh giá mức độ tổn thương của dây thần kinh hoặc xét nghiệm máu để loại trừ các nguyên nhân tê chân do tiểu đường hoặc thiếu hụt vitamin.

Hướng dẫn chăm sóc và cải thiện tê chân an toàn tại nhà

Bên cạnh việc tuân thủ các hướng dẫn của chuyên gia, bà con có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ sau đây để giảm bớt sự khó chịu:

Thay đổi lối sống và nghỉ ngơi

Khi cơn tê đau bùng phát, việc đầu tiên cần làm là nghỉ ngơi trên giường phẳng. Tuy nhiên, không nên nằm quá 2 ngày vì sẽ gây cứng khớp. Hãy vận động nhẹ nhàng ngay khi cảm thấy bớt đau.

Luyện tập vận động phù hợp

Các bài tập kéo giãn cột sống hoặc Yoga nhẹ nhàng (như tư thế con mèo, tư thế đứa trẻ) rất tốt cho người thoát vị đĩa đệm. Việc luyện tập giúp giải phóng áp lực lên đĩa đệm, tăng cường lưu thông máu xuống chân, từ đó giảm dần cảm giác tê bì.

Liệu pháp nhiệt và xoa bóp

• Chườm nóng: Dùng túi chườm ấm hoặc lá lốt, ngải cứu rang muối chườm lên vùng thắt lưng giúp giãn cơ, thông kinh lạc.
• Xoa bóp nhẹ nhàng: Anh em có thể nhờ người thân xoa bóp từ vùng hông xuống chân theo chiều dọc của dây thần kinh để kích thích cảm giác và lưu thông máu.

Chế độ dinh dưỡng “nuôi” cột sống

Bà con nên bổ sung thêm các loại thực phẩm giàu Vitamin nhóm B (B1, B6, B12) – vốn là “thức ăn” của dây thần kinh. Đồng thời, tăng cường Omega-3 từ cá béo và canxi từ rau xanh để làm chậm quá trình thoái hóa.

Các phương pháp xử lý chuyên khoa phổ biến hiện nay

Tùy vào mức độ thoát vị và tình trạng tê chân, y học hiện đại thường áp dụng các hướng sau:

• Sử dụng thuốc: Các loại thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAID) hoặc thuốc bổ thần kinh thường được dùng để kiểm soát triệu chứng. Một số trường hợp nặng có thể dùng thuốc giảm đau thần kinh chuyên biệt như Gabapentin.
• Vật lý trị liệu: Sử dụng máy kéo giãn cột sống, sóng ngắn hoặc điện xung để hỗ trợ giảm chèn ép một cách cơ học mà không xâm lấn.
• Can thiệp ngoại khoa: Phẫu thuật là lựa chọn cuối cùng khi các biện pháp bảo tồn không hiệu quả sau 6-8 tuần, hoặc khi bệnh nhân có dấu hiệu liệt, teo cơ rõ rệt.

Lời khuyên từ Phòng khám Đỗ Minh Đường trong việc phòng ngừa

Để đôi chân luôn vững chãi và cột sống khỏe mạnh, chúng tôi khuyên bà con nên thực hiện những thói quen tốt sau:

• Tư thế đúng: Khi ngồi làm việc, hãy giữ lưng thẳng, không ngồi vắt chéo chân quá lâu. Khi bê đồ nặng, hãy gập gối, dùng sức mạnh của chân thay vì cúi gập lưng.
• Kiểm soát cân nặng: Thừa cân gây áp lực rất lớn lên đĩa đệm thắt lưng, làm tăng nguy cơ thoát vị.
• Tập luyện đều đặn: Đi bộ, bơi lội là những môn thể thao “vàng” cho người gặp vấn đề cột sống.
• Tránh các chất kích thích: Thuốc lá và rượu bia làm giảm khả năng nuôi dưỡng đĩa đệm, khiến quá trình thoái hóa diễn ra nhanh hơn.

Thoát vị đĩa đệm gây tê chân là một tình trạng không thể xem thường. Hy vọng những chia sẻ trên đây của Đỗ Minh Đường đã giúp bà con hiểu rõ hơn về vấn đề mình đang gặp phải để có hướng xử lý đúng đắn nhất. Nếu còn băn khoăn về tình trạng tê bì chân hay sức khỏe cột sống, chúng tôi luôn sẵn lòng đồng hành và lắng nghe bà con.

Bà con muốn tìm hiểu thêm về các bài tập hỗ trợ giảm tê chân hay cách xoa bóp tại nhà đơn giản không? Hãy cho chúng tôi biết để được hỗ trợ cụ thể hơn nhé!