9 nguyên nhân gây mất ngủ ở người trẻ và 5 cách cải thiện hiệu quả

Nhiều anh em, bạn trẻ hiện nay thường chủ quan cho rằng mình đang ở độ tuổi “sung sức” nhất nên có thể thức xuyên đêm cày game, làm việc hay lướt điện thoại mà không biết rằng chính thói quen này đang âm thầm hủy hoại sức khỏe. Tại Đỗ Minh Đường, chúng tôi đã tiếp nhận không ít trường hợp các bạn trẻ đến khám trong tình trạng mệt mỏi rã rời, trí nhớ giảm sút nghiêm trọng chỉ vì chứng mất ngủ kéo dài – một vấn đề tưởng đơn giản nhưng lại là “kẻ sát nhân thầm lặng” đối với tương lai và trí tuệ của mỗi người.

Mất ngủ ở người trẻ là gì và những dấu hiệu chớ nên coi thường

Mất ngủ ở người trẻ không còn là chuyện hiếm gặp trong xã hội hiện đại, thường tập trung ở nhóm thanh thiếu niên và người trưởng thành từ 18 đến 30 tuổi. Đây là tình trạng rối loạn giấc ngủ gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống và hiệu suất công việc hàng ngày của bà con.

Bà con cần lưu tâm ngay nếu thấy cơ thể xuất hiện những biểu hiện đặc trưng sau:

• Thường xuyên trằn trọc, khó vào giấc, dù buồn ngủ rũ mắt nhưng đặt lưng xuống là tỉnh táo lạ thường.
• Ngủ chập chờn, không sâu giấc, chỉ cần một tiếng động nhỏ cũng giật mình tỉnh giấc và rất khó để ngủ lại.
• Thời gian ngủ quá ít, thường dưới 5 tiếng mỗi đêm, thậm chí có những đêm thức trắng.
• Sáng dậy cảm thấy uể oải, lờ đờ, đau đầu, thiếu sức sống như người “mượn hồn”.
• Khả năng tập trung kém, hay quên trước quên sau, tính tình trở nên cáu gắt, nhạy cảm hơn bình thường.

Điểm mặt những “thủ phạm” gây mất ngủ đêm ở giới trẻ hiện nay

Theo quan sát của chúng tôi, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó có những thói quen mà các bạn trẻ vẫn làm hàng ngày mà không hề hay biết:

1. Áp lực tâm lý và vòng xoáy Stress

Căng thẳng từ việc học hành, áp lực thăng tiến trong công việc hay những rạn nứt trong các mối quan hệ khiến tâm trí luôn trong trạng thái “căng như dây đàn”. Dưới góc độ khoa học, khi stress kéo dài, cơ thể tăng sinh các gốc tự do tấn công vào mạch máu, hình thành mảng xơ vữa làm cản trở máu lưu thông lên não, từ đó gây ra rối loạn giấc ngủ.

2. “Nghiện” thiết bị điện tử quá mức

Thói quen ôm điện thoại, máy tính đến sát giờ ngủ là nguyên nhân hàng đầu. Ánh sáng xanh từ màn hình thiết bị điện tử gây ức chế hormone melatonin (hormone báo hiệu buồn ngủ), làm rối loạn nhịp sinh học và khiến hệ thần kinh luôn bị kích thích.

3. Chế độ ăn uống thiếu khoa học

Việc ăn uống qua loa, lạm dụng đồ ăn nhanh, cay nóng hay thiếu hụt các vitamin nhóm A, B12, C, E và các khoáng chất như Magie, Sắt sẽ làm giảm chất lượng máu nuôi não. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc sản sinh serotonin, khiến giấc ngủ đến chậm và không sâu.

4. Lạm dụng các chất kích thích

Nhiều bạn trẻ có thói quen dùng cà phê, trà đậm để tỉnh táo làm việc hoặc uống rượu bia để “giải sầu”. Thực tế, Caffeine, Nicotine trong thuốc lá hay cồn đều là những hoạt chất gây ức chế thần kinh trung ương, khiến bà con thức trắng đêm hoặc ngủ trong trạng thái mệt mỏi.

5. Rối loạn nhịp sinh học do thói quen sinh hoạt

Lịch sinh hoạt không cố định, ngủ ngày thức đêm hoặc ngủ trưa quá lâu (trên 1 tiếng) sẽ khiến đồng hồ sinh học của cơ thể bị đảo lộn hoàn toàn. Ngoài ra, việc lệch múi giờ khi đi du lịch, công tác cũng là yếu tố gây mất ngủ cấp tính.

6. Không gian phòng ngủ không đảm bảo

Phòng ngủ quá ồn, quá sáng, nhiệt độ không phù hợp hoặc giường nệm không êm ái cũng là những tác nhân vật lý khiến giấc ngủ bị gián đoạn.

7. Tác dụng phụ của thuốc và bệnh lý nền

Việc sử dụng thuốc giảm đau, kháng sinh, thuốc trị cảm cúm chứa caffeine vô tội vạ có thể gây mất ngủ. Bên cạnh đó, mất ngủ còn là hồi chuông cảnh báo các bệnh lý như trào ngược dạ dày, tiểu đường, tuyến giáp hoặc các vấn đề tâm thần như trầm cảm, lo âu.

