Viêm khớp gối: 4 giai đoạn, nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

Bệnh viêm khớp gối dù không đe dọa trực tiếp đến tính mạng nhưng lại là “kẻ trộm” âm thầm lấy đi khả năng đi lại, vận động linh hoạt của bà con, thậm chí dẫn đến biến chứng teo cơ, bại liệt nếu không được xử lý đúng cách. Hiểu rõ về nguyên nhân, triệu chứng và các giai đoạn tiến triển của bệnh chính là “chìa khóa” giúp bà con chủ động bảo vệ đôi chân, duy trì cuộc sống khỏe mạnh và tự chủ.

Viêm khớp gối là gì? Nhận biết các mức độ tổn thương

Viêm khớp gối là thuật ngữ chỉ tình trạng viêm nhiễm, sưng đau xảy ra tại khớp đầu gối – nơi tiếp giáp của xương đùi, xương chày và xương bánh chè. Theo kinh nghiệm của Đỗ Minh Đường, tình trạng này thường xuất hiện do quá trình lão hóa tự nhiên, các chấn thương cũ hoặc do các bệnh lý chuyển hóa gây ra.

Bệnh không đứng yên một chỗ mà tiến triển qua 4 mức độ khác nhau, mỗi giai đoạn lại có những đặc điểm riêng mà bà con cần lưu ý:

• Giai đoạn sớm (Khởi phát): Ở giai đoạn này, bà con thường chưa thấy các triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, nếu đi chụp X-quang, bác sĩ có thể phát hiện phần sụn khớp bắt đầu tổn thương nhẹ và xuất hiện những gai xương nhỏ li ti.
• Giai đoạn nhẹ: Các biểu hiện vẫn còn mơ hồ, đôi khi chỉ là cảm giác mỏi hoặc đau nhẹ thoáng qua khi thời tiết thay đổi. Lúc này, lớp sụn khớp bị bào mòn mỏng hơn và gai xương phát triển nhiều hơn.
• Giai đoạn giữa (Tiến triển): Đây là lúc bà con bắt đầu thấy khó chịu thực sự. Đầu gối sưng đau, cứng khớp vào buổi sáng và việc đi lại, leo cầu thang trở nên khó khăn. Phim chụp X-quang sẽ cho thấy sụn khớp bị ăn mòn mạnh, khe khớp hẹp lại rõ rệt.
• Giai đoạn nặng: Cơn đau trở nên nặng nề và dai dẳng. Sụn khớp có thể bị vỡ hoặc mòn hết khiến các đầu xương chạm sát vào nhau, gây biến dạng khớp. Ở giai đoạn này, nguy cơ tàn phế là rất cao.

Những “thủ phạm” gây viêm khớp gối bà con cần cảnh giác

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng đau nhức vùng gối, từ những yếu tố chủ quan trong lối sống đến các vấn đề khách quan về sinh học. Đỗ Minh Đường xin liệt kê những “thủ phạm” phổ biến nhất:

• Tuổi tác: Thời gian không chừa một ai, tuổi càng cao thì hệ thống xương khớp càng lão hóa, sụn khớp mất dần độ đàn hồi và dễ bị viêm nhiễm.
• Chấn thương: Những tai nạn giao thông, tai nạn lao động hay chấn thương khi chơi thể thao nếu không được điều trị dứt điểm sẽ tạo tiền đề cho viêm khớp khởi phát sau này.
• Dinh dưỡng thiếu hụt: Một chế độ ăn nghèo nàn, thiếu hụt Canxi, Magie, Kali khiến xương khớp suy yếu, mất đi “nguyên liệu” để tái tạo và bảo vệ sụn.
• Thói quen sinh hoạt: Việc đứng quá lâu, ngồi xổm thường xuyên hoặc mang vác vật nặng tạo áp lực cực lớn lên khớp gối, khiến bộ phận này nhanh chóng bị “xuống cấp”.
• Rối loạn chuyển hóa và tự miễn: Các bệnh như Gout (do tăng axit uric) hay viêm khớp dạng thấp (hệ miễn dịch tự tấn công mô khớp) là những nguyên nhân nội tại gây viêm khớp gối rất phức tạp.
• Thừa cân, béo phì: Trọng lượng cơ thể quá lớn giống như một chiếc tải nặng đè lên đôi chân mỗi ngày, khiến khớp gối phải chịu áp lực gấp nhiều lần so với người bình thường.

Dấu hiệu điển hình báo hiệu viêm khớp gối đang ghé thăm

Bà con nên chú ý lắng nghe cơ thể mình, nếu thấy xuất hiện những dấu hiệu dưới đây tại vùng đầu gối thì khả năng cao khớp đang bị viêm:

• Đau nhức: Cơn đau có thể ở một hoặc cả hai bên gối, đau âm ỉ hoặc đột ngột tùy mức độ. Đau tăng lên khi di chuyển, đứng lên ngồi xuống hoặc khi vừa thức dậy.
• Cứng khớp: Thường gặp vào buổi sáng, bà con phải mất một lúc massage, co duỗi nhẹ nhàng thì khớp mới hoạt động lại bình thường được.
• Sưng nóng và tấy đỏ: Khớp gối bị viêm thường đi kèm với tình trạng tích tụ dịch, khiến vùng gối sưng phồng to hơn bình thường, sờ vào thấy nóng và đau.
• Tiếng kêu lạo xạo: Khi co duỗi chân, bà con nghe thấy tiếng lục khục bên trong khớp. Đây là dấu hiệu các đầu xương đang cọ xát trực tiếp vào nhau do thiếu dịch nhầy và sụn bị bào mòn.
• Tê yếu chân: Khi bệnh chuyển nặng, cảm giác đau có thể đi kèm với tê bì, yếu chi dưới khiến việc bước đi không còn vững vàng.