Hệ lụy khôn lường khi người trẻ coi nhẹ giấc ngủ

Mất ngủ kéo dài không chỉ dừng lại ở quầng thâm mắt hay sự mệt mỏi nhất thời. Nếu không can thiệp kịp thời, bà con sẽ phải đối mặt với những nguy cơ:

• Về tim mạch: Tăng nguy cơ cao huyết áp, rối loạn nhịp tim và đột quỵ ở tuổi đời còn rất trẻ.
• Về thần kinh: Thường xuyên đau đầu, chóng mặt, suy giảm trí nhớ trầm trọng, thậm chí dẫn đến ảo giác.
• Về tâm lý: Dễ rơi vào trạng thái trầm cảm, cô độc và suy nghĩ tiêu cực.
• Về ngoại hình: Da khô, sạm, đẩy nhanh quá trình lão hóa và dễ tăng cân béo phì do cảm giác thèm ăn đêm.
• Về sinh lý: Đặc biệt với anh em, ngủ dưới 5 tiếng mỗi đêm làm sụt giảm hormone nam giới, gây yếu sinh lý, rối loạn cương dương và giảm ham muốn.

Phương pháp cải thiện giấc ngủ an toàn cho người trẻ

Phòng khám Đỗ Minh Đường chúng tôi luôn khuyến khích bà con ưu tiên thay đổi từ lối sống và áp dụng các liệu pháp tự nhiên để cơ thể tự phục hồi:

Chủ động thư giãn tâm trí

Trước khi ngủ 30 phút, hãy gác lại mọi công việc và thiết bị điện tử. Bà con có thể áp dụng các cách sau:

• Thiền định: Giúp xoa dịu thần kinh, giải phóng năng lượng tiêu cực qua hơi thở.
• Massage cổ vai gáy: Giúp máu huyết lưu thông lên não tốt hơn, cơ bắp được thả lỏng.
• Tập thở cơ hoành: Kỹ thuật này giúp giảm lo lắng, đưa cơ thể vào trạng thái thư giãn sâu.

Xây dựng thực đơn “vàng” cho giấc ngủ

Hãy bổ sung vào bữa ăn các thực phẩm hỗ trợ an thần tự nhiên như:

• Chuối và Hạnh nhân: Chứa nhiều Magie và Tryptophan giúp kích thích sản sinh Melatonin.
• Mật ong: Một thìa mật ong ấm trước khi ngủ giúp ức chế hoạt chất gây tỉnh táo trong não bộ.
• Yến mạch: Giúp ổn định đường huyết và tạo cảm giác buồn ngủ tự nhiên.

Tận dụng thảo dược dân gian và liệu pháp mùi hương

Bà con có thể sử dụng các loại trà thảo mộc như tâm sen, hoa cúc, lá vông nem để uống hàng ngày. Ngoài ra, việc ngâm chân bằng nước ấm pha gừng, muối trước khi ngủ 15 phút giúp đả thông kinh mạch rất tốt. Sử dụng tinh dầu oải hương hoặc sả chanh trong phòng ngủ cũng giúp não bộ thư thái hơn.

Lưu ý khi sử dụng thuốc Tây y

Trong trường hợp mất ngủ nặng, bác sĩ có thể chỉ định các nhóm thuốc an thần hoặc kháng histamin. Tuy nhiên, bà con tuyệt đối không tự ý mua thuốc về dùng vì dễ gây lệ thuộc và có nhiều tác dụng phụ như đau đầu, buồn nôn, lờ đờ vào ban ngày.

Góc nhìn Y học cổ truyền về chứng mất ngủ

Trong Đông y, chứng mất ngủ (thất miên) thường do sự hao tổn chân âm huyết, tạng phủ suy yếu (đặc biệt là Can, Tâm, Tỳ). Khi âm huyết không đủ để nuôi dưỡng tâm não, thần trí sẽ bất ổn dẫn đến trằn trọc.

Y học cổ truyền tập trung vào việc bồi bổ tạng phủ, dưỡng huyết an thần từ bên trong để lập lại sự cân bằng âm dương, từ đó giúp giấc ngủ đến một cách tự nhiên và bền vững.

Bà con có thể tham khảo một số bài thuốc hỗ trợ như:

• Bài thuốc dưỡng tâm tỳ: Dùng cho người mất ngủ kèm ăn kém, mệt mỏi. Thành phần thường có Đảng sâm, Phục thần, Đương quy, Viễn chí… sắc uống hàng ngày.
• Bài thuốc tâm thận bất giao: Dùng cho người mất ngủ kèm nóng trong, hay lo âu. Có thể dùng kết hợp Hoàng liên, Bạch thược và A giao.

Lời khuyên từ Đỗ Minh Đường để phòng ngừa mất ngủ

Để không còn phải đối diện với những đêm dài thức trắng, chúng tôi khuyên các bạn trẻ nên:

1. Thiết lập giờ đi ngủ và thức dậy cố định (kể cả cuối tuần).
2. Tập thể dục đều đặn ban ngày để kích thích hormone hạnh phúc, nhưng tránh tập nặng sát giờ ngủ.
3. Hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá và cà phê sau 4 giờ chiều.
4. Giữ không gian ngủ sạch sẽ, thoáng mát và chỉ dùng giường để ngủ, không dùng để làm việc.

Chứng mất ngủ ở người trẻ là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe đang xuống cấp. Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bà con điều chỉnh lại lối sống, sớm tìm lại giấc ngủ ngon để bảo vệ trí tuệ và tương lai của chính mình. Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài không cải thiện, đừng ngần ngại tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và tư vấn kịp thời.