Bà con lưu ý: Viêm khớp gối tuy không đe dọa tính mạng ngay lập tức nhưng biến chứng của nó như teo cơ, biến dạng khớp hay mất khả năng vận động là hoàn toàn có thật nếu chúng ta chủ quan.

Các phương pháp điều trị viêm khớp gối hiện nay

Tùy vào giai đoạn và mức độ tổn thương mà mỗi người sẽ có phương án xử lý khác nhau. Dưới đây là cái nhìn tổng quan về các phương pháp phổ biến:

Chăm sóc tại nhà và Mẹo dân gian

Với những trường hợp mới chớm đau, bà con có thể áp dụng các biện pháp giảm đau tại chỗ như chườm nóng, chườm lạnh hoặc dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý. Ngoài ra, trong dân gian cũng lưu truyền nhiều bài thuốc Nam hỗ trợ giảm đau từ thảo dược vườn nhà:

• Uống nước sắc từ rễ cây Đinh lăng hoặc lá Lốt.
• Sử dụng Ngải cứu rang muối để đắp vào vùng gối bị đau.
• Dùng rượu tỏi ngâm để xoa bóp hàng ngày.

Tuy nhiên, Đỗ Minh Đường cũng xin nhắc nhở bà con: Các mẹo này chỉ mang tính chất hỗ trợ giảm đau tạm thời, không thể thay thế việc điều trị chuyên sâu khi bệnh đã tiến triển nặng.

Điều trị bằng Tây y (Tân dược)

Thuốc Tây thường được lựa chọn nhờ ưu điểm giảm đau, kháng viêm cực nhanh. Các loại thuốc thường dùng bao gồm: Paracetamol (giảm đau), thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs), thuốc chống thấp khớp (DMARDs) hoặc tiêm Corticoid trực tiếp vào khớp.

Mặc dù hiệu quả nhanh, nhưng bà con không nên lạm dụng thuốc Tây trong thời gian dài vì dễ gây ra các tác dụng phụ không mong muốn lên dạ dày, gan, thận hoặc gây giòn xương, nhờn thuốc.

Vật lý trị liệu và Phẫu thuật

Vật lý trị liệu sử dụng các tác động như điện xung, đèn hồng ngoại, hay các bài tập vận động để giúp khớp dẻo dai hơn. Trong khi đó, phẫu thuật (nội soi khớp, thay khớp) được xem là phương án cuối cùng khi sụn khớp đã bị phá hủy hoàn toàn và các phương pháp khác không còn tác dụng. Phẫu thuật giúp bệnh nhân phục hồi vận động nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro về nhiễm trùng và chi phí thường khá cao.

Điều trị theo hướng Y học cổ truyền (Đông y)

Đây là phương pháp được rất nhiều bà con tin tưởng lựa chọn nhờ tính an toàn và bền vững. Đông y không chỉ tập trung vào việc giảm đau tại chỗ mà còn đi sâu vào căn nguyên, cân bằng âm dương, lưu thông khí huyết và bồi bổ phủ tạng. Một số vị thuốc quý thường được sử dụng trong các bài thuốc trị viêm khớp gối bao gồm: Kim ngân hoa, Đương quy, Ngưu tất, Thổ phục linh, Thiên niên kiện…

Chế độ dinh dưỡng và phòng ngừa cho người viêm khớp gối

Ăn gì và kiêng gì đóng vai trò rất quan trọng trong việc kiểm soát tình trạng viêm. Đỗ Minh Đường khuyên bà con nên duy trì chế độ ăn như sau:

Thực phẩm nên tăng cường:

• Các loại cá béo (cá hồi, cá ngừ) chứa nhiều Omega-3 giúp kháng viêm tự nhiên.
• Thực phẩm giàu Canxi và Vitamin D như sữa, các loại đậu, hạt hạnh nhân.
• Rau xanh và trái cây tươi chứa nhiều chất chống oxy hóa.
• Nước hầm xương ống, xương sườn chứa nhiều dưỡng chất cho sụn khớp.

Thực phẩm cần hạn chế:

• Đồ ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm cay nóng hoặc đồ ăn nhanh.
• Các loại thịt đỏ (thịt bò, thịt dê) có thể làm tăng tình trạng viêm.
• Đồ uống có cồn, bia rượu và thuốc lá – những tác nhân gây cản trở lưu thông máu đến khớp.

Để phòng ngừa bệnh quay lại hoặc tiến triển nặng hơn, bà con hãy nhớ: Duy trì cân nặng ổn định, không mang vác quá nặng, tập thể dục nhẹ nhàng hàng ngày và quan trọng nhất là không nên đứng hoặc ngồi một tư thế quá lâu. Khi thấy đôi chân có dấu hiệu “biểu tình”, hãy thăm khám sớm để có hướng xử lý kịp thời.

Hy vọng những chia sẻ trên đây giúp bà con có cái nhìn đầy đủ hơn về bệnh viêm khớp gối. Chúc bà con luôn có đôi chân khỏe mạnh để vững bước trong cuộc sống!

“`

Would you like me to help you develop a more detailed guide on specific physical therapy exercises for the knee that patients can safely perform at home?